Πετρογέφυρα: διαδρομές...της φύσης τα καμώματα...δημιουργήματα...μνήμες...αναφορές...βιώματα
Τιμή στους μάστορες, που άφησαν με τα εμπνευσμένα έργα των χεριών τους το ίχνος τους στην ιστορία της νεοελληνικής αισθητικής, σμιλεύοντας την πέτρα και δαμάζοντας το νερό της Πελοποννησιακής γης, με την απαράμιλλη τεχνική τους, τη φλόγα της ψυχής τους και το σεβασμό στη φύση. Ας γνωρίσουμε αυτούς και τα έργα τους.
Πέτρα και νερό! Δύο υλικά, που συναντά κανείς σε αφθονία στην Ελληνική γη. Πέτρα και νερό! Δύο στοιχεία, που καθημερινά συναντάμε στη ζωή μας. Πέτρα και νερό! Με τη δική του μεταφορική σημασία το καθένα. Πέτρα και νερό! Σταυραδέρφια της Μάνας φύσης.
διαδρομές.... Η πέτρα που φανερώνει τις δυσκολίες που περνάμε, μαρτυρά το χρόνοκαι τις αναμνήσεις, την ανάγκη, την ιστορία. Το νερό που οδηγεί στη λύτρωση, που δείχνει δρόμους και χαράζει πορεία. Το ένα συμπληρώνει το άλλο. Το ένα αποζητά τη βοήθεια του άλλου. Το ένα σφιχταγκαλιάζει το άλλο.
της φύσης τα καμώματα.... Πολλές φορές "κονταροχτυπιούνται" μεταξύ τους. Μα πάντα νικητής βγαίνει το νερό! Έτσι, το νερό τρέχει και σμιλεύει την πέτρα φτιάχνοντας κάποτε-κάποτε απαράμιλλα έργα τέχνης. Στο πέρασμά του από την πέτρα, "γεννά" σπήλαια, φαράγγια, καταβόθρες, βάραθρα, γεφύρια, περίτεχνα σχέδια.
δημιουργήματα.... Κάποιες φορές, είναι ο άνθρωπος, που χρησιμοποίησε την πέτρα για να δαμάσει το νερό. Και το κατόρθωσε. Έστησε πέτρινα γεφύρια, ακονίζοντας με τη σειρά του την πέτρα, για να διαβεί το ορμητικό ρέμα. Γεφύρια, που ακουμπάνε πάνω σε πολλά πόδια. Δύο, τρία, τέσσερα ή και περισσότερα, για να δρασκελίσει το νερό ενώνοντας τους τόπους. Και τους ανθρώπους.Και τον κόσμο. Έτσι, ο άνθρωπος εκμεταλλεύτηκε όλες τις δυνατότητες, που η φύση παρέχει απλόχερα. Απλόχερα και εμείς εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας σ' αυτούς τους δουλευτάδες, που φτιάξανε γεφύρια με αντοχή και ομορφιά. Σμίξανε χωριά και τάφεραν σε επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο.
μνήμες....αναφορές....βιώματα.... Στη διαδρομή του χρόνου, μέσα από απάνθρωπες και βέβηλες συμπεριφορές αλλά και φυσικές καταστροφές, έφτασαν στις μέρες μας όπως έφτασαν! Τα θαυμαστά αυτά έργα της λαϊκής μας γεφυροποιίας πρέπει να παραδοθούν αλώβητα και με σεβασμό, στη μνήμη και τον θαυμασμό των επόμενων γενιών.
Καλώς ήλθατε στους δρόμους του νερού και της πέτρας Καλώς ήλθατε στον θαυμαστό κόσμο των πετρογέφυρων Καλώς ήλθατε στο Αρχείο ΓεφυριώνΠελοποννήσου.
Πρόκειται για μια κατασκευή που χρονολογείται
από τον 17ο αιώνα, που χτίστηκε από την Κιοσέμ Σουλτάν, σύζυγο του Σουλτάνου AhmetIκαι μητέρα του Mουράτ IV, για να καλύψει τις τότε αυξημένες
συγκοινωνιακές ανάγκες μεταξύ Κωνσταντινούπολης (Istanbul), Νικομήδειας (Ιζμίτ) και Νίκαιας (Ιζνίκ).
Το γεφύρι από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Η κατασκευή αποτελείται από τρία
άνισα και αμβλυγώνια τόξα, με το μεσαίο να είναι μεγαλύτερο και ψηλότερο, μια
σειρά θολίτες, καλοδιατηρημένη, τριγωνικούς προβόλους στα δύο μεσαία βάθρα από
ανάντη για τη μείωση της έντασης του νερού σε περιόδους μεγάλων κατεβασμάτων, γωνιώδη
στηρίγματα στα βάθρα από κατάντη, ανηφορική και στρωμένη με πλάκες επιφάνεια
διάβασης πλάτος 4,5 και μήκος 64 μέτρα.
Η γέφυρα Βαλιντέ Σουλτάν, η οποία
δίνει το όνομά της στην περιοχή όπου βρίσκεται, θεωρείται ένα από τα
σημαντικότερα έργα της οθωμανικής περιόδου.
Βρίσκεται στον δρόμο που ξεκινά από
το Καραμουρσέλ, περνάει από τα χωριά Καρααχμέτλι, Χαϊριγέ και Γιαλακντερέ και
οδηγεί στην πόλη Ιζνίκ (Νίκαια).
Η Βαλιντέ Κιοσέμ Σουλτάν, μια από τις
πιο διάσημες γυναίκες στην οθωμανική ιστορία, ήταν σύζυγος, όπως αναφέρθηκε, του Αχμέτ Α΄ και
μητέρα του Μουράτ Δ΄.Λέγεται ότι η Βαλιντέ Κιοσέμ Σουλτάν
ήταν μια από τις πλουσιότερες μεταξύ των Βαλιντέ Σουλτάνων.Στα οθωμανικά
εδάφη, ανέθεσε την κατασκευή πολυάριθμων τζαμιών, αιθουσών προσευχής, γεφυρών,
πανδοχείων, κρηνών και υδραγωγείων σε διάφορες περιοχές και άφησε φιλανθρωπικά
κληροδοτήματα ιδρύοντας διάφορα ιδρύματα.Το Büyük Valide Han, το Çinili
Külliyesi, ο Μεντρεσέ Valide στην Κωνσταντινούπολη, η γέφυρα Karamürsel Valide
Sultan (Kösem Sultan) και το σύστημα ύδρευσης που βρίσκεται μεταξύ Μέκκας και
Μεδίνας είναι μερικά παραδείγματα αυτών.
Η επιφάνεια διάβασης.
Φώτο: Α.Γ.Π.
Είναι ένα από τα σπάνια σωζόμενα
παραδείγματα οθωμανικής αρχιτεκτονικής και δεν είναι μόνο μια γέφυρα που
συνδέει δύο όχθες, αλλά και ένας σιωπηλός μάρτυρας που ρίχνει φως στους
ιστορικούς εμπορικούς δρόμους της περιοχής. Ήταν η γέφυρα που εξυπηρετούσε το διαπεριφερειακό
εμπόριο και τις μεταφορές στο παρελθόν.
Ακόμα κι αν δεν ήταν κομμάτι των
μεγάλων εμπορικών δικτύων, όπως ο Δρόμος του Μεταξιού, αυτού του είδους οι δευτερεύοντες
δρόμοι κρατούσαν ζωντανή την τοπική οικονομία και την κοινωνική ζωή.
Μπροστά στη γέφυρα. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Ενώ η γέφυρα έχει απλή εμφάνιση, οι
αναλογίες και η στιβαρότητά της είναι εντυπωσιακές. Για πολλά χρόνια, δεν ήταν οριστικά
γνωστό ποιος χρηματοδότησε την κατασκευή της γέφυρας. Κατά τη διάρκεια
λεπτομερών εργασιών αποκατάστασης και έρευνας που πραγματοποιήθηκαν από
ειδικούς της Διεύθυνσης Ιστορικών Χώρων και Αστικής Αισθητικής του Τμήματος
Σχεδιασμού και Αστικής Ανάπτυξης του Μητροπολιτικού Δήμου Κοτζαελί (Kocaeli), έγινε μια σημαντική ανακάλυψη.Ως αποτέλεσμα
έρευνας και ερευνών, αποκαλύφθηκε ότι αυτή η κατασκευή χτίστηκε από τη Βαλιντέ
Κιοσέμ Σουλτάν, μια από τις πιο ισχυρές και επιδραστικές προσωπικότητες στην
οθωμανική ιστορία.Με την επιβεβαίωση αυτού του ευρήματος και από το
Συμβούλιο Προστασίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Κοτζαελί, ο ευεργέτης της
γέφυρας έχει οριστικά ταυτοποιηθεί.
Η ταυτοποίηση του χρηματοδότη της
ιστορικής γέφυρας επιτάχυνε επίσης τη διαδικασία αποκατάστασης.Μετά την έγκριση
του Συμβουλίου Προστασίας Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Κοτζαελί, ξεκίνησε ένα
ολοκληρωμένο έργο αποκατάστασης της γέφυρας.Κατά τη διάρκεια αυτών των εργασιών,
ο στόχος ήταν να παραμείνει πιστή στην αρχική αρχιτεκτονική της γέφυρας,
επισκευάζοντας τις πέτρες που είχαν φθαρεί με την πάροδο του χρόνου και
διατηρώντας τη δομική της ακεραιότητα.
Σήμερα, η γέφυρα Βαλιντέ Σουλτάν
αποτελεί ένα από τα σπάνια σωζόμενα οθωμανικά κτίσματα, περιμένοντας τους επισκέπτες
τόσο για την ιστορική της αξία όσο και την κληρονομιά της Κιοσέμ Σουλτάναςσ’ αυτήν.
Καταχωρημένη και προστατευόμενη από
το Υπουργείο Πολιτισμού το 1996, έχοντας υποστεί σημαντικές ζημιές με την
πάροδο του χρόνου, η γέφυρα αναζωογονήθηκε με εργασίες αποκατάστασης που
πραγματοποίησε ο Μητροπολιτικός Δήμος το 2014.
Από κατάντη, οι πρόβολοι. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Ο ντόπιος BayramCan μας λέει για το γεφύρι αυτό:
«Τώρα βρισκόμαστε στην περιοχή Karamursel της επαρχίας Kocaeliκαι αυτή είναι η
γέφυρα ValideSultan. Χτίστηκε τον 17ο αιώνα. HValideSultanήταν μία από τις
σπουδαιότερες σουλτάνες της οθωμανικής περιόδου. Ήταν σύζυγος του Αχμέτ Α΄και η
γέφυρα χτίστηκε κάτω από το όνομά της, ValideSultan, επειδή ήξερε καλά αυτή την περιοχή
και ήθελε να το κάνει. Η γέφυρα συντηρήθηκε το 2012. Μέχρι τότε είχαν γίνει
κάποιου είδους συντηρήσεις αλλά το 2012 έγινε πάλι συντήρηση από την εταιρεία
αυτοκινητοδρόμων της Τουρκίας. Καλή ερώτηση! Δεν είδα το όνομα του ποταμού...Θα
το δω αμέσως. Το όνομα του ποταμιού που περνάει κάτω από τη γέφυρα ValideSultanλέγεται Yalakdere (ποτάμι)».
Γεφυρώνει το Ραφτοπουλαίϊκο ποτάμι που χύνεται στον
Αρκαδικό, στη θέση “Γούβα”, κάτω από το χωριό Ροδιά (Λεντεκάδα μέχρι το 1956).
Είναι μονότοξο, ημικυκλικό, με φθαρμένα στηθαία, επίπεδη επιφάνεια διάβασης, μια σειρά θολίτες και βρίσκεται πάνω στον παλιό δρόμο
Ραφτόπουλο-Κυπαρισσία, χρήση του οποίου γινόταν μέχρι και τη δεκαετία του
'70.
Από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Λέγεται και
Λεντεκαδίτικο γεφύρι, από την παλιά ονομασία του χωριού και θεωρείται από τους
ντόπιους ότι χτίστηκε επί τουρκοκρατίας, άγνωστο από ποιους μαστόρους.
Η επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Το γεφύρι
βρίσκεται στο οροπέδιο της Καρκαλούς, είναι τρίτοξο και χτίστηκε περίπου το
1900 για να γεφυρώσει τον Λούσιο και να συνδέσει τη Γορτυνία με τα χωριά του Πύργου Ηλείας μέσω Λαγκαδίων.
Εξυπηρετούσε την συγκοινωνία μέχρι αρκετά πρόσφατα, πριν χαραχτεί ο καινούργιος δρόμος.
Το γεφύρι από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Η αριστερή καμάρα από
κατάντη είναι σε άσχημη κατάσταση και χρειάζεται άμεση επισκευή και γενικά όλο το
γεφύρι χρειάζεται συντήρηση και κυρίως στα βάθρα του αλλά και στην επιφάνεια διάβασής του.
Οι πρόβολοι στα βάθρα του μεσαίου τόξου. Φώτο: Αρχείο Γεφυρών Πελοποννήσου.
Αποτελείται από τρία ισομεγέθη και ισοϋψή ημικυκλικά τόξα, μια σειρά θολίτες, χωρίς στηθαία, δύο κεντρικούς προβόλους στις βάσεις του μεσαίου τόξου και επίπεδη επιφάνεια διάβασης.
Οι φθορές στο δεξί βάθρο από κατάντη.
Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Η Καρκαλού
είναι χωριό της Γορτυνίας χτισμένο σε μικρό, καταπράσινο και όμορφο οροπέδιο σε
υψόμετρο 1200 μέτρων, περιτριγυρισμένο από το ελατοδάσος του Μαινάλου. Δίπλα
του κυλάει ο ποταμός Λούσιος, του οποίου οι πηγές (εκτός απ' αυτές που
βρίσκονται στο χωριό Καλονέρι) βρίσκονται σε μικρή απόσταση προς την κατεύθυνση
του χωριού Ράδου (αρχαία Θεισόα). Λίγο πιο κάτω ξεκινάει το φαράγγι του
Λούσιου.
Το κλειδί. Λεπτομέρεια.
Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Το μικρό
χωριό Καλονέρι της Γορτυνίας βρίσκεται μεταξύ Καρκαλούς και Λαγκαδίων. Αριστερά
του βρίσκονται οι δυο πηγές του Λούσιου ποταμού, στην παράκαμψη του δρόμου στο
γεφύρι και στο εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής .
Η επιφάνεια διάβασης και οι φθορές. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Βρίσκεται λίγο
μετά τη στροφή της νέας παράκαμψης του δημόσιου δρόμου για τη Μάνη και στην
ανηφόρα πριν αρχίσουν οι στροφές για την είσοδο στο Γύθειο, στη θέση "Κορφιατάκη".
Παλιό καμίνι της περιοχής.
Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Είναι μονότοξο, ημικυκλικό, με μια σειρά καλοδουλεμένους θολίτες, σε άσχημη κατάσταση, στην άκρη του δημοσίου δρόμου και το μισό έχει καλυφθεί απ' αυτόν με μόνο ορατό μέρος αυτό από κατάντη.
