Καλωσόρισμα ΑΓΠ

....της Πέτρας και του Νερού

Πέτρα και νερό!
Δύο υλικά, που συναντά κανείς σε αφθονία στην Ελληνική γη.
Πέτρα και νερό!
Δύο στοιχεία, που καθημερινά συναντάμε στη ζωή μας.
Πέτρα και νερό!
Με τη δική του μεταφορική σημασία το καθένα.
Πέτρα και νερό!
Σταυραδέρφια της Μάνας φύσης.

διαδρομές.... 
Η  πέτρα που φανερώνει τις δυσκολίες που περνάμε, μαρτυρά το χρόνο και τις αναμνήσεις, την ανάγκη, την ιστορία.
Το νερό που οδηγεί στη λύτρωση, που δείχνει δρόμους και χαράζει πορεία.
Το ένα συμπληρώνει το άλλο.
Το ένα αποζητά τη βοήθεια του άλλου.
Το ένα σφιχταγκαλιάζει το άλλο.

της φύσης τα καμώματα....
Πολλές φορές "κονταροχτυπιούνται" μεταξύ τους. Μα πάντα νικητής βγαίνει το νερό!
Έτσι, το νερό τρέχει και σμιλεύει την πέτρα φτιάχνοντας κάποτε-κάποτε απαράμιλλα έργα τέχνης.
Στο πέρασμά του από την πέτρα, "γεννά" σπήλαια, φαράγγια, καταβόθρες, βάραθρα, γεφύρια, περίτεχνα σχέδια.

δημιουργήματα....
Κάποιες φορές, είναι ο άνθρωπος, που χρησιμοποίησε την πέτρα για να δαμάσει το νερό.
Και το κατόρθωσε.
Έστησε πέτρινα γεφύρια, ακονίζοντας με τη σειρά του την πέτρα, για να διαβεί το ορμητικό ρέμα.
Γεφύρια, που ακουμπάνε πάνω σε πολλά πόδια.
Δύο, τρία, τέσσερα ή και περισσότερα, για να δρασκελίσει το νερό ενώνοντας τους τόπους.
Και τους ανθρώπους. Και τον κόσμο.
Έτσι, ο άνθρωπος εκμεταλλεύτηκε όλες τις δυνατότητες, που η φύση παρέχει απλόχερα.
Απλόχερα και εμείς εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας σ' αυτούς τους δουλευτάδες, που φτιάξανε γεφύρια με αντοχή και ομορφιά. Σμίξανε χωριά και τάφεραν σε επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο.

μνήμες....αναφορές....βιώματα.... 
 Στη διαδρομή του χρόνου, μέσα από απάνθρωπες και βέβηλες συμπεριφορές αλλά και φυσικές καταστροφές, έφτασαν στις μέρες μας όπως έφτασαν!
 Τα θαυμαστά αυτά έργα της λαϊκής μας γεφυροποιίας πρέπει να παραδοθούν αλώβητα και με σεβασμό, στη μνήμη και τον θαυμασμό των επόμενων γενιών.

Καλώς ήλθατε στους δρόμους του νερού και της πέτρας
Καλώς ήλθατε στον θαυμαστό κόσμο των πετρογέφυρων
Καλώς ήλθατε στο Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Θοδωρής Χαμάκος / Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (Α.Γ.Π.)
Αγίου Δημητρίου 29
18547 Νέο Φάληρο                                         
Πειραιάς
Τηλ.        210 4829520                                    
Κιν.        693 7433866                                      
Email: theodoros.hamakos@uww.org

           thodorischamakos@gmail.com          

Youtube: www.youtube.com/agpelop       
Blog:  www.agpelop.blogspot.gr                                   
Facebook: www.facebook.com/thodorischamakos                                  

Γεφύρι στο κτήμα Μπαλτόπουλου. Λάμπαινα Μεσσηνίας.

   Βρίσκεται στη Μέση Λάμπαινα και είναι χτισμένο επί τουρκοκρατίας. Στην ουσία ήταν πόρτα, που χώριζε το μπαξέ του Γεωργίου Μπαλτόπουλου από το υπόλοιπο χωριό.

