Καλωσόρισμα ΑΓΠ

....της Πέτρας και του Νερού

Πέτρα και νερό!
Δύο υλικά, που συναντά κανείς σε αφθονία στην Ελληνική γη.
Πέτρα και νερό!
Δύο στοιχεία, που καθημερινά συναντάμε στη ζωή μας.
Πέτρα και νερό!
Με τη δική του μεταφορική σημασία το καθένα.
Πέτρα και νερό!
Σταυραδέρφια της Μάνας φύσης.

διαδρομές.... 
Η  πέτρα που φανερώνει τις δυσκολίες που περνάμε, μαρτυρά το χρόνο και τις αναμνήσεις, την ανάγκη, την ιστορία.
Το νερό που οδηγεί στη λύτρωση, που δείχνει δρόμους και χαράζει πορεία.
Το ένα συμπληρώνει το άλλο.
Το ένα αποζητά τη βοήθεια του άλλου.
Το ένα σφιχταγκαλιάζει το άλλο.

της φύσης τα καμώματα....
Πολλές φορές "κονταροχτυπιούνται" μεταξύ τους. Μα πάντα νικητής βγαίνει το νερό!
Έτσι, το νερό τρέχει και σμιλεύει την πέτρα φτιάχνοντας κάποτε-κάποτε απαράμιλλα έργα τέχνης.
Στο πέρασμά του από την πέτρα, "γεννά" σπήλαια, φαράγγια, καταβόθρες, βάραθρα, γεφύρια, περίτεχνα σχέδια.

δημιουργήματα....
Κάποιες φορές, είναι ο άνθρωπος, που χρησιμοποίησε την πέτρα για να δαμάσει το νερό.
Και το κατόρθωσε.
Έστησε πέτρινα γεφύρια, ακονίζοντας με τη σειρά του την πέτρα, για να διαβεί το ορμητικό ρέμα.
Γεφύρια, που ακουμπάνε πάνω σε πολλά πόδια.
Δύο, τρία, τέσσερα ή και περισσότερα, για να δρασκελίσει το νερό ενώνοντας τους τόπους.
Και τους ανθρώπους. Και τον κόσμο.
Έτσι, ο άνθρωπος εκμεταλλεύτηκε όλες τις δυνατότητες, που η φύση παρέχει απλόχερα.
Απλόχερα και εμείς εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας σ' αυτούς τους δουλευτάδες, που φτιάξανε γεφύρια με αντοχή και ομορφιά. Σμίξανε χωριά και τάφεραν σε επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο.

μνήμες....αναφορές....βιώματα.... 
 Στη διαδρομή του χρόνου, μέσα από απάνθρωπες και βέβηλες συμπεριφορές αλλά και φυσικές καταστροφές, έφτασαν στις μέρες μας όπως έφτασαν!
 Τα θαυμαστά αυτά έργα της λαϊκής μας γεφυροποιίας πρέπει να παραδοθούν αλώβητα και με σεβασμό, στη μνήμη και τον θαυμασμό των επόμενων γενιών.

Καλώς ήλθατε στους δρόμους του νερού και της πέτρας
Καλώς ήλθατε στον θαυμαστό κόσμο των πετρογέφυρων
Καλώς ήλθατε στο Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Θοδωρής Χαμάκος / Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (Α.Γ.Π.)
Αγίου Δημητρίου 29
18547 Νέο Φάληρο                                         
Πειραιάς
Τηλ.        210 4829520                                    
Κιν.        693 7433866                                      
Email: theodoros.hamakos@uww.org

           thodorischamakos@gmail.com          

Youtube: www.youtube.com/agpelop       
Blog:  www.agpelop.blogspot.gr                                   
Facebook: www.facebook.com/thodorischamakos                                  

Αδριάνειο υδραγωγείο.Ψάρι Κορινθίας.

  Το ρωμαϊκό υδραγωγείο, που είχε κατασκευάσει ο Αδριανός, για να φέρνει το νερό από τη Στυμφαλία στην Κόρινθο, μήκους 84 χιλιομέτρων, αναφέρεται  ως εξής από τον Παυσανία: “...και υπάρχει στην πόλη των Στυμφαλίων πηγή, και απ' αυτή ο βασιλεύς Αδριανός νερό έφερε στην πόλη των Κορινθίων...”

   Από το σπουδαίο αυτό έργο σώζονται 3 σήραγγες και 22 γέφυρες, από τις 70 που πιθανώς υπήρχαν κατά τη λειτουργία του.

   Το Αδριάνειο υδραγωγείο της Κορίνθου ήταν μεταξύ των πέντε μεγαλυτέρων υδραγωγείων της αυτοκρατορίας και έπαυσε να λειτουργεί κατά την περίοδο της παρακμής της Κορίνθου, πιθανώς τον 5ο μχ αιώνα. 

  Εκτεταμένα κομμάτια εκ βάθρων του υδραγωγείου αυτού επισκεύασαν οι Λαγκαδινοί στην περιοχή του χωριού Ψάρι Κορινθίας απ' όπου και οι φωτογραφίες.

 Οι σπουδαίοι αυτοί μάστορες της πέτρας, που άφησαν σε όλη την Πελοπόννησο και όχι μόνο το στίγμα τους, δεν χρησιμοποίησαν κάποια δικιά τους τεχνική αρχιτεκτονική τεχνοτροπία αλλά όπως συμβαίνει με τους έμπειρους και συνειδητοποιημένους μαστόρους, όπως ήταν οι Λαγκαδινοί, ακολούθησαν τις αρχαίες «νόρμες» γι’ αυτό και η δουλειά τους είναι κορυφαία. 

 

  Βέβαια αργότερα του αλλάξαμε τα φώτα από μπετόν αλλά ευτυχώς κάτι διακρίνεται για να θαυμάζουμε τη δουλειά τους. (1)

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία 

1. Πηγή: Γιάννης Σκούρτης-Ψάρι

  

 

 

Καμάρα στο Λειβάρτζι Καλαβρύτων.

  Το γεφύρι βρίσκεται αριστερά, στο έμπα του χωριού επί του Λειβαρτζινού Ερύμανθου, που διασχίζει το χωριό και πηγάζει από την περιοχή “Σκουτέλι” και την πηγή “Κρουσταλλός”, που υδρεύει και το χωριό. Λέγεται έτσι γιατί το νερό είναι παγωμένο, “κρούσταλλο”, όπως λένε οι ντόπιοι.

Είναι μονότοξο, με διπλή σειρά από θολίτες και στηθαία, ενώ μας είναι άγνωστο πότε ακριβώς χτίστηκε.

Καμάρα στο Λειβάρτζι. Από ανάντη. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

Πριν χτιστεί το γεφύρι αυτό, η "Καμάρα", υπήρχε άλλο παλιότερο γεφύρι, δυο μέτρα πιο πάνω, που έχει χτιστεί από τον Ανδρέα Πάππα το 1856, ντόπιο από τον συνοικισμό “Μισοχώρι” Λειβαρτζίου.(1) 

 

Η καμάρα, από το βιβλίο του Αθαν. Θ. Λέλου.

 Ήταν έμπορος, έκανε λεφτά στην Πάτρα και κατόπιν προχώρησε σε διάφορες δωρεές προς το χωριό του. Έχτισε το γεφύρι αυτό, το άλλο στη θέση “Καμουτσάρη”, που τώρα είναι χωμένο, καθώς και τις δύο βρύσες "Πάνου" και "Κάτου" καμουτσάρη στην ίδια περιοχή. Το γεφύρι αυτό, το παλιό, παρασύρθηκε από το νερό του ρέματος και στη συνέχεια χτίστηκε, πριν τον πόλεμο του ΄40, το σημερινό, η λεγόμενη “Καμάρα” στο Λειβάρτζι.  

Ο ντόπιος, Βασιλόπουλος Λεωνίδας, πρώην δήμαρχος του τέως δήμου Αροανίας, μας αφηγείται ότι "...εκεί που βρίσκεται η κεντρική καμάρα στο Λειβάρτζι, στο σημείο εκεί που είναι και η βρύση, αυτή είναι η νεότερη καμάρα που έχει χτιστεί όταν παρασύρθηκε από τον ποταμό η πρώτη, που ήταν δωρεά του Ανδρέα Πάπα, που φτιάχτηκε το 1856. Το πότε παρασύρθηκε δεν το γνωρίζουμε, οπότε δεν έζησε για πολλά χρόνια η πρώτη καμάρα. Βρίσκεται όπως κοιτάζουμε την καμάρα από το δρόμο δύο μέτρα δεξιά, λίγο πιο κάτω...ήταν η παλιά καμάρα...παρασύρθηκε και φτιάχτηκε αυτή...πότε φτιάχτηκε δεν το γνωρίζω...πριν τον πόλεμο...προπολεμικά σίγουρα...".

Καμάρα στο Λειβάρτζι. Από ανάντη. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

 

Έχει υποστεί κάποιες φθορές αλλά είναι σε καλή κατάσταση. Η μεγάλη και καταστροφική για την περιοχή πλημμύρα του 2003-2004 το καβάλησε αλλά δεν το γκρέμισε. Τη βρύση πλάι του την έχτισε o Tάκης Κυριαζής, μπάρμπας του Μήτσου του “Μποτζολή”, από το διπλανό χωριό Λεχούρι. 

 Οι διαστάσεις του είναι:

                     'Ανοιγμα καμάρας: 7,20 μ.

                       Υψος: 2,80 μ.

                       Πλάτος: 3,85 μ.

                       Μήκος: 10,90 μ.

                       Πλάτος καμαρολιθιού: 0,80 μ.

                       'Υψος στηθαίου: 0,40 μ.

 Παραθέτω εδώ μια μαρτυρία ενός ντόπιου, μελετητή της ιστορίας και του πολιτισμού της περιοχής: 

"Η «Καμάρα» ήταν μεγάλου ύψους μονότοξο γεφύρι, που όμως η συσσώρευση φερτών υλικών ανέβασαν πολύ την κοίτη του ποταμού. Στη φωτογραφία της δεκαετίας του 1940, ή αρχές του 1950, είναι απάνω στη γέφυρα μια συγχωριανή μου με νεροβάρελο στον ώμο, που πιθανότατα πάει να το γεμίσει (ή μόλις έχει γεμίσει) από την παρακείμενη στην καμάρα φυσική πηγή.

Η πηγή αυτή υπήρχε μέχρι τις 11 του Σεπτέμβρη του 1990, που η μεγάλη νεροποντή άλλαξε το τοπίο. Τέσσερις συγχωριανοί μου, μάλιστα, υπήρξαν θύματα της μανίας του ποταμού. Η φωτογραφία είναι από το βιβλίου του Εκπαιδευτικού Αθ. Θ. Λέλου «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΨΩΦΙΔΟΣ ΚΑΙ ΛΕΙΒΑΡΤΖΙΟΥ», έκδοση 1953". (2)

Άλλη μια μαρτυρία μιας ντόπιας οφείλλω να αναφέρω εδώ: "...το πιο αγαπημένο μου μέρος στο Λειβάρτζι είναι εδώ... τι νερό έχω κουβαλήσει για το μαγαζί του πατέρα μου από την καμάρα. Και να φανταστείς ότι δεν υπήρχε βρύση επάνω όπως είναι τώρα...κατεβαίναμε καμιά 15ριά σκαλιά και ήταν μια πηγή..από κει παίρναμε νερό...". (3).

Σημειώσεις-Βιβλιογραφία

1. Μαρτυρία στον γράφοντα του ντόπιου Λεωνίδα Βασιλόπουλου, πρώην προέδρου της κοινότητας Λειβαρτζίου και Δημάρχου Αροανίας στις 24/08/2009.

2. Ομοίως.

3.  Δήμητρα Καζαζάκη. Μαρτυρία στον γράφοντα στις 16/07/2010.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι: