Τουρκογέφυρο στην Πρόσυμνα Αργολίδας

'Ενα ιστορικό γεφύρι

Βρίσκεται πάνω από το χωριό Πρόσυμνα (Μπερμπάτι), του δήμου Άργους-Μυκηνών και είναι μονότοξο, με μια σειρά θολίτες και χωρίς στηθαία. Πρόκειται για ένα πανέμορφο πετρογέφυρο, κοντά στην αρχαία Κοντοπορεία οδό, με την επιφάνειά του να σχηματίζει κύκλο και να μεγαλώνει στα άκρα του.

Το τουρκογέφυρο. ( Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

 Η Κοντοπορεία οδός ήταν ο δρόμος που ξεκινούσε από Κόρινθο και ακολουθώντας τη διαδρομή Χιλιομόδι - Αρχαία Τενέα - Κλεισούρα Αγιονορίου - Πρόσυμνα κατέληγε στο Άργος. Το όνομά της (Κοντοπορεία), δείχνει ότι ήταν ο συντομότερος δρόμος από Κόρινθο για Άργος και αντίθετα.

Το μέτρημα. (Φωτο: ΑΓΠ)

 

Η ιδιορρυθμία του γεφυριού έγκειται στο μεγάλο πάχος των θολιτών και αυτό σε αντίθεση με τις πέτρες των τυμπάνων που είναι σαφώς μικρότερες, πράγμα που κατά πάσα πιθανότητα σημαίνει ότι προστέθηκαν αργότερα.

Γεφυρώνει το ρέμα Ταξιάρχη, που κάποια χιλιόμετρα πιο κάτω, στην περιοχή της Κλεισούρας, χύνεται στον Αστερίωνα ποταμό.

Παλαιά συνέδεε το Μπερμπάτι με την Κόρινθο μέσω του Αγιονορίου ενώ σήμερα η χρήση του περιορίζεται στην εξυπηρέτηση των αγροτικών και ποιμενικών εργασιών των ντόπιων.

Ονομάζεται έτσι, όπως και πολλά άλλα στην Πελοπόννησο, πιθανώς γιατί χτίστηκε επί τουρκοκρατίας, άγνωστο όμως πότε και από ποιους.

Οι διαστάσεις του είναι:

Ύψος: 4 μ.

Πλάτος: 2,50 μ.

Άνοιγμα καμάρας: 3 μ.

Μήκος: 10.70 μ.

Πλάτος θολιτών: 0,25 μ.

Ο Αντώνης και ο Σωτήρης. (Φωτο: ΑΓΠ)

Το γεφύρι έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην καταστροφή της στρατιάς του Δράμαλη την 28/07/1822, όταν αυτός προσπάθησε να περάσει στην Κόρινθο από την Κοντοπορεία οδό μέσω της Κλεισούρας - Αγιονορίου.

Στο χωριό Στεφάνι υπάρχει ακόμη το σπίτι-στρατηγείο του 

Νικηταρά.(1)

Σημειώσεις: 

(1). Ο εντοπισμός και η μέτρηση του γεφυριού έγινε με τη βοήθεια των ντόπιων Σωτήρη Ριζόγιαννη και Αντώνη Παπαντωνίου, από το Στεφάνι. Τους ευχαριστώ.

Περισσότερα για το Τουρκογέφυρο στο video:

 

Κυρκαλέϊκο γεφύρι

  Πανέμορφο, μονότοξο, μικρό αλλά εντυπωσιακό γεφύρι που ενώνει τις δύο κάθετες πλευρές του Κυρκαλέϊκου φαραγγιού, λίγο έξω και στα όρια του τοπικού διαμερίσματος Βιλιβίνας, του δήμου Καλαβρύτων (ίσως από το ρήμα βρύω=αφθονώ, από πολλά και καλά νερά).

  Το Κυρκαλέϊκο φαράγγι ή ρέμα κατεβαίνει από τις πλαγιές του όρους Ρούσκιου και μετά από μια πορεία σχεδόν 3 χιλιομέτρων χύνεται στον ποταμό Κερυνίτη, (ονομάστηκε έτσι από το βουνό Κερύνεια, νυν Μπουφούσκια, όπου πηγάζει) κοντά στη συμβολή του με το Βιλιβινιώτικο χείμαρρο.

