Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου

Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου
Πετρογέφυρα: διαδρομές...της φύσης τα καμώματα...δημιουργήματα...μνήμες...αναφορές...βιώματα

Τιμή στους μάστορες, που άφησαν με τα εμπνευσμένα έργα των χεριών τους το ίχνος τους στην ιστορία της νεοελληνικής αισθητικής, σμιλεύοντας την πέτρα και δαμάζοντας το νερό της Πελοποννησιακής γης, με την απαράμιλλη τεχνική τους, τη φλόγα της ψυχής τους και το σεβασμό στη φύση.
Ας γνωρίσουμε αυτούς και τα έργα τους.

Παρασκευή 23 Φεβρουαρίου 2024

Καλωσόρισμα ΑΓΠ



....της Πέτρας και του Νερού

Πέτρα και νερό!
Δύο υλικά, που συναντά κανείς σε αφθονία στην Ελληνική γη.
Πέτρα και νερό!
Δύο στοιχεία, που καθημερινά συναντάμε στη ζωή μας.
Πέτρα και νερό!
Με τη δική του μεταφορική σημασία το καθένα.
Πέτρα και νερό!
Σταυραδέρφια της Μάνας φύσης.

διαδρομές.... 
Η  πέτρα που φανερώνει τις δυσκολίες που περνάμε, μαρτυρά το χρόνο και τις αναμνήσεις, την ανάγκη, την ιστορία.
Το νερό που οδηγεί στη λύτρωση, που δείχνει δρόμους και χαράζει πορεία.
Το ένα συμπληρώνει το άλλο.
Το ένα αποζητά τη βοήθεια του άλλου.
Το ένα σφιχταγκαλιάζει το άλλο.

της φύσης τα καμώματα....
Πολλές φορές "κονταροχτυπιούνται" μεταξύ τους. Μα πάντα νικητής βγαίνει το νερό!
Έτσι, το νερό τρέχει και σμιλεύει την πέτρα φτιάχνοντας κάποτε-κάποτε απαράμιλλα έργα τέχνης.
Στο πέρασμά του από την πέτρα, "γεννά" σπήλαια, φαράγγια, καταβόθρες, βάραθρα, γεφύρια, περίτεχνα σχέδια.

δημιουργήματα....
Κάποιες φορές, είναι ο άνθρωπος, που χρησιμοποίησε την πέτρα για να δαμάσει το νερό.
Και το κατόρθωσε.
Έστησε πέτρινα γεφύρια, ακονίζοντας με τη σειρά του την πέτρα, για να διαβεί το ορμητικό ρέμα.
Γεφύρια, που ακουμπάνε πάνω σε πολλά πόδια.
Δύο, τρία, τέσσερα ή και περισσότερα, για να δρασκελίσει το νερό ενώνοντας τους τόπους.
Και τους ανθρώπους. Και τον κόσμο.
Έτσι, ο άνθρωπος εκμεταλλεύτηκε όλες τις δυνατότητες, που η φύση παρέχει απλόχερα.
Απλόχερα και εμείς εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας σ' αυτούς τους δουλευτάδες, που φτιάξανε γεφύρια με αντοχή και ομορφιά. Σμίξανε χωριά και τάφεραν σε επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο.

μνήμες....αναφορές....βιώματα.... 
 Στη διαδρομή του χρόνου, μέσα από απάνθρωπες και βέβηλες συμπεριφορές αλλά και φυσικές καταστροφές, έφτασαν στις μέρες μας όπως έφτασαν!
 Τα θαυμαστά αυτά έργα της λαϊκής μας γεφυροποιίας πρέπει να παραδοθούν αλώβητα και με σεβασμό, στη μνήμη και τον θαυμασμό των επόμενων γενιών.

Καλώς ήλθατε στους δρόμους του νερού και της πέτρας
Καλώς ήλθατε στον θαυμαστό κόσμο των πετρογέφυρων
Καλώς ήλθατε στο Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Θοδωρής Χαμάκος / Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (Α.Γ.Π.)
Αγίου Δημητρίου 29
18547 Νέο Φάληρο                                         
Πειραιάς
Τηλ.        210 4829520                                    
Κιν.        693 7433866                                      
Email: theodoros.hamakos@uww.org
           thodorischamakos@gmail.com          
Youtube: www.youtube.com/agpelop       
Blog:  www.agpelop.blogspot.gr                                   
Facebook: www.facebook.com/thodorischamakos                                  


Δευτέρα 19 Φεβρουαρίου 2024

Cesnigir koprusu. Kizil Irmak (Κόκκινος ποταμός). Τουρκία.

 Η γέφυρα Cesnigir είναι μια ιστορική γέφυρα χτισμένη μεταξύ Karakecili και Koprukoy, στην επαρχία Kırıkkale στην περιοχή της Κεντρικής Ανατολίας της Τουρκίας. 

Σύμφωνα με γνωστές πηγές, χτίστηκε την περίοδο των Σελτζούκων Τούρκων (Selcuklu). Αν και δεν είναι γνωστή η ακριβής χρονολογία κατασκευής του, εκτιμάται ότι πρόκειται για έργο του 13ου αιώνα. Φημολογείται ότι ο Τιμούρ, ο οποίος προχώρησε στην περιοχή όπου θα διεξαγόταν ο πόλεμος της Άγκυρας το 1402, χρησιμοποίησε αυτή τη γέφυρα με τον στρατό του.

Cesnigir koprysu επί του Άλυ.

  Η γέφυρα Cesnigir προφανώς είχε υποστεί μεγάλες ζημιές και εξ αυτού του λόγου ξαναχτίστηκε από τον Mimar Sinan κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του Yavuz Sultan Selim στην Αίγυπτο. Όταν χτίστηκε το φράγμα Kapulukaya, τα δύο άκρα της γέφυρας σκεπάστηκαν από το νερό και μόνο το μεσαίο και μεγαλύτερο τόξο διακρίνεται και λιγότερο τα εκατέρωθεν αυτού ανακουφιστικά παράθυρα. Αριστερά όπως βλέπουμε την κάτω εικόνα, δύο οξυκόρυφα τόξα έχουν μετατραπεί σε ανακουφιστικά παράθυρα με το χτίσιμο του κάτω μέρους τους ενώ στην άλλη πλευρά τρία ανισόπεδα ημικυκλικά παράθυρα στέκουν πάνω από ένα μη διακρινόμενο οξυκόρυφο τόξο. Η γέφυρα, που έχει μήκος 110 μέτρα και πλάτος 6 μέτρα, πατά σε γερά θεμέλια στο βραχώδες έδαφος. Γεφυρώνει τον Kizilirmak (Κόκκινος ποταμός), τον Άλυ της Μικράς Ασίας. Τα τόξα του είναι άνισα με το μεγαλύτερο στο κέντρο οξυκόρυφο και τα άλλα ημικυκλικά ή οξυκόρυφα, καμπυλωτή, καλντεριμωτή και ανηφορική επιφάνεια διάβασης με στηθαία.

Το γεφύρι σκεπασμένο από το φράγμα. 

  Πρόκειται για μια βαριά κατασκευή που όπως μαρτυρά ο όγκος, το μήκος και η ιστορία της, εξυπηρετούσε και λόγω και του πλάτους της κυρίως στρατιωτικούς σκοπούς. Μοιάζει ως εκ τούτου, ως προς την σκοπιμότητα, κατά πολύ με τις εξ ίσου βαριές ρωμαϊκές κατασκευές που εξυπηρετούσαν τις γρήγορες μεταφορές στρατευμάτων και εφοδίων σε όλες τις γωνιές της αυτοκρατορίας. Τέτοιες βαριές κατασκευές συναντάμε στα στρατοκρατικά καθεστώτα. Και βέβαια πρέπει να τονισθεί σαν γενική παραδοχή, ότι ο τόπος αποφασίζει για το μέγεθος και τον τρόπο της κατασκευής. Όταν έχεις να γεφυρώσεις μεγάλα ποτάμια σε κάμπο, που το ποτάμι "απλώνει" είναι πιο δύσκολο από το να προσπαθείς να γεφυρώσεις σε ορεινές και στενές περιοχές.

Δίπλα στην γέφυρα, κατά τα συνήθη της εποχής, υπήρχε πανδοχείο για την εξυπηρέτηση των αναγκών των ταξιδιωτών, περιηγητών, κλπ.

Το γεφύρι και οι διακρινόμενες επισκευές.

 Μπορεί να διακρίνει κάποιος, από τους χρωματισμούς των υλικών κατασκευής, τις μικρές ή και μεγάλες επισκευές και συντηρήσεις που έχουν γίνει στο διάβα των αιώνων κυρίως στο μεγάλο τόξο, στα στηθαία, κλπ.

 Πηγή: Rafet Unver. 

Δευτέρα 5 Φεβρουαρίου 2024

Μονοπάτι προς του παλιούς πύργους και το κανόνι. Λιμένι. Μάνη.

  Πρόκειται για ένα σχετικά πρόσφατο μονοπάτι, πλακόστρωτο που ξεκινάει από το μνημείο και τον τάφο του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και ανεβαίνει προς τους παλιούς πύργους και το κανόνι.

Το μονοπάτι. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου
Ο ντόπιος, από τη Χαριά Μάνης, μας λέει σχετικά με το μονοπάτι αυτό:

«Αυτό το πλακόστρωτο έχει γίνει γύρω στα 30 χρόνια από σημερινούς μάστορες με πολύ προσοχή και πολύ μεράκι. Αυτό που μας δείχνει, μας δείχνει το δρόμο που ανεβαίναμε παλιά από κάτω από την εκκλησία και φτάναμε πάνω στην κορυφή. Στην κορυφή πάνω που υπάρχει ο πύργος με το κανόνι, ο πύργος και αυτός είναι νέος, γιατί οι παλιοί έχουν πέσει.

Μνημείο Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη. Λιμένι Μάνης. Φώτο: Α.Γ.Π.

 Όταν το περπατήσεις τότε θα το απολαύσεις και θα σου αρέσει, θα δεις τη διαφορά του. Έχει λίγο κούραση αλλά όλα γίνονται με καλή θέληση. Να κάνουμε μια βόλτα μέχρι πάνω. 

Ο βράχος προς τους παλιούς πύργους και το κανόνι. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
 Αυτό παλιά ήτανε μονοπάτι χωμάτινο. Το ανεβαίναμε παιδιά τρέχοντας. Τώρα έχει γίνει για τις ανάγκες του ξενοδοχείου για να μπορεί να κατέβει ο κόσμος, να φτάσει μέχρι κάτω, να απολαύσει την ωραία εκκλησία, τα βράχια, τη θάλασσα, την καθαρή θάλασσα, το μνημείο του Μαυρομιχάλη. Και πίσω μας ακριβώς είναι ο φάρος. Απέναντι έχουμε πάλι το Καραβοστάσι, εκεί στη μέση και ξεκινάμε και κατεβαίνουμε και φτάνουμε εκεί στις σπηλιές, σε μέρη τα οποία κάποτε δεν μπορούσες να πλησιάσει κανένας.

Γι΄αυτό η Μάνη έζησε ελεύθερη.»

Ο Νίκος Διακουμάκος και το μονοπάτι. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

Παρασκευή 19 Ιανουαρίου 2024

Bahcallek bridge – Ura e Bahcallekut. Σκόδρα – Αλβανία.

   Συνέδεε την τότε πόλη της Σκόδρας (το κάστρο) με τη νότια συνοικία Bahcallek αλλά και με την περιοχή Nenshkodra  και την υπόλοιπη Αλβανία, γεφυρώνοντας τον ποταμό Drin.  Είναι Οθωμανική κατασκευή χωρίς να γνωρίζουμε τον ακριβή χρόνο κατασκευής του. Πωλήθηκε μετά το χτίσιμό της για να εισπράττονται διόδια και να καλυφθεί  έτσι το κόστος κατασκευής. 

 

                              Το γεφύρι πριν γκρεμιστεί. Από κατάντη.

   Καταστράφηκε το 1880 πιθανότατα από κάποιο δυνατό κατέβασμα του ποταμού Δρίνα. Αργότερα στα εναπομείναντα βάθρα τοποθετήθηκε για τις ανάγκες των ντόπιων σιδερένια κατασκευή, η οποία το 2017 παρασύρθηκε από το ρέμα του ποταμού, παρά το ότι πέντε χρόνια πριν η τότε δήμαρχος της πόλης με επιστολή στην κυβέρνηση είχε ζητήσει να ληφθούν μέτρα.

                  Τα εναπομείναντα βάθρα κάτω από το κάστρο από κατάντη. 

                                   Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

  Ήταν μία πανέμορφη γέφυρα με πέντε ελαφρώς καταβιβασμένα τόξα με δύο σειρές θολίτες, οξυκόρυφα ανακουφιστικά παράθυρα στη βάση των βάθρων, με δύο σειρές θολίτες και κάθετα τα πλαϊνά τους, στηθαία, καλντεριμωτή και ανισόπεδη επιφάνεια διάβασης που χαμήλωνε στη βάση των βάθρων.

  Τώρα απομένουν μόνο τα ίχνη τριών βάθρων δεξιά από κατάντη.


Τα τρία βάθρα και η μεταλλική κατασκευή.

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.


  Ο βαθύς γνώστης της περιοχής Nusret Latifi μας λέει για το σπουδαίο αυτό γεφύρι: «…Γεια σας και πάλι. Σταματήσαμε για να επισκεφτούμε μια άλλη παλιά γέφυρα. Ατυχώς έχουν μείνει κάποια μόνο κομμάτια της γέφυρας που καταστράφηκε το 1880. Είναι επίσης κοντά στην πόλη της Σκόδρας. Χτίστηκε την Οθωμανική περίοδο, τον 18ο αιώνα, νομίζω. Το όνομα της γέφυρα είναι Bahcallek».

Δείτε το παρακάτω video για το γεφύρι:  


 

Τετάρτη 3 Ιανουαρίου 2024

Γεφύρι Αγίας Παρασκευής. Διρός Μάνης.

  Βρίσκεται στην περιοχή του Πύργου Διρού και προς την παραλία. Είναι ένα μικρό μονότοξο γεφύρι, χτισμένο σε ένα μικρό ρέμα και στο πιο στενό σημείο του, που καταλήγει στην παραλία Μαυροβυθός.

         Το γεφύρι από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.  

   Το ρέμα έρχεται από το βουνό Κυριακούλης και το γεφύρι πήρε το όνομά του από το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής που βρίσκεται δίπλα του. Άγνωστο μας είναι το πότε χτίστηκε καθώς και το όνομα του πρωτομάστορα.

  Είναι ένα μονότοξο γεφυράκι, με ίχνη συντήρησης σχετικά πρόσφατα, ημικυκλικό, σχεδόν επίπεδη επιφάνεια διάβασης, μια σειρά θολίτες και ίχνη στηθαίων.

Η επιφάνεια διάβασης. Φώτο: ΑΓΠ.

 Η επιφάνεια διάβασης.
 Φώτο: ΑΓΠ.

    Από τη φθορά του χρόνου, τη    δύναμη της φύσης και την ανθρώπινη εγκατάλειψη χρειάζεται άμεση επισκευή και συντήρηση.

