Καμάρα στο Λειβάρτζι Καλαβρύτων.

  Το γεφύρι βρίσκεται αριστερά, στο έμπα του χωριού επί του Λειβαρτζινού Ερύμανθου, που διασχίζει το χωριό και πηγάζει από την περιοχή “Σκουτέλι” και την πηγή “Κρουσταλλός”, που υδρεύει και το χωριό. Λέγεται έτσι γιατί το νερό είναι παγωμένο, “κρούσταλλο”, όπως λένε οι ντόπιοι.

Είναι μονότοξο, με διπλή σειρά από θολίτες και στηθαία, ενώ μας είναι άγνωστο πότε ακριβώς χτίστηκε.

Καμάρα στο Λειβάρτζι. Από ανάντη. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

Πριν χτιστεί το γεφύρι αυτό, η "Καμάρα", υπήρχε άλλο παλιότερο γεφύρι, δυο μέτρα πιο πάνω, που έχει χτιστεί από τον Ανδρέα Πάππα το 1856, ντόπιο από τον συνοικισμό “Μισοχώρι” Λειβαρτζίου.(1) 

 

Η καμάρα, από το βιβλίο του Αθαν. Θ. Λέλου.

 Ήταν έμπορος, έκανε λεφτά στην Πάτρα και κατόπιν προχώρησε σε διάφορες δωρεές προς το χωριό του. Έχτισε το γεφύρι αυτό, το άλλο στη θέση “Καμουτσάρη”, που τώρα είναι χωμένο, καθώς και τις δύο βρύσες "Πάνου" και "Κάτου" καμουτσάρη στην ίδια περιοχή. Το γεφύρι αυτό, το παλιό, παρασύρθηκε από το νερό του ρέματος και στη συνέχεια χτίστηκε, πριν τον πόλεμο του ΄40, το σημερινό, η λεγόμενη “Καμάρα” στο Λειβάρτζι.  

Ο ντόπιος, Βασιλόπουλος Λεωνίδας, πρώην δήμαρχος του τέως δήμου Αροανίας, μας αφηγείται ότι "...εκεί που βρίσκεται η κεντρική καμάρα στο Λειβάρτζι, στο σημείο εκεί που είναι και η βρύση, αυτή είναι η νεότερη καμάρα που έχει χτιστεί όταν παρασύρθηκε από τον ποταμό η πρώτη, που ήταν δωρεά του Ανδρέα Πάπα, που φτιάχτηκε το 1856. Το πότε παρασύρθηκε δεν το γνωρίζουμε, οπότε δεν έζησε για πολλά χρόνια η πρώτη καμάρα. Βρίσκεται όπως κοιτάζουμε την καμάρα από το δρόμο δύο μέτρα δεξιά, λίγο πιο κάτω...ήταν η παλιά καμάρα...παρασύρθηκε και φτιάχτηκε αυτή...πότε φτιάχτηκε δεν το γνωρίζω...πριν τον πόλεμο...προπολεμικά σίγουρα...".

Καμάρα στο Λειβάρτζι. Από ανάντη. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

 

Έχει υποστεί κάποιες φθορές αλλά είναι σε καλή κατάσταση. Η μεγάλη και καταστροφική για την περιοχή πλημμύρα του 2003-2004 το καβάλησε αλλά δεν το γκρέμισε. Τη βρύση πλάι του την έχτισε o Tάκης Κυριαζής, μπάρμπας του Μήτσου του “Μποτζολή”, από το διπλανό χωριό Λεχούρι. 

 Οι διαστάσεις του είναι:

                     'Ανοιγμα καμάρας: 7,20 μ.

                       Υψος: 2,80 μ.

                       Πλάτος: 3,85 μ.

                       Μήκος: 10,90 μ.

                       Μήκος καμαρολιθιού: 0,80 μ.

                       'Υψος στηθαίου: 0,40 μ.

 Παραθέτω εδώ μια μαρτυρία ενός ντόπιου, μελετητή της ιστορίας και του πολιτισμού της περιοχής: 

"Η «Καμάρα» ήταν μεγάλου ύψους μονότοξο γεφύρι, που όμως η συσσώρευση φερτών υλικών ανέβασαν πολύ την κοίτη του ποταμού. Στη φωτογραφία της δεκαετίας του 1940, ή αρχές του 1950, είναι απάνω στη γέφυρα μια συγχωριανή μου με νεροβάρελο στον ώμο, που πιθανότατα πάει να το γεμίσει (ή μόλις έχει γεμίσει) από την παρακείμενη στην καμάρα φυσική πηγή.

Η πηγή αυτή υπήρχε μέχρι τις 11 του Σεπτέμβρη του 1990, που η μεγάλη νεροποντή άλλαξε το τοπίο. Τέσσερις συγχωριανοί μου, μάλιστα, υπήρξαν θύματα της μανίας του ποταμού. Η φωτογραφία είναι από το βιβλίου του Εκπαιδευτικού Αθ. Θ. Λέλου «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΨΩΦΙΔΟΣ ΚΑΙ ΛΕΙΒΑΡΤΖΙΟΥ», έκδοση 1953". (2)

Άλλη μια μαρτυρία μιας ντόπιας οφείλλω να αναφέρω εδώ: "...το πιο αγαπημένο μου μέρος στο Λειβάρτζι είναι εδώ... τι νερό έχω κουβαλήσει για το μαγαζί του πατέρα μου από την καμάρα. Και να φανταστείς ότι δεν υπήρχε βρύση επάνω όπως είναι τώρα...κατεβαίναμε καμιά 15ριά σκαλιά και ήταν μια πηγή..από κει παίρναμε νερό...". (3).

Σημειώσεις-Βιβλιογραφία

1. Μαρτυρία στον γράφοντα του ντόπιου Λεωνίδα Βασιλόπουλου, πρώην προέδρου της κοινότητας Λειβαρτζίου και Δημάρχου Αροανίας στις 24/08/2009.

2. Ομοίως.

3.  Δήμητρα Καζαζάκη. Μαρτυρία στον γράφοντα στις 16/07/2010.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι: