Πετρογέφυρα: διαδρομές...της φύσης τα καμώματα...δημιουργήματα...μνήμες...αναφορές...βιώματα
Τιμή στους μάστορες, που άφησαν με τα εμπνευσμένα έργα των χεριών τους το ίχνος τους στην ιστορία της νεοελληνικής αισθητικής, σμιλεύοντας την πέτρα και δαμάζοντας το νερό της Πελοποννησιακής γης, με την απαράμιλλη τεχνική τους, τη φλόγα της ψυχής τους και το σεβασμό στη φύση. Ας γνωρίσουμε αυτούς και τα έργα τους.
Η Γέφυρα των Στεναγμών (PontediSospiri) είναι μια γέφυρα
στη Βενετία που που άρχισε να χτίζεται το 1600 και τελείωσε το 1603.
Αρχιτέκτονας της κατασκευής είναι ο Antonio Contin, κατ’ εντολή του Δόγη (Doge) Marino Grimani, του οποίου το
οικόσημο είναι σκαλισμένο πάνω της.
ΟAntonio Contin ήτανγιοςτουBernardino Contin καιανιψιόςτουAntonio Da Ponte, πουέχτισετηγέφυραΡιάλτο(Ponte di Rialto) στη Βενετία επίσης.
Από την πλευρά της πλατείας Αγίου Μάρκου. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Η Γέφυρα των
Στεναγμών είναι χτισμένη από πέτρα της Ίστριας, σε μπαρόκ στιλ, στις αρχές του
17ου αιώνα και βρίσκεται σε μικρή απόσταση από την πλατεία Αγίου Μάρκου (Piazza San
Marco), διασχίζει το κανάλι του παλατιού (Rio di Palazzo) συνδέοντας, με ένα
διπλό πέρασμα, το παλάτι των Δόγηδων (Palazzo Ducale) με τις νέες φυλακές (Prigioni
Nuove).
Η γέφυρα των Στεναγμών επί του Rio di Palazzo. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Χρησίμευε σαν πέρασμα για τους κρατούμενους από τις φυλακές προς τα γραφεία των Ιεροεξεταστών του
Κράτους για να δικαστούν.
Είναι γνωστή σ’ όλο τον κόσμο και πολυφωτογραφημένη.
Πήρε αυτό το όνομα επειδή η
παράδοση λέει ότι, κατά την εποχή της Γαληνοτάτης, οι κρατούμενοι, διασχίζοντάς
την, αναστέναζαν στην προοπτική να δουν τον έξω κόσμο για τελευταία φορά.
Το όνομα «Γέφυρα των Στεναγμών» (Ponte diSospiri) μαρτυρείται ήδη από τα τέλη του
δέκατου όγδοου αιώνα.
Μπροστά από τη γέφυρα PontediSospiri. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Βρίσκεται κοντά στο Διακοφτό, επί του Βουραϊκού
ποταμού και στο 2ο χιλιόμετρο του οδοντωτού σιδηροδρόμου Διακοφτού –
Καλαβρύτων, στη θέση “Μπατοσπηλιά” ή “Δέση”.
Οι γεροντότεροι το
θυμούνται εδώ και 80 χρόνια στη θέση ακριβώς που είναι και τώρα, αν και με περισσότερες φθορές όσο ο χρόνος περνάει.
Είναι άγνωστο από πότε
και ποιους χτίστηκε. Λέγεται ότι έχει χτιστεί επί τουρκοκρατίας άγνωστο όμως από ποιους.
Το γεφύρι από κατάντη σε κακή κατάσταση. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Το μικρό και όμορφο αυτό γεφύρι, γνήσιο προϊόν αρχιτεκτονικής της λαϊκής μας γεφυροποιίας, είναι αφημένο
στην τύχη του, χωρίς την φροντίδα κανενός υπεύθυνου αν και χρειάζεται επειγόντως
επισκευές.
Η περιοχή που
είναι χτισμένο το γεφύρι λέγεται “Μύλος” από τον λίγο πιο κάτω υπάρχοντα μύλο, που
λειτουργούσε μέχρι την δεκαετία του 1950. (1)
Οι διαστάσεις του είναι:
Άνοιγμα καμάρας: 9 μ.
Ύψος:3.70 μ.
Πλάτος:2.30 μ.
Μήκος: 11.40 μ.
Ύψος στηθαίου:0.45 μ.
Οι φθορές στο στεφάνι και την επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Βρίσκεται λίγο έξω από την τωρινή κοίτη του ποταμού, που "γλύφει" το ανατολικό μέρος του και πιθανώς να είχε και άλλο ή άλλα τόξα, τα οποία παρασύρθηκαν από τα κατεβάσματα του Βουραϊκού. Είχε στηθαία, ίχνη των οποίων διακρίνονται ενώ η βάση του είναι καλντεριμωτή και κροκαλωτή και σχηματίζει αρκετά μεγάλη καμπύλη.
Είναι σε άσχημη κατάσταση, μισογκρεμισμένο και αφημένο στην τύχη των καιρικών φαινομένων και του... Βουραϊκού. Χωρίς την άμεση επέμβαση από τους ειδικούς, είναι σίγουρο ότι σύντομα θα καταρρεύσει.
Ιδού λοιπόν "πεδίον δόξης λαμπρόν" για τους τοπικούς πολιτιστικούς και πνευματικούς φορείς, όπως επίσης και -κυρίως- την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τους αιρετούς.
Το γεφύρι έξω από την κοίτη του Βουραϊκού. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Ο Βουραϊκός ποταμός πηγάζει από τις ΒΔ παραφυάδες των
Αροανίων ορέων, κοντά στην πεδιάδα Βυσωκά των Καλαβρύτων και από τις
ανατολικότερες παραφυάδες του Ερύμανθου και εκβάλλει στον Κορινθιακό κόλπο,
κοντά στο Διακοφτό. Σχηματίζεται κατ΄αρχάς από δύο χείμαρρους, ο ένας
κατεβαίνοντας από το χωριό Συρμπάνι και ο άλλος από το χωριό Κέρτεζη, οι οποίοι
ενώνονται στην πεδιάδα του Λαγοβουνίου και σχηματίζοντας έναν μικρό ποταμό
περνά από την Βυσωκά, διασχίζει την κοιλάδα των Καλαβρύτων και κατόπιν μέσω
μιας στενής και μικρής χαράδρας μεταξύ των χωριών Βραχνί, Σούβαρδο, Κερπινής,
Ρωγών διέρχεται κάτω από το Μέγα Σπήλαιο και τη Ζαχλωρού και με ορμή και
δύναμη χύνεται στον Κορινθιακό. Ο άνω ρους του, από τις πηγές του μέχρι λίγο
πιο κάτω από τη Ζαχλωρού στη θέση και την πηγή Τρεκλιά, ονομαζόταν από τους
αρχαίους Ερασίνος (τώρα Καλαβρυτινό ποτάμι ή Βουραϊκός) και από εκεί και κάτω, μπαίνοντας
στην επαρχία Αιγιαλείας, μέχρι της εκβολές του, Βουραϊκός (όπως λέγεται και
τώρα), από την αρχαία αχαϊκή πόλη Βούρα. Οι ντόπιοι το λένε και
Διακοφτίτικο ποτάμι. Από τις όχθες του περνά ο οδοντωτός σιδηρόδρομος
Διακοφτού-Καλαβρύτων.
Η Επιφάνεια διάβασης και τα ίχνη από τα στηθαία. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Από κατάντη σε παλιότερη φώτο του ντόπιου Χάρη Φερεούτη.
Παλιά φώτο του γεφυριού από τον Χάρη Φερεούτη με το γεφύρι σε σχετικά καλή κατάσταση. Από κατάντη.
Σημειώσεις-βιβλιογραφία
(1).Την ύπαρξη
του γεφυριού, πολλά στοιχεία γι' αυτό όπως και τις πρώτες φωτογραφίεςμας κοινοποίησε ο Χάρης Φερεούτης από το κοντινό χωριό Βρώσθενα, κοντά στο Διακοφτό Αχαΐας. Η βοήθειά του στην καταγραφή των πέτρινων γεφυριών της περιοχής ήταν και είναι σημαντική. Τον ευχαριστώ.
Πρόκειται για μεσαιωνική κατασκευή που γεφυρώνει τον ποταμό
Άρνο, που διασχίζει την Φλωρεντία και είναι η παλαιότερη της πόλης.
Σήμερα είναι κλειστή για τα οχήματα και είναι σημείο αναφοράς
για τους πεζούς αφού ενώνει τις δυο σημαντικές τουριστικές περιοχές της
Ιταλικής πόλης.
Το 1901 χαρακτηρίστηκε ως εθνικό μνημείο εθνικής
καλλιτεχνικής αξίας και είναι μια από τις φημισμένες γέφυρες με καταστήματα
πάνω της.
Φώτο: Angela Giouffrida.
Χτίστηκε το 1339-1345 σε σχέδια, όπως λέγεται, του Ιταλού
αρχιτέκτονα και ζωγράφου TaddeoGaldi, πάνω στα ίχνη παλιάς γέφυρας
ρωμαϊκής εποχής πιθανότατα του 1ου π.χ. αιώναπου αργότερα επισκευάστηκε το 123 μ.χ. αφού
είχε καταστραφεί από ένα δυνατό κατέβασμα του ποταμού και ο Αδριανός
κατασκεύασε την ViaCassiaNuova, που διέσχιζε την πόλη.
Πολλές φορές καταστράφηκε στο διάβα των αιώνων και υπέστη
φθορές από πλημμύρες και κατεβάσματα του Άρνου με χαρακτηριστικές περιπτώσεις
ζημιών το 1222 και το 1322 και την καταστροφή το 1332.
Μετά την κατεδάφιση της γέφυρας Rubaconteτο 1944, η PonteVecchioείναι η παλαιότερη γέφυρα που σώζεται
στην ιστορική πόλη.
Φώτο: Anneliese Vrioni.
Πρόκειται για μια τρίτοξη γέφυρα, με καταβιβασμένα τόξα που
πατάνε πάνω σε γερά βάθρα, προβόλους για τη μείωση της δύναμης της ροής των
νερών του ποταμού σε περίοδο μεγάλων κατεβασμάτων, μια σειρά ογκώδεις και
καλοπελεκημένους θολίτες, με το κεντρικό τόξο να ανοίγει σε μήκος 30 και τα
άλλα δύο 27 μέτρα, ενώ το ύψος των τόξων να κυμαίνεται στα 3,5-4,5 μ.
Είχε πάντα πάνω της εμπορικά καταστήματα με την παράδοση να
λέει ότι τα είχαν όσοι είχαν απαλλαγή από τους φόρους.
Στην αρχική της μορφή τα μαγαζιά ήταν κρεοπωλεία και
βυρσοδεψεία που μόλυναν το ποτάμι. Το 1565 γι’ αυτήν ακριβώς την αιτία
αντικαταστάθηκαν με χρυσοχοεία και καταστήματα αργυροχοΐας. Ακόμη και σήμερα
υπάρχουν τέτοια καταστήματα.
Κατά τη διάρκεια του Β΄παγκοσμίου πολέμου δεν καταστράφηκε
από τους Γερμανούς κατά την αποχώρησή τους σε αντίθεση με τις άλλες γέφυρες της
πόλης.
4-5 γέφυρες στον κόσμο με τέτοια καταστήματα υπάρχουν σήμερα
με μία απ’ αυτές να βρίσκεται στην Bursaτης Τουρκίας, η Irganti taxiri koprusu.
Bursa Irganti taxiri koprusu. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.