Καλωσόρισμα ΑΓΠ

....της Πέτρας και του Νερού

Πέτρα και νερό!
Δύο υλικά, που συναντά κανείς σε αφθονία στην Ελληνική γη.
Πέτρα και νερό!
Δύο στοιχεία, που καθημερινά συναντάμε στη ζωή μας.
Πέτρα και νερό!
Με τη δική του μεταφορική σημασία το καθένα.
Πέτρα και νερό!
Σταυραδέρφια της Μάνας φύσης.

διαδρομές.... 
Η  πέτρα που φανερώνει τις δυσκολίες που περνάμε, μαρτυρά το χρόνο και τις αναμνήσεις, την ανάγκη, την ιστορία.
Το νερό που οδηγεί στη λύτρωση, που δείχνει δρόμους και χαράζει πορεία.
Το ένα συμπληρώνει το άλλο.
Το ένα αποζητά τη βοήθεια του άλλου.
Το ένα σφιχταγκαλιάζει το άλλο.

της φύσης τα καμώματα....
Πολλές φορές "κονταροχτυπιούνται" μεταξύ τους. Μα πάντα νικητής βγαίνει το νερό!
Έτσι, το νερό τρέχει και σμιλεύει την πέτρα φτιάχνοντας κάποτε-κάποτε απαράμιλλα έργα τέχνης.
Στο πέρασμά του από την πέτρα, "γεννά" σπήλαια, φαράγγια, καταβόθρες, βάραθρα, γεφύρια, περίτεχνα σχέδια.

δημιουργήματα....
Κάποιες φορές, είναι ο άνθρωπος, που χρησιμοποίησε την πέτρα για να δαμάσει το νερό.
Και το κατόρθωσε.
Έστησε πέτρινα γεφύρια, ακονίζοντας με τη σειρά του την πέτρα, για να διαβεί το ορμητικό ρέμα.
Γεφύρια, που ακουμπάνε πάνω σε πολλά πόδια.
Δύο, τρία, τέσσερα ή και περισσότερα, για να δρασκελίσει το νερό ενώνοντας τους τόπους.
Και τους ανθρώπους. Και τον κόσμο.
Έτσι, ο άνθρωπος εκμεταλλεύτηκε όλες τις δυνατότητες, που η φύση παρέχει απλόχερα.
Απλόχερα και εμείς εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας σ' αυτούς τους δουλευτάδες, που φτιάξανε γεφύρια με αντοχή και ομορφιά. Σμίξανε χωριά και τάφεραν σε επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο.

μνήμες....αναφορές....βιώματα.... 
 Στη διαδρομή του χρόνου, μέσα από απάνθρωπες και βέβηλες συμπεριφορές αλλά και φυσικές καταστροφές, έφτασαν στις μέρες μας όπως έφτασαν!
 Τα θαυμαστά αυτά έργα της λαϊκής μας γεφυροποιίας πρέπει να παραδοθούν αλώβητα και με σεβασμό, στη μνήμη και τον θαυμασμό των επόμενων γενιών.

Καλώς ήλθατε στους δρόμους του νερού και της πέτρας
Καλώς ήλθατε στον θαυμαστό κόσμο των πετρογέφυρων
Καλώς ήλθατε στο Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Θοδωρής Χαμάκος / Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (Α.Γ.Π.)
Αγίου Δημητρίου 29
18547 Νέο Φάληρο                                         
Πειραιάς
Τηλ.        210 4829520                                    
Κιν.        693 7433866                                      
Email: theodoros.hamakos@uww.org

           thodorischamakos@gmail.com          

Youtube: www.youtube.com/agpelop       
Blog:  www.agpelop.blogspot.gr                                   
Facebook: www.facebook.com/thodorischamakos                                  

Γεφύρι της Μπατοσπηλιάς στο Βουραϊκό.

   Βρίσκεται κοντά στο Διακοφτό, επί του Βουραϊκού ποταμού και στο 2ο χιλιόμετρο του οδοντωτού σιδηροδρόμου Διακοφτού – Καλαβρύτων, στη θέση “Μπατοσπηλιά” ή “Δέση”. 

  Οι γεροντότεροι το θυμούνται εδώ και 80 χρόνια στη θέση ακριβώς που είναι και τώρα, αν και με περισσότερες φθορές όσο ο χρόνος περνάει. 

Είναι άγνωστο από πότε και ποιους χτίστηκε. Λέγεται ότι έχει χτιστεί επί τουρκοκρατίας άγνωστο όμως από ποιους.

Το γεφύρι από κατάντη σε κακή κατάσταση. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

  Το μικρό και όμορφο αυτό γεφύρι, γνήσιο προϊόν  αρχιτεκτονικής της λαϊκής μας γεφυροποιίας, είναι αφημένο στην τύχη του, χωρίς την φροντίδα κανενός υπεύθυνου αν και χρειάζεται επειγόντως επισκευές.

   Η περιοχή που είναι χτισμένο το γεφύρι λέγεται “Μύλος” από τον λίγο πιο κάτω υπάρχοντα μύλο, που λειτουργούσε μέχρι την δεκαετία του 1950. (1)

   Οι διαστάσεις του είναι:

                      Άνοιγμα καμάρας: 9 μ.

                       Ύψος:  3.70 μ.

                       Πλάτος:  2.30 μ.

                       Μήκος: 11.40 μ.

                       Ύψος στηθαίου:  0.45 μ.

Οι φθορές στο στεφάνι και την επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

 Βρίσκεται λίγο έξω από την τωρινή κοίτη του ποταμού, που "γλύφει" το ανατολικό μέρος του και πιθανώς να είχε και άλλο ή άλλα τόξα, τα οποία παρασύρθηκαν από τα κατεβάσματα του Βουραϊκού. Είχε στηθαία, ίχνη των οποίων διακρίνονται ενώ η βάση του είναι καλντεριμωτή και κροκαλωτή και σχηματίζει αρκετά μεγάλη καμπύλη.

  Είναι σε άσχημη κατάσταση, μισογκρεμισμένο και αφημένο στην τύχη των καιρικών φαινομένων και του... Βουραϊκού. Χωρίς την άμεση επέμβαση από τους ειδικούς, είναι σίγουρο ότι σύντομα θα καταρρεύσει. 

  Ιδού λοιπόν "πεδίον δόξης λαμπρόν" για τους τοπικούς πολιτιστικούς και πνευματικούς φορείς, όπως επίσης και -κυρίως- την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τους αιρετούς.

Το γεφύρι έξω από την κοίτη του Βουραϊκού. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

 Ο Βουραϊκός ποταμός πηγάζει από τις ΒΔ παραφυάδες των Αροανίων ορέων, κοντά στην πεδιάδα Βυσωκά των Καλαβρύτων και από τις ανατολικότερες παραφυάδες του Ερύμανθου και εκβάλλει στον Κορινθιακό κόλπο, κοντά στο Διακοφτό. Σχηματίζεται κατ΄αρχάς από δύο χείμαρρους, ο ένας κατεβαίνοντας από το χωριό Συρμπάνι και ο άλλος από το χωριό Κέρτεζη, οι οποίοι ενώνονται στην πεδιάδα του Λαγοβουνίου και σχηματίζοντας έναν μικρό ποταμό περνά από την Βυσωκά, διασχίζει την κοιλάδα των Καλαβρύτων και κατόπιν μέσω μιας στενής και μικρής χαράδρας μεταξύ των χωριών Βραχνί, Σούβαρδο, Κερπινής, Ρωγών διέρχεται κάτω από το Μέγα Σπήλαιο και τη Ζαχλωρού και με ορμή και δύναμη χύνεται στον Κορινθιακό. Ο άνω ρους του, από τις πηγές του μέχρι λίγο πιο κάτω από τη Ζαχλωρού στη θέση και την πηγή Τρεκλιά, ονομαζόταν από τους αρχαίους Ερασίνος (τώρα Καλαβρυτινό ποτάμι ή Βουραϊκός) και από εκεί και κάτω, μπαίνοντας στην επαρχία Αιγιαλείας, μέχρι της εκβολές του, Βουραϊκός (όπως λέγεται και τώρα), από την αρχαία αχαϊκή πόλη Βούρα. Οι ντόπιοι το λένε και Διακοφτίτικο ποτάμι. Από τις όχθες του περνά ο οδοντωτός σιδηρόδρομος Διακοφτού-Καλαβρύτων.

 

Η Επιφάνεια διάβασης και τα ίχνη από τα στηθαία. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. 

Από κατάντη σε παλιότερη φώτο του ντόπιου Χάρη Φερεούτη.

