Καλωσόρισμα ΑΓΠ

....της Πέτρας και του Νερού

Πέτρα και νερό!
Δύο υλικά, που συναντά κανείς σε αφθονία στην Ελληνική γη.
Πέτρα και νερό!
Δύο στοιχεία, που καθημερινά συναντάμε στη ζωή μας.
Πέτρα και νερό!
Με τη δική του μεταφορική σημασία το καθένα.
Πέτρα και νερό!
Σταυραδέρφια της Μάνας φύσης.

διαδρομές.... 
Η  πέτρα που φανερώνει τις δυσκολίες που περνάμε, μαρτυρά το χρόνο και τις αναμνήσεις, την ανάγκη, την ιστορία.
Το νερό που οδηγεί στη λύτρωση, που δείχνει δρόμους και χαράζει πορεία.
Το ένα συμπληρώνει το άλλο.
Το ένα αποζητά τη βοήθεια του άλλου.
Το ένα σφιχταγκαλιάζει το άλλο.

της φύσης τα καμώματα....
Πολλές φορές "κονταροχτυπιούνται" μεταξύ τους. Μα πάντα νικητής βγαίνει το νερό!
Έτσι, το νερό τρέχει και σμιλεύει την πέτρα φτιάχνοντας κάποτε-κάποτε απαράμιλλα έργα τέχνης.
Στο πέρασμά του από την πέτρα, "γεννά" σπήλαια, φαράγγια, καταβόθρες, βάραθρα, γεφύρια, περίτεχνα σχέδια.

δημιουργήματα....
Κάποιες φορές, είναι ο άνθρωπος, που χρησιμοποίησε την πέτρα για να δαμάσει το νερό.
Και το κατόρθωσε.
Έστησε πέτρινα γεφύρια, ακονίζοντας με τη σειρά του την πέτρα, για να διαβεί το ορμητικό ρέμα.
Γεφύρια, που ακουμπάνε πάνω σε πολλά πόδια.
Δύο, τρία, τέσσερα ή και περισσότερα, για να δρασκελίσει το νερό ενώνοντας τους τόπους.
Και τους ανθρώπους. Και τον κόσμο.
Έτσι, ο άνθρωπος εκμεταλλεύτηκε όλες τις δυνατότητες, που η φύση παρέχει απλόχερα.
Απλόχερα και εμείς εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας σ' αυτούς τους δουλευτάδες, που φτιάξανε γεφύρια με αντοχή και ομορφιά. Σμίξανε χωριά και τάφεραν σε επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο.

μνήμες....αναφορές....βιώματα.... 
 Στη διαδρομή του χρόνου, μέσα από απάνθρωπες και βέβηλες συμπεριφορές αλλά και φυσικές καταστροφές, έφτασαν στις μέρες μας όπως έφτασαν!
 Τα θαυμαστά αυτά έργα της λαϊκής μας γεφυροποιίας πρέπει να παραδοθούν αλώβητα και με σεβασμό, στη μνήμη και τον θαυμασμό των επόμενων γενιών.

Καλώς ήλθατε στους δρόμους του νερού και της πέτρας
Καλώς ήλθατε στον θαυμαστό κόσμο των πετρογέφυρων
Καλώς ήλθατε στο Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Θοδωρής Χαμάκος / Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (Α.Γ.Π.)
Αγίου Δημητρίου 29
18547 Νέο Φάληρο                                         
Πειραιάς
Τηλ.        210 4829520                                    
Κιν.        693 7433866                                      
Email: theodoros.hamakos@uww.org

           thodorischamakos@gmail.com          

Youtube: www.youtube.com/agpelop       
Blog:  www.agpelop.blogspot.gr                                   
Facebook: www.facebook.com/thodorischamakos                                  

Γεφύρι Λούσιου στην Καρκαλού.

  Το γεφύρι βρίσκεται στο οροπέδιο της Καρκαλούς, είναι τρίτοξο και χτίστηκε περίπου το 1900 για να γεφυρώσει τον Λούσιο και να συνδέσει τη Γορτυνία με τα χωριά του Πύργου Ηλείας μέσω Λαγκαδίων. 

  Εξυπηρετούσε την συγκοινωνία μέχρι αρκετά πρόσφατα, πριν χαραχτεί ο καινούργιος δρόμος.

Το γεφύρι από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

 Η αριστερή καμάρα από κατάντη είναι σε άσχημη κατάσταση και χρειάζεται άμεση επισκευή και γενικά όλο το γεφύρι χρειάζεται συντήρηση και κυρίως στα βάθρα του αλλά και στην επιφάνεια διάβασής του.

Οι πρόβολοι στα βάθρα του μεσαίου τόξου. Φώτο: Αρχείο Γεφυρών Πελοποννήσου.

  Αποτελείται από τρία ισομεγέθη και ισοϋψή ημικυκλικά τόξα, μια σειρά θολίτες, χωρίς στηθαία, δύο κεντρικούς προβόλους στις βάσεις του μεσαίου τόξου και επίπεδη επιφάνεια διάβασης.  

 

Οι φθορές στο δεξί βάθρο από κατάντη. 

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. 

 

  

 Η Καρκαλού είναι χωριό της Γορτυνίας χτισμένο σε μικρό, καταπράσινο και όμορφο οροπέδιο σε υψόμετρο 1200 μέτρων, περιτριγυρισμένο από το ελατοδάσος του Μαινάλου. Δίπλα του κυλάει ο ποταμός Λούσιος, του οποίου οι πηγές (εκτός απ' αυτές που βρίσκονται στο χωριό Καλονέρι) βρίσκονται σε μικρή απόσταση προς την κατεύθυνση του χωριού Ράδου (αρχαία Θεισόα). Λίγο πιο κάτω ξεκινάει το φαράγγι του Λούσιου.

 

   Το κλειδί. Λεπτομέρεια.

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. 

 

 

 Το μικρό χωριό Καλονέρι της Γορτυνίας βρίσκεται μεταξύ Καρκαλούς και Λαγκαδίων. Αριστερά του βρίσκονται οι δυο πηγές του Λούσιου ποταμού, στην παράκαμψη του δρόμου στο γεφύρι και στο εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής .  

 

 

Η επιφάνεια διάβασης και οι φθορές. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι:

 

Γεφύρι στο Βρωμονέρι. Γύθειο.

  Βρίσκεται λίγο μετά τη στροφή της νέας παράκαμψης του δημόσιου δρόμου για τη Μάνη και στην ανηφόρα πριν αρχίσουν οι στροφές για την είσοδο στο Γύθειο, στη θέση  "Κορφιατάκη".

 

                     Παλιό καμίνι της περιοχής.

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. 

 

 Είναι μονότοξο, ημικυκλικό, με μια σειρά καλοδουλεμένους θολίτες, σε άσχημη κατάσταση, στην άκρη του δημοσίου δρόμου και το μισό έχει καλυφθεί απ' αυτόν με μόνο ορατό μέρος αυτό από κατάντη.

 

 Οι θολίτες.

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

  

Στην περιοχή παλιά υπήρχαν καμίνια για ξύλα.  

 Οι διαστάσεις του είναι:

                       Άνοιγμα καμάρας: 3,10 μ.

                       Ύψος: 1,70 μ.

                       Πλάτος: 5 μ.

                       Μήκος: 10 μ.

Από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι:  

 

 

 

Tarihi Egri kopru. Καμπύλη γέφυρα. Sivas-Turkiye. Σεβάστεια-Τουρκία.

  Η Γέφυρα Egri (Καμπύλη)  είναι μια ιστορική γέφυρα που χτίστηκε για να γεφυρώσει τον ποταμό Κιζιλιρμάκ (Ο Άλυς των αρχαίων Ελλήνων) στην Σεβάστεια (Sivas) της Τουρκίας.

  Είναι ελαφρώς υπερυψωμένη πάνω από το έδαφος, στην είσοδο της Σεβάστειας και συνεχίζει για αρκετά μέτρα με πολύ μικρή ανύψωση. Στο υψηλότερο σημείο της, στρίβει αριστερά σε γωνία περίπου 130 μοιρών, μετά το 12^ο τόξο. Στη συνέχεια, η κλίση της είναι πιο απότομη από το προηγούμενο υψόμετρο, ερχόμενη στο επίπεδο του εδάφους.

 

  Έχει  18 οξυκόρυφα τόξα, με τα κεντρικά να αυξάνονται τόσο σε πλάτος όσο και σε ύψος και τριγωνικούς προβόλους από ανάντη για τη μείωση της έντασης του νερού.

  Είναι κατασκευασμένη από λαξευμένη πέτρα της περιοχής και αρχικά ήταν ανοιχτή στην κυκλοφορία οχημάτων αλλά κατόπιν έκλεισε  μετά την κατασκευή μιας νέας γέφυρας με το ίδιο όνομα δίπλα της.

  Ο Δρόμος του Μεταξιού προς τη Βαγδάτη περνούσε πάνω από αυτή τη γέφυρα για αιώνες. Αν και δεν έχει επιγραφή, γραπτές πηγές αναφέρουν ότι χτίστηκε κατά τη διάρκεια της Δυναστείας των Σελτζούκων. Σήμερα βρίσκεται σε καλή κατάσταση.

 

  Γνωστή και ως Γέφυρα της Βαγδάτης, έχει μήκος 180 σχεδόν μέτρα και πλάτος 4  και 60 εκατοστά και συνέδεε τη Σεβάστεια με τη Νοτιοανατολική Ανατολία μέσω της Μαλάτειας και στη συνέχεια με τη Βαγδάτη.

  Ο λόγος για την καμπυλότητά της πιστεύεται ότι είναι η αποφυγή ζημιών από τα υπερβολικά κατά καιρούς  κατεβάσματα του ποταμού και για να λειτουργεί η καμπυλότητά της ως κυματοθραύστης.

 

  Βρίσκεται στο Kardeşler Mahallesi, στην περιοχή Eğri Köprü, 3 χλμ. από το κέντρο της πόλης, στον παλιό δρόμο της Μαλάτειας, νοτιοανατολικά της Σεβάστειας.

  Γραπτές πηγές αναφέρουν ότι χρονολογείται από την περίοδο των Σελτζούκων και είναι  ανοιχτή για την κυκλοφορία πεζών.

  Ενώ δεν γνωρίζουμε το ακριβές έτος κατατασκευής της, αν και πιστεύεται ότι χτίστηκε το 1585 κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Σουλτάνου Μουράτ Γ΄,  μία επιγραφή που φυλάσσεται στο Μουσείο της Σεβάστειας δείχνει ότι η γέφυρα επισκευάστηκε το 1217 AH (1802 μ.Χ.), με πρωτοβουλία του Αμπντουραχμάν Πασά του Καγκάλ και παρότρυνση  του Χαλίλ Ριφάτ Πασά, Κυβερνήτη του Σεβάστειας.

 

  Το κατάστρωμα αποστράγγισης είναι κατασκευασμένο από λαξευμένη πέτρα και πολυάριθμες υδρορροές έχουν τοποθετηθεί εκατέρωθεν της γέφυρας.

  Σχετικά με το καμπυλωτό σχήμα της γέφυρας, λαϊκοί θρύλοι καταγράφονται και σε γραπτές πηγές.

  Μία από αυτές λέει ότι υπήρχε κάποτε ένας πρωτομάστορας και ένας μαθητευόμενος. Με την πάροδο του χρόνου, ο μαθητευόμενος, έχοντας τσακωθεί με τον πρωτομάστορα, έφυγε και ανέλαβε την κατασκευή αυτής της γέφυρας στη Σεβάστεια. Καθώς η κατασκευή της  προχωρούσε, τα νέα έφτασαν στον πρωτομάστορα. Περίεργος αυτός ήρθε να δει τη γέφυρα. Την επιθεώρησε κρυφά και του άρεσε. Στη συνέχεια, γύρισε στον μαθητευόμενό του και απήγγειλε το ακόλουθο τετράστιχο:

«Ήμασταν μάστορες, τώρα είμαστε μαθητευόμενοι

 Πάρε το ποτήρι και τρέξε να φέρεις νερό

 Δεν φοβήθηκες το κακό μάτι;

 Έκανες τη γέφυρα στραβή». (1)

 

  Η γέφυρα επισκευάστηκε από την 16η Περιφερειακή Διεύθυνση Αυτοκινητοδρόμων το 2006 και όπως αναφέραμε είναι κλειστή για την κυκλοφορία οχημάτων, αλλά παραμένει ανοιχτή για την κυκλοφορία πεζών και είναι σε καλή κατάσταση.

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία

1.       1. Χικμέτ Ντενιζλί, Ιστορία και Μνημεία της Σεβάστειας, Σεβάστεια 1998, σελ. 156–157.

2.       2. Τα βίντεο, οι φωτογραφίες και οι πληροφορίες μας έστειλε ο φίλος Erol Cesur.

Δ   

Γκρεμισμένο γεφύρι στη βρύση Αγίου Γεωργίου. Καλάβρυτα.

  Το γνωρίζουμε από μία περιγραφή που αναφέρει τα εξής:  “...ένα τέταρτο της λεύγας πιο πέρα, αφού στραφήκαμε προς βορρά. Αφήσαμε αριστερά μας το χωριό Βισοκά, και εισχωρήσαμε στην κοιλάδα των Καλαβρύτων. Παρεκκλίνοντας έτσι από την πορεία μας μια γραφική και γεροκτισμένη πέτρινη κρήνη (=του Αγίου Γεωργίου), που βρισκόταν αντικρυστά σ' ένα πεντάτοξο επίσης πέτρινο γεφύρι κτισμένο πάνω στον Κερυνίτη, ο οποίος στο σημείο αυτό είναι φουσκωμένος από τα νερά αναρίθμητων ρυακιών. Ακολουθώντας τη νέα κατεύθυνσή μας, κάναμε δεκαπέντε λεπτά ώσπου να δούμε τη μονή της Αγίας Λαύρας...” (1)

   Προφανώς θα πρόκειται για ένα γεφύρι με πέντε καμάρες επί του Βουραϊκού (που κατά την αρχαία εποχή στην περιοχή των Καλαβρύτων ονομαζόταν Ερασίνος) στην κοιλάδα των Καλαβρύτων, μεταξύ των χωριών Κέρτεζη, Βισωκά (Σκεπαστό) και της Αγίας Λαύρας. Φαίνεται ότι αναφέρεται σε πέτρινη γέφυρα, που βρισκόταν στη στροφή για Αγία Λαύρα, λίγο πριν μπούμε στον κεντρικό δρόμο από Πάτρα για Καλάβρυτα, ερχόμενοι από Πριόλιθο.

 

Η βρύση του Αγίου Γεωργίου.

  Πρόκειται για το γνωστό λάθος του Πουκεβίλ που μπερδεύει τον Κερυνίτη με τον Βουραϊκό ποταμό και εκφράζουμε και τις αμφιβολίες μας αν ήταν πεντάτοξο γιατί το άνοιγμα της κοίτης του ποταμού δεν δικαιολογεί κάτι τέτοιο.

  Υπάρχει μία ακόμα αναφορά που πιστοποιεί την ύπαρξη  γεφυριού στην περιοχή, χωρίς να αναφέρεται στην μορφή του και που φαίνεται ότι υπήρξε μέχρι και το τέλος τουλάχιστον του 19^ου αιώνα και λέει ότι: «..δύο χείμαρροι, ο μεν από Συρμπανίου,ο δ’ εκ από Κερτέζης (προς Α. και προς ΒΑ. του ερυμανθείου όρους Καλλιφώνων εν τω τέως δήμω Καλλιφωνίας) πηγάζοντες ενούνται εν τη πεδιάδι του Λαγωβουνίου και αποτελούσι μικρόν ποταμόν έχοντα πάντοτε ύδωρ, όστις μετά την ως άνω συμβολήν ρέων μεταξύ βαλτώδους πεδιάδος προς Β. Και έπειτα παρά την Βυσωκάν από της παρά τον ναίσκον του Αγ. Γεωργίου γεφύρας και πηγής ρέων προς Α. διαρρέει την πεδιάδα των Καλαβρύτων και έπειτα δια μεγάλης και μακράς χαράδρας μεταξύ των χωρίων Βραχνίου και Σουβάρδου αφ’ ενός, Κερπινής και Ρωγών αφ’ ετέρου, διερχόμενος και υπό την μονήν του Μ. Σπηλαίου παρά την Ζαχλωρούν προς Β. Στρεφόμενος διέρχεται παταγωδώς και ορμητικός πολλάς άλλας κατωφερείς χαράδρας και τέλος εκβάλλει εις τον Κορινθιακόν κόλπον παρά το Διακοπτόν.» (2)

  Κατά κάποιες μαρτυρίες ντόπιων το γεφύρι πρέπει να γκρεμίστηκε το 1971, επί χούντας για να χτιστεί το σημερινό τσιμεντένιο, για τα 150 χρόνια της Επανάστασης του ’21.

 

Η θέση του γεφυριού.

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία 

1. Πουκεβίλ. Ταξίδι στην Ελλάδα. Πελοπόννησος. Εκδόσεις ΣΥΛΛΟΓΗ Αφοί Τολίδη, σελ.264 Αθήνα 1995.

2.  Γεωργίου Παπανδρέου. Δ.Φ. Γυμνασιάρχου. 1928. Ιστορία των Καλαβρύτων, Β' έκδοση από την Κοινωφελή Δημοτική Επιχείρηση Πολιτιστικής Και Κοινωνικής Ανάπτυξης Και Ποιότητας Ζωής Δήμου Καλαβρύτων (ΔΕΠΑΠΟΖ). Καλάβρυτα 2011,  σελ. 24-32.