Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου

Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου
Πετρογέφυρα: διαδρομές...της φύσης τα καμώματα...δημιουργήματα...μνήμες...αναφορές...βιώματα

Τιμή στους μάστορες, που άφησαν με τα εμπνευσμένα έργα των χεριών τους το ίχνος τους στην ιστορία της νεοελληνικής αισθητικής, σμιλεύοντας την πέτρα και δαμάζοντας το νερό της Πελοποννησιακής γης, με την απαράμιλλη τεχνική τους, τη φλόγα της ψυχής τους και το σεβασμό στη φύση.
Ας γνωρίσουμε αυτούς και τα έργα τους.

Δευτέρα, 3 Φεβρουαρίου 2014

Γεφύρι Σκαλίτσας



...στο Βιδιάκι Γορτυνίας
“…έφτασαν πάνω στο γεφύρι (το παλιό, το ξύλινο). Κάτου, μέσα στο ρέμα , η Θεώνη, είδε και τα τρία παιδιά της ζωντανά στη Μ. Ασία. Αμίλητες ξαναγύρισαν στα σπίτια τους...ήταν κατά το 1920…
  Το χωριό Βιδιάκι είναι χτισμένο ψηλά στα αντερείσματα του Αφροδισίου όρους, πάνω από τις όχθες του Ερύμανθου, κοντά στην Κοντοβάζαινα σε υψόμετρο 690 μέτρων. Υπάρχουν 2-3 πιθανές εκδοχές για την προέλευση του ονόματός του. Κάποιοι πιστεύουν ότι το όνομα του χωριού προήλθε από το βίδι, δηλαδή το φυτό γαύρος ο βετουλοειδής, που ευδοκιμεί στην περιοχή. Οι περισσότεροι όμως υποστηρίζουν πώς η ονομασία αυτή προήλθε από την αρχαιοελληνική λέξη “ευδία”, που σημαίνει καλοκαιρία. Επιπλέον για την ονομασία Βιδιάκι άλλοι λένε ότι προήλθε από την αρχαία πόλη “Βίδιον”, που δεν αναφέρεται όμως από κανέναν ιστορικό και άλλη από την μυθολογική μαινάδα Ευδία, ακόλουθη του Διονύσου. Κάποιοι τέλος θεωρούν, στηριζόμενοι στον Πουκεβίλ, ότι οι πρώτοι οικιστές του Βιδιακίου είναι από την περιοχή του Χρυσοβιτσίου(1).
Γεφύρι Σκαλίτσας. (Φωτο: ΑΓΠ)

  Το γεφύρι χτίστηκε και αυτό με έξοδα του Νικ. Κηπουρού ή Σπανού και βρίσκεται στο ρέμα Σκαλίτσα, κοντά στο χωριό. Είναι μονότοξο και χτίστηκε το 1932, πριν χτισθεί το γεφύρι στα Γούβια {1938}. Ο Κων. Κηπουρός μας αφηγείται(2) για το γεφύρι:
...το γεφύρι αυτό έχει χτιστεί με δωρεά του Νικολάου Γ. Κηπουρού, ο οποίος είχε κάνει πολλά χρόνια στην Αμερική μαζί με τον πατέρα του και όταν επέστρεψε άνοιξε εμπορικό κατάστημα στην Αθήνα, στην οδό Ερμού και με τα χρήματά του έγιναν πολλά έργα στο Βιδιάκι. Ένα απ’ αυτά είναι και το γεφύρι τούτο εδώ της “Σκάλας” ή “Σκαλίτσας”, που χτίστηκε το 1932. Αμυδρά εγώ θυμάμαι τους μαστόρους εδώ, τους Πουρναραίους και τους άλλους, όσοι δούλευαν, δεν τους θυμάμαι όλους ακριβώς, στο χτίσιμο αυτό.
Κώστας Κηπουρός. (Φωτο: ΑΓΠ)

 Το παλιότερο γεφύρι ήταν λίγα μέτρα πιο κάτω από δω και ήταν ξύλινο. Έγινε ο κύριος δρόμος αυτός του χωριού μας προς την ανατολική περιοχή. Και φυσικά εβοήθησε όσο δε γίνεται στη ζωή των κατοίκων, των πολλών κατοίκων, του χωριού μας τότε. Χτίστηκε λοιπόν από τον Νικολή Κηπουρό ή Σπανό, τον συγγενή μου...το γεφύρι της Σκαλίτσας είναι σε άλλο ρέμα, κοντά στο χωριό, στο πρώτο ρέμα, το κοντινότερο στο χωριό. Μεσολαβεί ένα ύψωμα και μετά είναι το γεφύρι στα Γούβια. Τα υλικά ήταν ντόπια, απ' αυτή την περιοχή, από τα μέρη εκείνα. Πριν, της Σκαλίτσας το γεφύρι ήταν ξύλινο...και λίγο παραπάνω, επειδή ήταν μεγάλο άνοιγμα εκεί το ρέμα, επήγαν λίγο παραπάνω, δηλαδή πήγαν 30 μέτρα παραπάνω για το πέτρινο, της Σκαλίτσας...Σκαλίτσα, σημαίνει μικρή σκάλα επειδή ο δρόμος στο σημείο αυτό ήταν απότομος και περνούσες από κει λίγο παρακάτω – λίγο παρακάτω σαν να κατέβαινες μια σκάλα και έτσι ονομάστηκε γεφύρι της Σκαλίτσας. Στη Σκαλίτσα το νταμάρι, που έβγαζαν την πέτρα, ήταν ακριβώς δίπλα.Το ρέμα στο γεφύρι Σκαλίτσα, λέγεται ρέμα της Σκαλίτσας και εκεί μάλιστα έχει μια ιστορία γιατί πνίγηκε η γιαγιά μου, Κηπουρού Παγώνα του Κων/νου το 1929. Είχαν πάει για ελιές με μια ανιψιά της και το παιδί γλύτωσε, ενώ τη γιαγιά μου την παρέσυρε το ρέμα μαζί με το γαιδούρι της. Ο γάιδαρός της βγήκε λίγο παρακάτω, αυτή παρασύρθηκε και την βρήκαν την άλλη μέρα το πρωί, γιατί ήταν βραδάκι όταν παρασύρθηκε”.
Το γεφύρι και το ρέμα. (Φωτο: ΑΓΠ)

  Η περιοχή που είναι χτισμένο το γεφύρι ονομάζεται “Μανικιά” και μέσω ενός χωματόδρομου που ξεκινούσε από την άκρη του χωριού{Βιδιάκι} κατευθυνόταν προς τα χωράφια και τα χωριά Μοναστηράκι, Ράχες κλπ. Επί του ίδιου δρόμου μετά από 1000 -1200 μέτρα συναντάμε το γεφύρι στα Γούβια. Το μονοπάτι μέσω των δύο γεφυριών, “Γούβια” και “Σκαλίτσα”, ένωνε το Βιδιάκι με το Μοναστηράκι και είναι καλντεριμωτό σε πολλά σημεία του.
  Πριν γίνει το πέτρινο γεφύρι, υπήρχε ξύλινο τέτοιο για τις ανάγκες των ντόπιων. Βρισκόταν στο ρέμα Σκαλίτσα, τριάντα μέτρα πιο κάτω από το πέτρινο γεφύρι. Ήταν φτιαγμένο από χοντρούς κορμούς βελανιδιάς από το ονομαστό δάσος της “Κάπελης”, στο οροπέδιο της Φολόης. Μέχρι και πριν κάποια χρόνια διακρίνονταν τα βάθρα του. Ο Κ.Ι.Κηπουρός μας λέει(3)
...πρίν, της Σκαλίτσας το γεφύρι ήταν ξύλινο πρώτα, με κάτι μαδέρια, καδρόνια μεγάλα πούχαν φέρει από την Κάπελη. Είχαν κόψει κορμούς δέντρων μεγάλους, έζεψαν στα βόδια από τους δρόμους εκείνους, τους ημιονικούς δρόμους. Έβαλαν τους μεγάλους κορμούς δέντρων από δω και από κει και το πάτωσαν πάνω στις πέτρινες βάσεις του παλιού...το ξύλινο παρέμεινε έτσι και εφθάρη. Με τη φθορά δεν χρησιμοποιείτο πια, άλλαξε και ο δρόμος...γύρισαν το δρόμο προς το γεφύρι, το πέτρινο...”
Παλιό γεφύρι Σκαλίτσας. (Φωτο: ΑΓΠ)

  Υπάρχει και μια ιστορία που αναφέρει ο Κ.Ι.Κηπουρός και έλαβε μέρος στο παλιό ξύλινο γεφύρι της Σκαλίτσας(4)
...Η Θεώνη Π. είχε τρία παιδιά στρατιώτες στη Μ. Ασία. Παρακάλεσε την Πηνειώ για να μάθει αν ζουν ή όχι. Εκείνη τότε της λέει:
-Θα μου δώσεις αυτά και αυτά για πληρωμή και θα πάμε μαζί στη Σκάλα στο ρέμα για να δεις τα παιδιά σου.
Έτσι και έγινε. Το άλλο βράδυ, μεσάνυχτα κίνησαν για το ρέμα. Η Πηνειώ της σύστησε:
-Πρόσεξε, ό,τι και να ιδείς, δεν θα μιλήσεις καθόλου!!!
- Έφτασαν πάνω στο γεφύρι{το παλιό, το ξύλινο}. Κάτου, μέσα στο ρέμα , η Θεώνη, είδε και τα τρία παιδιά της ζωντανά στη Μ. Ασία. Αμίλητες ξαναγύρισαν στα σπίτια τους...ήταν κατά το 1920...”
 Ήταν τα μάγια της Πηνειώς!!!

Σημειώσεις-Βιβλιογραφία.

(1). Πουκεβίλ. Ταξίδι στο Μωριά, σελ,103
(2). Αφήγηση Κ.Ι.Κηπουρού στον γράφοντα
(3). Ομοίως
(4). Ομοίως
Δείτε το παρακάτω σχετικό video για το γεφύρι της Σκαλίτσας: