Λέγεται, ότι κατά τη διαδικασία χτισίματος της καινούργιας γέφυρας το 1953, στη θέση μύλος του Φίλιου και σε αντικατάσταση της παλιάς σιδερένιας, (1) βρέθηκαν ίχνη παλιάς που ανάγεται στην εποχή του Επαμεινώνδα του Θηβαίου και ότι χτίστηκε περίπου το ίδιο χρονικό διάστημα μ' αυτήν της Μαυροζούμενας. Είναι άγνωστο πότε γκρεμίστηκε.
Η σιδερένια γέφυρα.
Αναφέρεται ότι κατά το κυνηγητό του Κολοκοτρώνη από τους Τούρκους και τους συνεργάτες τους “ο Κολοκοτρώνης πήρε τα μέτρα του όταν ειδοποιήθηκε ότι έρχονται Τούρκοι και προσκυνημένοι. Στη θέση που είναι τώρα η γέφυρα του ποταμού Μαυροζούμενα, που τότε δεν υπήρχε, και στην περιοχή που είναι τα ερείπια της εκκλησίας του Αγίου Βλάσση, ο Κολοκοτρώνης έστησε την ενέδρα του με αποτέλεσμα να εξοντώσει τους περισσότερους Τούρκους, μερικοί από τους οποίους πνίγηκαν στο ποτάμι, ενώ οι υπόλοιποι, ελάχιστοι άλλωστε τόβαλαν στα πόδια μαζί με τους επικουρικούς τους. Ο Κολοκοτρώνης τους κυνήγησε μέχρι το χωριό Λέζι, σημερινή Λάμπαινα, και προχώρησε”.(2)
Περαταριά Βαλύρας.
Πριν κατασκευαστεί η σημερινή τσιμεντένια γέφυρα (1953) στην ίδια θέση υπήρχε σιδερένια τέτοια φτιαγμένη το 1893 (3).
Τον Φλεβάρη του 1944 η σιδερένια γέφυρα ανατινάχτηκε από τον ΕΛΑΣ (μαζί με τις γέφυρες Θουρίας, Διαβολιτσίου και Δεσύλλα) με επικεφαλής το Νέζη, κατόπιν εντολής του στρατηγείου Μέσης Ανατολής και παρά την αντίδραση των χωρικών που επικοινωνούσαν με την “Πέρα Μεριά”, όπου είχαν ελαιώνες, χτήματα και βοσκοτόπια. Οι τελευταίοι που πέρασαν τη γέφυρα ήταν η γριά Φεφοπούλου με τα παιδιά της Φόντα και Αρετή πηγαίνοντας στη μυλόλακα που είχαν τα πρόβατά τους.

Παλιά μεταλλική γέφυρα Βαλύρας 1910.
Δίπλα στη σιδερένια υπήρχε ξύλινη γέφυρα που είχαν φτιάξει οι Θανάσης Βίγκος, Θανάσης Μυλωνάς και Παναγιώτης Χριστάκος. Η ξύλινη αυτή γέφυρα του μύλου, όπως και η ξύλινη του Κανκούλα, παρασύρθηκαν από ένα μεγάλο κατέβασμα του Βαλύρα στις 27/10/1947. “Το έτος 1947, την νύχτα της 26ης προς 27η έγινε πλημμύρα πρωτοφανούς εντάσεως. Γέροι 80 χρόνων και πλέον ουδέποτε ενθυμούνται τοιαύτης. Το ποτάμι Βαλύρας έφθασε έως τα βαγένια, από εκεί που πέφτει το νερό στο βαγένι. Από το άλλο μέρος έως το επάνω μέρος της σταφίδας, τα κούρβουλα είχαν σκεπαστεί. Παρέσυρε την σιδηροδρομική γραμμή, τους 2 μύλους, την ξύλινη γέφυρα και έπνιξε τους μυλωνάδες”. (4)
Γέφυρα Βαλύρας(Τζεφερεμίνι) του Μαρτίου 1902 από τον Jean Binot στο Mussee du quai Barny
Με την ανατίναξη της σιδερένιας γέφυρας η επικοινωνία γινόταν είτε με την ξύλινη μέχρι το 1947 που παρασύρθηκε από το Βαλύρα, είτε με βάρκα. Πλοηγοί της βάρκας ήταν κατά σειρά οι Κοιλάκος, Θεοδωράκης, Καπότης, Χρίστος Ντουραμάκος και τελευταίος ο Γιώργος Γκομέσης (Μανταδάκης). (5)
Σημειώσεις-Βιβλιογραφία
1. Φωτογραφίες Ι. Λύρας
2. Ι Λύρας. “Ένα οδοιπορικό στο χρόνο και το χώρο”. Δήμος Ιθώμης Μεσσηνίας, σελ. 33. Βαλύρα Νοέμβριος 2005
3. Φωτογραφίες Ι. Λύρας
4. Από τις προσωπικές σημειώσεις του Ι. Λύρα που ευγενικά μας προσέφερε.
5. Ομοίως.


%20%CF%84%CE%BF%CF%85%20%CE%9C%CE%B1%CF%81%CF%84%CE%AF%CE%BF%CF%851902%20%CE%B1%CF%80%CF%8C%20%CF%84%CE%BF%CE%BD%20Jean%20Binot%20%CF%83%CF%84%CE%BF%20Mussee%20du%20quai%20Barny.jpg)