  Στη Μάνη (Λακωνική-Μεσσηνιακή, Μέσα-Έξω, Προσηλιακή-Αποσκιερή) ενώ δεν υπάρχουν ενεργά ποτάμια, από τις ξαφνικές νεροποντές και την έλλειψη πρασίνου έχουν δημιουργηθεί χαράδρες και φαράγγια, που ήταν απαραίτητο να στεριωθούν με πέτρινα γεφύρια για την ασφαλή μετακίνηση ανθρώπων, ζώων και προϊόντων.

  Ο ντόπιος Νικόλαος Διακουμάκος, από το διπλανό χωριό Χαριά, μας λέει για το γεφύρι αυτό και την περιοχή: « Λέγομαι Νίκος Διακουμάκος, από τη Χαριά. Βρισκόμαστε στην Αγία Παρασκευή, δίπλα ακριβώς στο ρέμα με ένα γεφυράκι πολύ όμορφο, το οποίο έχει γίνει με πολύ τέχνη και πολύ μεράκι. Αυτό το ρέμα κατεβαίνει από πάνω, από το Σαγιά. Σαγιάς είναι ο Κυριακούλης. Κυριακούλης είναι γιατί κάποιος Κυριακούλης κρυβότανε εκεί πάνω, την εποχή της τουρκοκρατίας. 

   
 Συζητώντας με τον Νίκο Διακουμάκο. 
Φώτο ΑΓΠ.  

Και πριν και μετά είχαμε πολλούς που ζούσανε στα βουνά. Και ο κάθε ένας είχε την περιοχή του, το μαντρί του, τα πρόβατά του, τα γίδια του. Αυτό δεν ξέρουμε πότε έχει χτιστεί, δεν το γνωρίζω εγώ, κάποιος άλλος μπορεί να μας το πει. Κάπου μπορεί να είναι γραμμένο, στα βιβλία του δήμου, κάποιος θα πρέπει να ξέρει, κάπου θα υπάρχει μια ιστορία. Αν το μάθουμε, αν μπορούμε να το δούμε θα το βάλουμε και αυτό, θα το ανακοινώσουμε. Το ρέμα πάει στη θάλασσα, στη παραλία του Διρού. Φεύγει κι’ αυτό. Η χρήση του γεφυριού αυτού ήτανε, κατέβαινε από τον Πύργο στο Διρό, στη Χαλικιά, στο Μαυροβυθό, στην Αγία Παρασκευή, που είναι χρόνια η εκκλησία που λειτουργεί κάθε χρόνο. Βάζανε τα μουλάρια με τα λούπινα.  Τα λούπινα είναι ένα φυτό της Μάνης. Τώρα θα κόψουμε ένα να το δείξουμε. Αυτό είναι το φυτό, η λουπινιά. Αυτό εδώ, απ’ αυτόν τον καρπό βγάζουμε το λούπινο. Το λούπινο είναι, να το ανοίξουμε λίγο να το δείτε, είναι αυτός ο καρπός. Τώρα είναι πολύ πικρό, Το πάμε στη θάλασσα, το βράζουμε πρώτα, αφού έχει ξεραθεί, το πάμε στη θάλασσα για μια βδομάδα και αφού γλυκάνει το βγάζουμε για τροφή. Αν θέλουμε το ξεραίνουμε και το κρατάμε για όλο το χρόνο. Τρώγεται ψητό, τρώγεται όπως είναι, δίνουμε στα ζώα, κάνει χρήσεις πάρα πολλές». (1)


 Το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής. 
Φώτο: Α.Γ.Π.

      

 Οι διαστάσεις του είναι:

                       Άνοιγμα       καμάρας:  2,40 μ.

                       Ύψος: 1,10 μ.

                       Πλάτος:

                       Μήκος: 6,50 μ.

                       Μήκος καμαρολιθιού: 0,30 μ.

Μία άλλη φώτο του γεφυριού από κατάντη.
  

Σημειώσεις-βιβλιογραφία

1.     Μαρτυρία στον γράφοντα στις 01/05/2022.

Δείτε το παρακάτω video για το γεφύρι: