Γέφυρα Μονεμβασίας

 Έχει μήκος 130 μέτρα, 14 τόξα, ενώνοντας το νησί με την απέναντι πλευρά στην Πελοπόννησο και που ο Πουκεβίλ γράφει γι' αυτήν: “ Η Μονεμβασία είναι χτισμένη πάνω σ' ένα νησί που βρίσκεται σε απόσταση βολής από τη στεριά, με την οποία την συνδέει ένα πέτρινο γεφύρι πάνω από μια διώρυγα, όπου το βάθος του νερού δεν είναι παραπάνω από τέσσερα πόδια.” (1)

 

Η γέφυρα το 1888-1890

Πηγή: Λακωνική βιβλιοθήκη. 

 

 

   Δεν είναι γνωστό πότε και από ποιους χτίστηκε, πάντως υπήρχε στις αρχές της δεκαετίας του 1650, γιατί έπαθε μεγάλες ζημιές το 1655, κατά τη διάρκεια των πάμπολλων ναυμαχιών μεταξύ Δημοκρατίας της Βενετίας και Οθωμανικής αυτοκρατορίας, όταν ο Βενετσιάνος ναύαρχος Μοροζίνι “από το Ναύπλιο ήρθε στην Εύβοια και απεκεί πήγε στη Δήλο και Μονεμβασιά όπου οι Τούρκοι βγήκαν από το κάστρο και βρίσκονταν στη στεριά. Επιτέθηκε, τους αιφνιδίασε και με τα κανόνια του  χ ά λ α σ ε  τ ο  γ ε φ ύ ρ ι. Ο Μοροζίνης μια που οι Τούρκοι βρίσκονταν σε δύσκολη θέση, κάλεσε τους Ρωμιούς να παραδοθούν, μα οι Μονεμβασιώτες αρνήθηκαν. Πολέμησαν μάλιστα μόνοι τους, έ φ τ ι α ξ α ν  τ ο  γ ε φ ύ ρ ι και έβγαλαν τους Τούρκους από τη δύσκολη θέση”. (2)

 

Σχέδιο Th. Weber

Πιθανότατα του 1860.

Βασισμένο σε σκίτσο του M.H.Belle. 

 

   Χρήσιμες πληροφορίες για την επισκευή της  γέφυρας της Μονεμβασιάς στα 1700, επί φραγκοκρατίας, καθώς και άλλα χρήσιμα στοιχεία μας δίνει ο Βασίλης Σιακωτός στην θαυμάσια δουλειά του αναφέροντας τα εξής:

  “Λίγες είναι οι προγενέστερες μαρτυρίες που μπορούμε να αντλήσουμε για τη γέφυρα. Στη γνωμοδότηση του Βενετού μηχανικού Giovani Leonardo Mavro, την οποία συνέταξε στους Μολάους στις 30 Οκτωβρίου 1688 (ν.ημ.), προτείνεται να χτιστεί στη βάση της γέφυρας, από τη μεριά της ενδοχώρας, ένας πύργος (forte) προκειμένου να αποτραπούν οι έξοδοι των πολιορκημένων Τούρκων από τη Μονεμβασιά. Στο υπόμνημα αναφέρεται πως το γεφύρι είχε μήκος περίπου 150 passi (259,5 μέτρα). Σε βενετική έκθεση για την παράδοση της Μονεμβασιάς από τους Τούρκους στους Βενετούς, συνταγμένη στις 12 Αυγούστου 1690 (ν.ημ.), αναφέρεται πως το γεφύρι που ένωνε την Μονεμβασιά με το Μοριά είχε 14 τόξα. Μεταγενέστερη περιγραφή της γέφυρας διασώζει ο αξιόπιστος περιηγητής Χρήστος Π. Κορρύλος στα 1889: “εκλήθη δ' ούτω, διότι έχει μίαν μόνην είσοδον από της προς δυσμάς κειμένης Πελοποννήσου, μεθ' ης συγκοινωνεί δια γεφύρας λιθίνης, πολυτόξου, προστατευομένης εκ του μέρους της Μονεμβασίας υπό ισχυράς επάλξεως, τουρκικής κατασκευής. Πρότερον όμως η Μινώα άκρα συνείχετο μετά της απέναντι ξηράς, απεχωρίσθη δε ταύτης τεχνικώς και είτα συνηνώθη δια γεφύρας”. (3)

 Και παρακάτω:

  “Την πρώτη αναφορά για την ανάγκη επισκευής του 14τοξου γεφυριού την εντοπίζουμε σε ένα γράμμα του Γενικού Προνοητή Fr. Gromani προς το Ρέκτορα της Μονεμβασιάς Francesco Moro που απέστειλε από τη Γαστούνη στις 19 Ιανουρίου 1700 (ν.ημ.). Ο Grimani ενημερωμένος από τον Ρέκτορα της Μονεμβασιάς με ένα προγενέστερο γράμμα στις 26 Δεκεμβρίου 1699 τονίζει στον ίδιο την ανάγκη επισκευής των προβόλων (barbacani) της γέφυρας που θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί από έξι οικοδόμους και ένα λιθοξόο σε διάστημα 15 ημερών την προσεχή άνοιξη. Στις 15 Μαρτίου 1700 (ν.ημ.) πάνω στην ίδια υπόθεση ενημερώνεται ο Fr. Grimani και πάλι από τον Fr. Morο.

 Ειδικότερα, το γεφύρι είχε υποστεί ζημιές εξ αιτίας της βαρυχειμωνιάς (per caggione di questo rigido inverno) στους προβόλους (il danno oltre dei barbacani) και στις βάσεις, γενέσεις, των θόλων (dovendo molto impiegarne la maggior parte del tempo a stabilir I fondamenti dei volti). 8 ντόπιοι κτίστες είχαν υποβάλει πρόταση  επισκευής ζητώντας χρονικό περιθώριο αποπεράτωσης των εργασιών τρεις μήνες, προσωπική αμοιβή 600 ρεάλια, ξυλεία από την Κρεμαστή που θα μεταφερόταν με καΐκι και θα κόστιζε 200 επιπλέον ρεάλια, και, επιπλέον, 15 εργάτες που θα πλήρωναν οι Βενετοί, και όχι οι 8 μάστορες. Για κάθε εργάσιμη ημέρα. Τέλος, στο ενημερωτικό σημείωμα υπήρχε και η λίστα με τα απαιτούμενα οικοδομικά υλικά, η οποία περιελάβανε τα εξής: 800 φορτώματα άμμο (sabion), 800 καντάρια ασβέστη (calcika), 500 μεγάλα αγκωνάρια πορόλιθων (cadri grossi di tuffo), 1 μεγάλο σσχοινί μήκους 50 passi για να σύρουν τους πορόλιθους (gomenetta), 10 μεγάλους κορμούς (travi), 60 δοκάρια από το δάσος της Κρεμαστής για να φτιάξουν την πλατφόρμα (tolle di Cremasti per far zattare), 10 σχοινιά για το δέσιμο της πλατφόρμας (corde), 3.000 λίμπρες σίδηρο για να φτιάξουν τις άρπεζες (ferroper far arpesi), σιδεράδες για να φτιάξουν τις άρπεζες (favri), 4.000 λίμπρες μολύβι για τις άρπεζες (piombo per I detti arpesi), 6 μπότσες λάδι για τη μολυβδοχόηση (oglio per gitar entro il piombo), 60 καρίνια για τη μεταφορά των πετρών και των βοτσάλων (coffe per portar sassi, coghole) και 15 εργάτες για κάθε ημέρα εργασιών (manuali)”. (4)

 Στη συνέχεια “Ο Γενικός Προβλεπτής Fr. Grimani απαντά αμέσως στην παραπάνω ενημερωτική αναφορά του Ρέκτορα της Μονεμβασιάς Fr. Moro από την Πάτρα στις 29 Μαρτίου 1700 (ν.ημ.). Εκφράζει την άποψη ότι οι 8 ντόπιοι μαστόροι ζητάνε πολλα χρήματα, πολλά οικοδομικά υλικά και μεγάλο χρονικό περιθώριο αποπεράτωσης του έργου. Γι' αυτό και αντιτείνει στον Ρέκτορα να διαπραγματευτεί την επισκευή με κάποιο μπουλούκι Ρουμελιωτών μαστόρων. Η επισήμανση του Grimani είναι πολύτιμη, γιατί διαφωτίζει πως ήταν διαρθρωμένες εσωτερικά οι κομπανίες, τα μπουλούκια των μαστόρων της εποχής.

Σύμφωνα λοιπόν με τον Grimani η εσωτερική συγκρότηση των μπουλουκιών παρείχε τη δυνατότητα εσωτερικής αυτονομίας και συνακόλουθα να προσφέρουν καλύτερες τιμές στις εργολαβίες, αφού έχουν δικούς τους εργάτες, δικά τους μεταγωγικά ζώα και τη δυνατότητα οι ίδιοι να κάνουν τον ασβέστη. Εισηγείται, τέλος, στον διοικητή της Μονεμβασιάς να αποφύγει τη μεγάλη δαπάνη των 200 ρεαλίων για την μεταφορά της ξυλείας από την Κρεμαστή με το καΐκι (comberri), ή τουλάχιστον να το επιληφθούν οι επικεφαλής της τοπικής κοινότητας”. (5)

 

Στην περιοχή της Μονεμβασίας και στα βυζαντινά χρόνια, συντηρήθηκαν πολλά προϋπάρχοντα γεφύρια.

 

Βιβλιογραφία-σημειώσεις 

1.           Πουκεβίλ. Ταξίδι στην Ελλάδα. Πελοπόννησος. Εκδόσεις ΣΥΛΛΟΓΗ Αφοί Τολίδη. Σελ. 377 Αθήνα 1995.

2.           Γ. Κορδάτου. Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας, Νεώτερη Α' Εκδόσεις 20ός αιώνας, σελ 128

3.           Βασίλης Σιακωτός. “Έργα γεφυροποιίας, υδραγωγεία, οικοδομικά συνεργεία και συντεχνίες οικοδόμων στη Βενετοκρατούμενη Πελοπόννησο (1687-1715). Η επισκευή της Γέφυρας της Μονεμβασιάς στα 1700”. “Περί Πετρογέφυρων-μαστόροι και γεφύρια”. Γ' Επιστημονική Συνάντηση ΚΕΜΕΠΕΓ. Αθήνα 2009, σελ.26

4.           Ομοίως, σελ. 27 και 28

5.             Ομοίως, σελ. 28