Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου

Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου
Πετρογέφυρα: διαδρομές...της φύσης τα καμώματα...δημιουργήματα...μνήμες...αναφορές...βιώματα

Τιμή στους μάστορες, που άφησαν με τα εμπνευσμένα έργα των χεριών τους το ίχνος τους στην ιστορία της νεοελληνικής αισθητικής, σμιλεύοντας την πέτρα και δαμάζοντας το νερό της Πελοποννησιακής γης, με την απαράμιλλη τεχνική τους, τη φλόγα της ψυχής τους και το σεβασμό στη φύση.
Ας γνωρίσουμε αυτούς και τα έργα τους.

Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου 2026

Γεφύρι της Τζαβάραινας. Βυτίνα-Αρκαδίας.

Βρίσκεται επί του Μυλάοντα, που έχει τις πηγές του πάνω από το χωριού Πυργάκι, είναι νεότερο απ' αυτό του Ζαρζί και βρίσκεται σε καλή κατάσταση.

  Χτίστηκε κατά μαρτυρίες μετά την τουρκοκρατία. Πότε, από ποιόν και πως είναι άγνωστο όπως και η ονομασία του. Πιθανώς, όμως να επικράτησε η ονομασία του από την ιδιοκτησία παραποτάμιων χωραφιών κάποιας χήρας Τζιαβάραινας από τη Βυτίνα και τα χωράφια αυτά πουλήθηκαν στον Γεώργιο Σπηλιώτη (Κουσιμάνη). Κατά μία άλλη εκδοχή πήρε το όνομά του από τη γυναίκα του πρωτομάστορα, ο οποίος έβαλε όλη την τέχνη του για να της δείξει τα αισθήματά του και την αγάπη του.

Από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
 

  Λέγεται ότι από το γεφύρι πέρασε ο Ιμπραήμ κατά την επιδρομή του στην περιοχή.

   Είναι μονότοξο, με αμβλύ άνοιγμα, μια σειρά καλοπελεκημένους θολίτες, στηθαία στα οποία έχει προστεθεί τσιμέντο, κάθετα πλαϊνά από ένα σημείο και κάτω και καμπυλωτή και καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης.

Η καμπυλωτή και καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης. Φώτο: ΑΓΠ.

  Βρίσκεται σε υψόμετρο 800 μέτρων και λέγεται ότι είναι χτισμένο στη θέση παλιότερου γεφυριού, που είχε κατασκευαστεί επί τουρκοκρατίας και καταστράφηκε από κάποιο δυνατό κατέβασμα  του ποταμού.

 Αποτελούσε κομμάτι του μονοπατιού (μουλαρόδρομος) Μαγούλιανα-Βυτίνα-Μοναστήρι Κερνίτσας-Λάστα.

Το καταβιβασμένο (αμβλύ) τόξο. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

  «Έχω περάσει πολλές φορές με τα πρόβατα μικρός. Ο παππούς μου όλη τη ζωή του» (1).

 Περίπου 900 μέτρα πιο κάτω από το γεφύρι υπάρχουν τα ερείπια του μοναστηριακού μύλου.

 Οι διαστάσεις του είναι:

                       Άνοιγμα καμάρας: 10,50

                       Ύψος: 8,50

                       Πλάτος: 2,80 (καθαρό)

                       Μήκος: 22,50

                       Πλάτος καμαρολιθιού: 0,60 μ.

                       Ύψος στηθαίου: 0,60 μ.

                        Πλάτος στηθαίου: 0,45 μ.

  Λίγο πιο πάνω, επί του Μυλάοντα επίσης, υπάρχει το γεφύρι του Ζαρζί (ή Ζαζιού).

Κατά μία μαρτυρία, "Το επώνυμο αυτό (Τζαβάρας) ακουγόταν στο χωριό μου (Νεοχώρι Ιθώμης), στου Μελιγαλά και αλλού στη Μεσσηνία. Προέρχεται από πανωκατεβάτη Αρκάδα που παραχείμαζε στην περιοχή μας. Κάποιοι από τους Χαντζαίους της Αλωνίσταινας λέγονταν και Τζαβαραίοι. Μια Τζαβάραινα από του Μελιγαλά με έχει...βαφτίσει. Το χωριό μας έχει πολλούς πανωκατεβάτες που τελικά εγκαταστάθηκαν οριστικά εδώ μετά την Επανάσταση. Αυτοί έρχονταν με τα προβατάκια τους να ξεχειμωνιάσουνε στα χειμαδιά και την Άνοιξη επέστρεφαν στις πατρογονικές εστίες (Αλωνίσταινα, Ροϊνό, Πιάνα, Νταβιά, κλπ), γιαυτό τους λέγανε και πανωκατεβάτες οι ντόπιοι. Έρχονταν μέχρι του Αγιοδημητριού και έφευγαν μέχρι του Αγιωργιού, όταν καλοκαίρευε ο καιρός". (2)

Από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

  Ο Μυλάοντας ενώνεται με τον Τράγο στον κάμπο του Δάρα και πιο κάτω στα όρια του νομού Αχαΐας χύνεται στον Λάδωνα.

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία

1.     Μαρτυρία του ντόπιου, από τη Νυμφασία, Νίκου Αρβανίτη στις 22/12/25.

2.  Μαρτυρία του Γιώργου Παυλάκη από το Νεοχώρι Ιθώμης στις 23/12/25. 

Από κατάντη του γεφυριού. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι: