Πετρογέφυρα: διαδρομές...της φύσης τα καμώματα...δημιουργήματα...μνήμες...αναφορές...βιώματα
Τιμή στους μάστορες, που άφησαν με τα εμπνευσμένα έργα των χεριών τους το ίχνος τους στην ιστορία της νεοελληνικής αισθητικής, σμιλεύοντας την πέτρα και δαμάζοντας το νερό της Πελοποννησιακής γης, με την απαράμιλλη τεχνική τους, τη φλόγα της ψυχής τους και το σεβασμό στη φύση. Ας γνωρίσουμε αυτούς και τα έργα τους.
Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2026
Του Μπαμπαλή το γεφύρι. Πράσινο (Καρνέσι) Αρκαδίας.
“
ανάθεμά σε Μπαμπαλή που πήρες τα παιδιά μας στην Αμερική”
Ο Παναγιώτης Μπαμπαλής γεννήθηκε το 1852 στο Πράσινο
και μετανάστευσε στην Αμερική, όπου απέκτησε περιουσία. Πήρε πολλά παιδιά από
το χωριό κοντά του και γι' αυτό οι μανάδες τον “καταριόντουσαν” με τη φράση : “
ανάθεμά σε Μπαμπαλή που πήρες τα παιδιά μας στην Αμερική”. Γύρισε και πήρε
μέρος στον Α' παγκόσμιο πόλεμο και με δικά του χρήματα έχτισε το υδραγωγείο και
το ομώνυμο γεφύρι στο χωριό του. Έζησε κοντά στον Αλ. Παπαναστασίου από το
Λεβίδι και πέθανε “στην ψάθα” στην Αθήνα, όπου κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη, το
1935.
Το γεφύρι
είναι χτισμένο επί του Καρνεσέϊκου ποταμιού, στον κάμπο προς τη μεριά του
Πράσινου (Καρνέσι). Χτίστηκε περί το 1910 από λαγκαδινούς μαστόρους και είναι
μονότοξο, με μια σειρά θολίτες, καταβιβασμένο, στηθαία όχι σε καλή κατάσταση και καμπυλωτή και καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης.
Από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Το Καρνεσέϊκο
ποτάμι είναι παρακλάδι του Τράγου και πηγάζει από την περιοχή “Μάτι” ή
“Παλιόπυργος”, όπως το λένε οι ντόπιοι. Ονομάστηκε έτσι γιατί επί τουρκοκρατίας
εκεί υπήρχε πύργος και κάτι λίγα σπίτια. Έχει νερό χειμώνα – καλοκαίρι αλλά τα
τελευταία χρόνια στερεύει μερικές φορές. Πότιζαν απ' αυτό τα χωράφια τους
τέσσεριςμέρες οι Καρνεσαίοι (γιατί
είχαν και μύλο) και τρεις οι Δαραίοι. Χύνεται στον Τράγο και το σημείο αυτό
λέγεται “ Σμίξη”, στην περιοχή “Κάτω Μηλιανός”.
Η επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Ο ντόπιος
Παναγιώτης Καλτσάς μας αφηγείται: “...βρισκόμαστε στην τοποθεσία που το λέμε
στου Μπαμπαλή το γεφύρι. Δυο λόγια για τον Παναγιώτη Μπαμπαλή. Είναι
Πρασινιώτης. Γεννήθηκε περί το 1850, πέθανε το 1935...πάμφτωχος...είναι ο
ευεργέτης του χωριού μας διότι εκτός από το γεφύρι, που φέρει τ' όνομά του,
πούτανε μεγάλο έργο για την εποχή του περί το 1910 που εξυπηρετούσε όλους τους
κατοίκους όχι μόνο του χωριού μας αλλά και των διπλανών χωριών, διότι εκείνες
τις εποχές τα νερά ήσανε πάρα πολλά και δεν μπορούσαν να περάσουν ούτε με τα
ζώα ακόμα. Το γεφύρι αυτό πρέπει...να έγινε πρέπει...υπολογίζεται να έγινε περί
το 1910 από μαστόρους λαγκαδινούς. Λίγα πράγματα για τον Παναγιώτη Μπαμπαλή.
Έφυγε για την Αμερική περί το 1890 με 95 με άσχημες συνθήκες. Είναι ο πρώτος
μετανάστης, όχι μόνο του χωριού μας, αλλά και της γύρω περιοχής στην Αμερική.
Εκεί μέσα που έκαναν κάνα μήνα για να φτάσουν στην Αμερική....ξεκίνησε λέγεται
από την Πάτρα με το πλοίο Πατρίς...έφτασε στην Αμερική και μέσα σε δυο μήνες
στέλνει και εκατό δολάρια στους συγγενείς και λέγει ότι εδώ το μεροκάματο είναι
πολύ καλλίτερο από το μεροκάματο που πηγαίναν τότε οι κάτοικοι στην
Αμαλιάδα...από ήλιο σε ήλιο...δηλαδή δώδεκα ώρες και...κι έπαιρναν δύο δραχμές.
Εκεί οχτάωρο και έπαιρναν εφτά δραχμές, δηλαδή τριπλάσιο περίπου και παραπάνου.
Λέγεται ότι είχε και το γιό του το Βασίλη και πήγε να δει κάποιον πατριώτη μας
σε νοσοκομείο και τούμπαρε ο σιδηροδρομικός...το μέσο που πήγαινε και
σκοτώθηκαν αρκετοί μεταξύ των οποίων και ο γιος του, ο μονάκριβος Βασίλης και
από τότε άρχισε να ευεργετεί περισσότερο το χωριό. Έφτιαξε μια βρύση που λέμε
τα Αχούρια, τη μεταφορά του νερού από της βάνας το νερό στο χωριό μας, τον
γυναικωνίτη στην εκκλησία και άλλα πολλά...Αυτό το ποτάμι το λέμε Καρνεσέϊκο
ποτάμι και πηγαίνει και ανταμώνει με το άλλο που το λέμε Νταρέϊκο ποτάμι και
λίγα χιλιόμετρα πιο κάτω σμίγουν και όλα μαζί, το Νταρέϊκο και το Καρνεσέϊκο,
το λέμε Τράγος ποταμός...χύνεται στο Λάδωνα μαζί με άλλα ποτάμια που έρχονται
από το Χελμό...δημιουργούνε τη λίμνη του Λάδωνα με τα γνωστά έργα...Οι γυναίκες
του χωριού μας και της γύρω περιοχής είχανε αγανακτήσει που οι άντρες και τα
παιδιά τους έφυγαν για την Αμερική και έλεγαν ακόμη και σε νεώτερες εποχές
ανάθεμα στον Μπαμπαλή που βρήκε αυτή την τρύπα...ομορφότερα ανάθεμα στον
Μπαμπαλή που βρήκε στην Αμερική...διότι περιμένανε τους άντρες τους για να
γυρίσουν...και τα παιδιά τους...Αρκετοί απ' αυτούς παρέμειναν μόνιμοι στην
Αμερική και γι' αυτό δικαιολογημένα είχαν την αγανάκτηση αυτή για τον ευεργέτη
Παναγιώτη Μπαμπαλή”.
Οι ζημιές στα στηθαία. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
Οι διαστάσεις του είναι:
Άνοιγμα καμάρας: 4,90 μ
Ύψος: 1,80 μ.
Πλάτος: 3,10 μ.
Μήκος: 9,40 μ.
Πλάτος καμαρολιθιού: 0,30
μ.
Ύψος στηθαίου: 0,60 μ.
Το γεφύρι από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.