  Πρόκειται για ένα στην πραγματικότητα ιδιόκτητο γεφύρι στο κτήμα Μπαλτόπουλου, χτισμένο επί τουρκοκρατίας, με μια σειρά θολίτες, οξυκόρυφο με κάθετα βάθρα.

Το γεφύρι από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

  Πάνω του πέρναγε δρομάκι, που οδηγούσε στις σταφίδες των ντόπιων. Το ρέμα λέγεται ¨της Κάτω βρύσης¨, γιατί υπήρχε και υπάρχει ακόμη μια βρύση εκεί και χύνεται στον Βαλύρα.

  Τις πληροφορίες μας έδωσε ο Μπαλτόπουλος Γεώργιος του Ιωάννου, πρώτος εξάδελφος του Γεωργίου Μπαλτόπουλου του Γεωργίου.

Οι διαστάσεις του είναι:

                       Άνοιγμα καμάρας: 2 μ.

                       Ύψος: 3 μ.

                       Πλάτος: 0,80 μ.

                       Μήκος: 8 μ.

Η αμβλεία γωνία του τόξου. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι: 

 

 

 

 

Του Μπαμπαλή το γεφύρι. Πράσινο (Καρνέσι) Αρκαδίας.

   “ ανάθεμά σε Μπαμπαλή που πήρες τα παιδιά μας στην Αμερική”

  Ο Παναγιώτης Μπαμπαλής γεννήθηκε το 1852 στο Πράσινο και μετανάστευσε στην Αμερική, όπου απέκτησε περιουσία. Πήρε πολλά παιδιά από το χωριό κοντά του και γι' αυτό οι μανάδες τον “καταριόντουσαν” με τη φράση : “ ανάθεμά σε Μπαμπαλή που πήρες τα παιδιά μας στην Αμερική”. Γύρισε και πήρε μέρος στον Α' παγκόσμιο πόλεμο και με δικά του χρήματα έχτισε το υδραγωγείο και το ομώνυμο γεφύρι στο χωριό του. Έζησε κοντά στον Αλ. Παπαναστασίου από το Λεβίδι και πέθανε “στην ψάθα” στην Αθήνα, όπου κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη, το 1935.

   Το γεφύρι είναι χτισμένο επί του Καρνεσέϊκου ποταμιού, στον κάμπο προς τη μεριά του Πράσινου (Καρνέσι). Χτίστηκε περί το 1910 από λαγκαδινούς μαστόρους και είναι μονότοξο, με μια σειρά θολίτες, καταβιβασμένο, στηθαία όχι σε καλή κατάσταση και καμπυλωτή και καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης.

Από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

   Το Καρνεσέϊκο ποτάμι είναι παρακλάδι του Τράγου και πηγάζει από την περιοχή “Μάτι” ή “Παλιόπυργος”, όπως το λένε οι ντόπιοι. Ονομάστηκε έτσι γιατί επί τουρκοκρατίας εκεί υπήρχε πύργος και κάτι λίγα σπίτια. Έχει νερό χειμώνα – καλοκαίρι αλλά τα τελευταία χρόνια στερεύει μερικές φορές. Πότιζαν απ' αυτό τα χωράφια τους τέσσερις  μέρες οι Καρνεσαίοι (γιατί είχαν και μύλο) και τρεις οι Δαραίοι. Χύνεται στον Τράγο και το σημείο αυτό λέγεται “ Σμίξη”, στην περιοχή “Κάτω Μηλιανός”.

Η επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

 Ο ντόπιος Παναγιώτης Καλτσάς μας αφηγείται: “...βρισκόμαστε στην τοποθεσία που το λέμε στου Μπαμπαλή το γεφύρι. Δυο λόγια για τον Παναγιώτη Μπαμπαλή. Είναι Πρασινιώτης. Γεννήθηκε περί το 1850, πέθανε το 1935...πάμφτωχος...είναι ο ευεργέτης του χωριού μας διότι εκτός από το γεφύρι, που φέρει τ' όνομά του, πούτανε μεγάλο έργο για την εποχή του περί το 1910 που εξυπηρετούσε όλους τους κατοίκους όχι μόνο του χωριού μας αλλά και των διπλανών χωριών, διότι εκείνες τις εποχές τα νερά ήσανε πάρα πολλά και δεν μπορούσαν να περάσουν ούτε με τα ζώα ακόμα. Το γεφύρι αυτό πρέπει...να έγινε πρέπει...υπολογίζεται να έγινε περί το 1910 από μαστόρους λαγκαδινούς. Λίγα πράγματα για τον Παναγιώτη Μπαμπαλή. Έφυγε για την Αμερική περί το 1890 με 95 με άσχημες συνθήκες. Είναι ο πρώτος μετανάστης, όχι μόνο του χωριού μας, αλλά και της γύρω περιοχής στην Αμερική. Εκεί μέσα που έκαναν κάνα μήνα για να φτάσουν στην Αμερική....ξεκίνησε λέγεται από την Πάτρα με το πλοίο Πατρίς...έφτασε στην Αμερική και μέσα σε δυο μήνες στέλνει και εκατό δολάρια στους συγγενείς και λέγει ότι εδώ το μεροκάματο είναι πολύ καλλίτερο από το μεροκάματο που πηγαίναν τότε οι κάτοικοι στην Αμαλιάδα...από ήλιο σε ήλιο...δηλαδή δώδεκα ώρες και...κι έπαιρναν δύο δραχμές. Εκεί οχτάωρο και έπαιρναν εφτά δραχμές, δηλαδή τριπλάσιο περίπου και παραπάνου. Λέγεται ότι είχε και το γιό του το Βασίλη και πήγε να δει κάποιον πατριώτη μας σε νοσοκομείο και τούμπαρε ο σιδηροδρομικός...το μέσο που πήγαινε και σκοτώθηκαν αρκετοί μεταξύ των οποίων και ο γιος του, ο μονάκριβος Βασίλης και από τότε άρχισε να ευεργετεί περισσότερο το χωριό. Έφτιαξε μια βρύση που λέμε τα Αχούρια, τη μεταφορά του νερού από της βάνας το νερό στο χωριό μας, τον γυναικωνίτη στην εκκλησία και άλλα πολλά...Αυτό το ποτάμι το λέμε Καρνεσέϊκο ποτάμι και πηγαίνει και ανταμώνει με το άλλο που το λέμε Νταρέϊκο ποτάμι και λίγα χιλιόμετρα πιο κάτω σμίγουν και όλα μαζί, το Νταρέϊκο και το Καρνεσέϊκο, το λέμε Τράγος ποταμός...χύνεται στο Λάδωνα μαζί με άλλα ποτάμια που έρχονται από το Χελμό...δημιουργούνε τη λίμνη του Λάδωνα με τα γνωστά έργα...Οι γυναίκες του χωριού μας και της γύρω περιοχής είχανε αγανακτήσει που οι άντρες και τα παιδιά τους έφυγαν για την Αμερική και έλεγαν ακόμη και σε νεώτερες εποχές ανάθεμα στον Μπαμπαλή που βρήκε αυτή την τρύπα...ομορφότερα ανάθεμα στον Μπαμπαλή που βρήκε στην Αμερική...διότι περιμένανε τους άντρες τους για να γυρίσουν...και τα παιδιά τους...Αρκετοί απ' αυτούς παρέμειναν μόνιμοι στην Αμερική και γι' αυτό δικαιολογημένα είχαν την αγανάκτηση αυτή για τον ευεργέτη Παναγιώτη Μπαμπαλή”.

Οι ζημιές στα στηθαία. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Οι διαστάσεις του είναι:

                       Άνοιγμα καμάρας: 4,90 μ

                       Ύψος: 1,80 μ.

                       Πλάτος: 3,10 μ.

                       Μήκος: 9,40 μ.

                       Πλάτος καμαρολιθιού: 0,30 μ.

                       Ύψος στηθαίου: 0,60 μ.

Το γεφύρι από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι:

 

Γεφύρι του Στέφανου. Δρυμός-Καλαβρύτων.

  Βρισκόταν επί του δημόσιου δρόμου Πάτρας-Καλαβρύτων, μετά το Σοποτό όταν ο δρόμος διασχίζει την κορυφογραμμή, πάνω από το χωριό Δρυμός (Μοστίτσι), σε μια στενή στροφή του δρόμου, όπου το χώμα είναι κόκκινο.

 Για το γκρεμισμένο πια αυτό μονότοξο γεφύρι λέγεται το παρακάτω:

 " 'Όταν γινότανε ο δρόμος, δούλευε πολύς κόσμος με τα δικά του εργαλεία ο καθένας, άλλος με τον κασμά του, άλλος με τη βαριά του, άλλος με το λοστό του. 

  Εκεί που είναι το γιοφύρι του Στέφανου, πάνω από το Μοστίτσι, κόπηκε ένα μεγάλο κομμάτι χώμα και πλάκωσε έναν εργάτη, που τον λέγανε Στέφανο. Όταν τον ξεθάψανε, ο άνθρωπος είχε πεθάνει. Από τότε το γιοφύρι πήρε τ’ όνομά του και ο τόπος εκεί κρατεί".

  Λέγοντας ότι ο τόπος «κρατεί», κάποια παράδοση/θρύλος λέει για το συγκεκριμένο σημείο, ότι κάποτε έγινε φόνος ή κάποιος πέθανε με βίαιο τρόπο εκεί. Το αίμα του αδικοχαμένου «βογκάει», ιδίως τις νύχτες, σαν να θέλει να διαμαρτυρηθεί για τον τρόπο που έχασε τη ζωή του. Αν κάποιος περάσει από το σημείο εκείνο τη νύχτα, μη έχοντας άλλη επιλογή στη διαδρομή του, πρέπει να έχει μαζί του φυλαχτό για να μην ακούσει το βογκητό του, ή να μην τον «πειράξει». Το φυλαχτό μπορεί να είναι μικρό εικόνισμα, σταυρός, λιβάνι, ακόμα και μια μπουκιά ψωμί, ενώ απαγορεύεται αυστηρά ν’ ανάψει τσιγάρο, γιατί τότε προκαλεί την τύχη του! Άλλοι πάλι, λένε πως το τσιγάρο είναι κι αυτό φυλαχτό.

Το σημείο του γεφυριού. Φώτο: Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος

 

  Λέγεται ακόμα πως αν στο ίδιο σημείο μιας περιοχής συμβαίνουν ατυχήματα, ίσως κάτι έχει γίνει εκεί (π.χ. φόνος, δυστύχημα) και «ο τόπος κρατεί». Τέτοια σημεία μάς έχουν υποδείξει πολλά οι πρόγονοί μας στον τόπο μας. Σπίτια, π.χ., που καήκανε, με ανθρώπους ζωντανούς μέσα, για πολλά χρόνια μετά ακούγανε οι γείτονές τους τις φωνές τους τη νύχτα! Κάποιοι, μάλιστα, αναγκαστήκανε να φύγουνε από το σημείο εκείνο και να φτιάξουνε αλλού σπίτι!

 Επίσης, ένας τόπος «κρατεί», αν στο ίδιο σημείο παρατηρούνται κατά καιρούς μικροί "ανεμοστρόβιλοι". (1)

Σημειώσεις-βιβλιογραφία.

 1. Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος.  Καλάβρυτα news

Περαταριά-πέρασμα στο Παλιοφάναρο του Αλφειού.

   Άλλο ένα πέρασμα με περαταριά στον Αλφειό υπήρχε κοντά στην περιοχή της σπουδαίας πόλης της αρχαίας Φρίξας, στην περιοχή Παλιοφάναρο της Ηλείας, κοντά στην αρχαία Ολυμπία συνδέοντας την Ηλεία με την Αρκαδία.

Το φόρτωμα στη βάρκα. Fr. Boissonnas 1903.

 

 Για το σημείο αυτό του Αλφειού ο Πουκεβίλ λέει ότι “...διαβήκαμε τον Αλφειό στο Μονόξυλον του Παλαιοφάναρου. Είναι το πιο πολυσύχναστο πέρασμα από την Ηλεία στην Αρκαδία. Τις περισσότερες φορές γίνεται με τη βοήθεια ενός κορμού δένδρου σκαμμένου σε μορφή σχεδίας, ενώ τα αλαφρωμένα από τα φορτία τους υποζύγια διασχίζουν το ποτάμι κολυμπώντας. Η απότομη πλαγιά που εγκλωβίζει την δεξιά όχθη του Αλφειού είναι τόσο απόκρημνη ώστε χρειάζεται κανείς μια ώρα για ν' ανεβεί μέχρι το Παλαιοφάναρον, το οποίο πήρε πιθανότατα το όνομά του από κάποιον φάρο που άναβε εκεί για να δίνει το σύνθημα όταν πλησίαζαν οι πειρατές, ειδοποιώντας τους κατοίκους της περιοχής είτε να αρματωθούν είτε να καταφύγουν στα βουνά”. (1)

 

Fr. Boissonnas 1903

 

   Πρόκειται για την τοποθεσία Παλαιοφάναρο της αρχαίας Ολυμπίας.

 

 Σημειώσεις-βιβλιογραφία

1. Πουκεβίλ. Ταξίδι στην Ελλάδα. Πελοπόννησος. Εκδόσεις ΣΥΛΛΟΓΗ Αφοί Τολίδη. Σελ. 315 Αθήνα 1995

Kesik kopru. Sivas-Turkiye. Κομμένη γέφυρα. Σεβάστεια-Τουρκία.

  Βρίσκεται 20 χιλιόμετρα νότια του Κιρσεχίρ, στον ποταμό Κιζιλιρμάκ (Ο Άλυς των αρχαίων Ελλήνων) και είναι μια από τις Σελτζουκικές γέφυρες στην Κεντρική Ανατολία που η επιγραφή της αναφέρει ότι χτίστηκε το 1248 κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Κεϊκαβούς, γιου του Κεϊκουσρέβ, από τον Αταμπέκ Ιζουζούντ-ντίν Μουχάμαντ.

 

  Πήρε το όνομα "Kesik kopru" (που σημαίνει "Κομμένη γέφυρα") λόγω των ληστών που έστηναν ενέδρες σε διαδρομές καραβανιών σε αυτήν, κατά τον 17ο και 18ο αιώνα.

  Την συναντάμε πάνω στον ιστορικό Δρόμο του Μεταξιού, στον παλιό δρόμο Σεβάστειας (Sivas)-Καισάρειας (Kayseri) και είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα τουρκικής αρχιτεκτονικής της λαϊκής γεφυροποιίας.

Το δεύτερο δίτοξο μέρος της γέφυρας.

 Χτίστηκε για να συνδέσει το Κιρσεχίρ και την περιοχή της Σεβάστειας με το Ικόνιο και έχει μήκος 400 μέτρα, πλάτος 6 μέτρα και 17 αμβλυγώνια τόξα, με μια σειρά θολίτες και προβόλους για την μείωση της έντασης του νερού σε περιόδους μεγάλων κατεβασμάτων.

 

Η επιφάνεια διάβασης του δεύτερου γεφυριού.

 

  Η γέφυρα Kesik αποτελείται από δύο μέρη. Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει 17 αμβλυγώνια και ημικυκλικά τόξα και το δεύτερο, περίπου 10 μέτρα μακριά, αποτελείται από δύο ημικυκλικά τόξα. Αν και δεν ρέει νερό από κάτω, το δεύτερο μέρος εξακολουθεί να χρησιμοποιείται, καθώς αποτελεί συνέχεια της πρώτης γέφυρας. Πιστεύεται ότι η γέφυρα χτίστηκε κατά την περίοδο των Σελτζούκων της Ανατολίας.

  Βρίσκεται στο χωριό Κεσικοπρού στο κέντρο της πόλης Κιρσεχίρ, της επαρχίας Σεβάστειας, πάνω στον ιστορικό δρόμο του Μεταξιού και  χτίστηκε, όπως αναφέρθηκε, για να συνδέσει το Κιρσεχίρ με το Ικόνιο.

Αποτελεί σημαντικό και χαρακτηριστικό παράδειγμα τουρκικής αρχιτεκτονικής.

 Έχουν πραγματοποιηθεί εκτεταμένες επισκευές και συντηρήσεις κατά τα έτη   1616,  1849,  1925 και  2004. (1)

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία.

1. Τα βίντεο, οι πληροφορίες και οι φωτογραφίες στάλθηκαν από τον φίλο Erol Cesur.

  Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι: 

 

 D