Παλιά φώτο του γεφυριού από τον Χάρη Φερεούτη με το γεφύρι σε σχετικά καλή κατάσταση. Από κατάντη.

 Σημειώσεις-βιβλιογραφία

(1).  Την ύπαρξη του γεφυριού, πολλά στοιχεία γι' αυτό όπως και τις πρώτες φωτογραφίες  μας κοινοποίησε ο Χάρης Φερεούτης από το κοντινό χωριό Βρώσθενα, κοντά στο Διακοφτό Αχαΐας. Η βοήθειά του στην καταγραφή των πέτρινων γεφυριών της περιοχής ήταν και είναι σημαντική. Τον ευχαριστώ.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι: 

 

Γεφύρι Μπαρκούρα ή γεφύρι στο Βουρλάγκαδο. Γορτυνία.

Το συναντάμε στο δρόμο για Ζάτουνα και στη θέση Βουρλάγκαδο. 

Χτίστηκε το 1911 όταν έγινε και ο δρόμος για Ζάτουνα.

Το Βουρλάγκαδο είναι παραπόταμος του Λούσιου και 800 μέτρα πιο κάτω χύνεται σ' αυτόν.

Το γεφύρι βρίσκεται σε μια στροφή του δρόμου  Δημητσάνας-Ζάτουνας.

Μετά τον πόλεμο έγινε διαπλάτυνση του δρόμου από τη ΜΟΜΑ  για να καλύψει τις αυξημένες συγκοινωνιακές ανάγκες ενώ το 2013 ρίχτηκε τσιμέντο στα στηθαία. 

Το γεφύρι. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

Διακρίνεται το παλιό γεφύρι κάτω από τον δημόσιο δρόμο.

Το γεφύρι από κατάντη. Φώτο: Νικ. Κουγιούφας.

Πρόκειται για ένα ημικυκλικό γεφύρι, με κάθετα βάθρα, μια σειρά θολίτες και χωρίς στηθαία που πάνω του περνάει ο δημόσιος δρόμος.

Κάτω από τον δημόσιο δρόμο και το τσιμέντο διακρίνεται το γεφύρι. Φώτο: ΑΓΠ.

Δίπλα του υπάρχει ο μύλος του Μπαρκούρα από τη Ζάτουνα, εξ ου και η ονομασία του γεφυριού.

Η διπλανή βρύση του Μπαρκούρα χτίστηκε και αυτή το 1911.

Η βρύση Μπαρκούρα. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Η πλάκα με τον χορηγό της βρύσης. Φώτο: ΑΓΠ.

 

Οι διαστάσεις του είναι:

                       Άνοιγμα καμάρας: 4,90 μ.

                       Ύψος: 10,90 μ.

                       Πλάτος: 4 μ.

                       Μήκος: 24,50 μ.

                       Πλάτος καμαρολιθιού: 0,60 μ.                     

                      Διάστημα από στεφάνι μέχρι επιφάνεια: 1,20 μ.

 

Ponte Vecchio - Παλιά γέφυρα. Firenze-Φλωρεντία. Ιταλία.

Πρόκειται για μεσαιωνική κατασκευή που γεφυρώνει τον ποταμό Άρνο, που διασχίζει την Φλωρεντία και είναι η παλαιότερη της πόλης.

Σήμερα είναι κλειστή για τα οχήματα και είναι σημείο αναφοράς για τους πεζούς αφού ενώνει τις δυο σημαντικές τουριστικές περιοχές της Ιταλικής πόλης.

Το 1901 χαρακτηρίστηκε ως εθνικό μνημείο εθνικής καλλιτεχνικής αξίας και είναι μια από τις φημισμένες γέφυρες με καταστήματα πάνω της.

Φώτο: Angela Giouffrida.

 Χτίστηκε το 1339-1345 σε σχέδια, όπως λέγεται, του Ιταλού αρχιτέκτονα και ζωγράφου Taddeo Galdi, πάνω στα ίχνη παλιάς γέφυρας ρωμαϊκής εποχής πιθανότατα του 1^ου π.χ. αιώνα  που αργότερα επισκευάστηκε το 123 μ.χ. αφού είχε καταστραφεί από ένα δυνατό κατέβασμα του ποταμού και ο Αδριανός κατασκεύασε την Via Cassia Nuova, που διέσχιζε την πόλη.

Πολλές φορές καταστράφηκε στο διάβα των αιώνων και υπέστη φθορές από πλημμύρες και κατεβάσματα του Άρνου με χαρακτηριστικές περιπτώσεις ζημιών το 1222 και το 1322 και την καταστροφή το 1332.

Μετά την κατεδάφιση της γέφυρας Rubaconte το 1944, η Ponte Vecchio είναι η παλαιότερη γέφυρα που σώζεται στην ιστορική πόλη.

Φώτο: Anneliese Vrioni.

Πρόκειται για μια τρίτοξη γέφυρα, με καταβιβασμένα τόξα που πατάνε πάνω σε γερά βάθρα, προβόλους για τη μείωση της δύναμης της ροής των νερών του ποταμού σε περίοδο μεγάλων κατεβασμάτων, μια σειρά ογκώδεις και καλοπελεκημένους θολίτες, με το κεντρικό τόξο να ανοίγει σε μήκος 30 και τα άλλα δύο 27 μέτρα, ενώ το ύψος των τόξων να κυμαίνεται στα 3,5-4,5 μ.

Είχε πάντα πάνω της εμπορικά καταστήματα με την παράδοση να λέει ότι τα είχαν όσοι είχαν απαλλαγή από τους φόρους.

Στην αρχική της μορφή τα μαγαζιά ήταν κρεοπωλεία και βυρσοδεψεία που μόλυναν το ποτάμι. Το 1565 γι’ αυτήν ακριβώς την αιτία αντικαταστάθηκαν με χρυσοχοεία και καταστήματα αργυροχοΐας. Ακόμη και σήμερα υπάρχουν τέτοια καταστήματα.

Κατά τη διάρκεια του Β΄παγκοσμίου πολέμου δεν καταστράφηκε από τους Γερμανούς κατά την αποχώρησή τους σε αντίθεση με τις άλλες γέφυρες της πόλης.

4-5 γέφυρες στον κόσμο με τέτοια καταστήματα υπάρχουν σήμερα με μία απ’ αυτές να βρίσκεται στην Bursa της Τουρκίας, η  Irganti taxiri koprusu.

Bursa Irganti taxiri koprusu. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Δες το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι: 

 

 

 

Γεφύρι του Πέτα. Μπαρδάκι Γορτυνίας

  Το συναντάμε λίγο έξω από το χωριό Μπαρδάκι ή Μπαρδάτσι του δήμου Γορτυνίας να γεφυρώνει το ρέμα Τρεσεριά που έρχεται από το Βλόγγο, Αράχοβα, Ράπτη και πιο κάτω χύνεται στον Αλφειό.

 Χτίστηκε το 1924 για να ενώσει το χωριό με τα μαντριά που βρίσκονταν στην άλλη πλευρά του ρέματος και δεν μπορούσαν να περάσουν τα πρόβατα.

 

Το γεφύρι από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 Πρόκειται για ένα καταβιβασμένο γεφύρι, με οξεία γωνία, πανέμορφο, με τα βάθρα του να είναι γατζωμένα σε στέρεο έδαφος ψηλά στα πλαϊνά του  πιο στενού σημείο του ρέματος, με μια σειρά θολίτες, στηθαία και επίπεδη επιφάνεια διάβασης.

Η επίπεδη επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 Λόγω της εγκατάλειψής του και των φυσικών φαινομένων χρειάζεται επισκευές και συντηρήσεις στα στηθαία και τα βάθρα του.

Οι ζημιές στα στηθαία και την επιφάνεια διάβασης. Φώτο: ΑΓΠ.

Οι διαστάσεις του είναι:

                       Άνοιγμα καμάρας: 7.40 μ.

                       Ύψος: 4,80 μ.

                       Πλάτος: 2.05 μ. καθαρό

                       Μήκος: 11.40 μ.

                       Μήκος καμαρολιθιού: 0.30 μ.

                       Ύψος στηθαίου: 0,25 μ.

                       Πλάτος στηθαίου: 0.35 μ.

                 Διάστημα από στεφάνι-επιφάνεια διάβασης: 0,40 μ.

 

Μπροστά στο γεφύρι από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. 

Οι φθορές στο έδαφος που πατάνε τα βάθρα. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Το αμβλύ γεφύρι με την οξεία γωνία. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.