Το γεφύρι στο ομώνυμο φαράγγι. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

 

 

 

  

 Δεν έχει στηθαία, οι θολίτες του είναι μεγαλύτεροι από τις πέτρες των τυμπάνων και δεν βρίσκεται σε καλή κατάσταση.

  Αποτελούσε μέρος του παλιού μονοπατιού που συνέδεε τα Καλάβρυτα και κυρίως τα Μαγούλιανα με το Αίγιο και τον κάμπο, ενώ μας είναι άγνωστο πότε και από ποιους χτίστηκε. Οι Μαγουλιανιώτες, που ήταν ονομαστοί αχθοφόροι τις εποχές εκείνες, με τα ζώα τους περνούσαν από την περιοχή και από το γεφύρι με κατεύθυνση το Αίγιο και τα καμποχώρια. Τώρα είναι χρήσιμο για τις αγροτικές και ποιμενικές εργασίες των ντόπιων.

Από ανάντη. (Φωτο: ΑΓΠ)

  Παλιά, το μονοπάτι σε πολλά μέρη ήταν καλντεριμωτό και στα απότομα σημεία του χτισμένα τα πλαϊνά του με πέτρα. Διακρίνεται ακόμα το καλντερίμι σε πολλές μεριές.

  Το όνομα του φαραγγιού, επομένως και του γεφυριού, προέρχεται από έναν παλιό οικισμό, των Καλέων (Κυρ- Καλέοι, Κυρκαλέϊκα), που υπήρχε κοντά στην περιοχή του γεφυριού και οι οποίοι εκμεταλλευόντουσαν τα νερά του ρέματος για τις διάφορες ανάγκες τους και κυρίως για τις αγροτικές και ποιμενικές εργασίες τους.

  Τα βάθρα του γεφυριού πατάνε στο πετρώδες στέρεο έδαφος των καθέτων πλαϊνών του φαραγγιού, το οποίο χάσκει σε βάθος 7 μέτρων κάτω από το γεφύρι. Το πλάτος του είναι 2,20, έχει μήκος 8,20 μέτρα, ενώ το άνοιγμα του τόξου του φτάνει τα 3,10 μέτρα.

  Η Βιλιβίνα είναι χτισμένη σε υψόμετρο 900 μέτρων, στις νότιες πλαγιές του όρους Ρούσκιου ή Αι Γιώργη, που αποτελεί κομμάτι της οροσειράς της Κερύνειας (Κλουκός ή Ψηλή Πάχη) και ο ποταμός Κερυνίτης ή Καμίνια ή Λαγκάδα αποστραγγίζει την ευρύτερη περιοχή.

Το παλιό καλντερίμι. (Φωτο: ΑΓΠ)

  Φαίνεται, από τις παρακάτω μαρτυρίες, ότι στην περιοχή δούλεψαν τα φημισμένα Ηπειρώτικα μπουλούκια των χτιστάδων, ενώ όπως προκύπτει οι Καλαβρυτινοί μαστόροι (Κλουκινοχωρίτες-Αγιοβαρβαρίτες) έκαναν δευτερεύουσες κατασκευές.

  “... επί της εποχής μου, τα πιο καλά σπίτια τα χτίσαν Ηπειρώτες μαστόροι. Αλλά και τα παλιότερα, απ΄ότι είχα ακούσει, Ηπειρώτες τα χτίσαν. Το 1914 (το γράφει στο υπέρθυρο) Ηπειρώτες μαστόροι χτίσαν το Τσουκαλέϊκο σπίτι. Οι Τσουκαλαίοι (Σταθόπουλοι) Σωτήρης, Κώτσος κλπ, φέραν κάτι λεφτούλια απ' την Αμερική και δεν πήγαν παρακάτου να τα κλείσουν, παρά φτιάξαν σπίτι στη Βιλιβίνα με ούλου πελεκητή πέτρα. Γιατί, το σπίτι αυτό, ιδίως το μπροστινό, είναι ούλο εφαρμοστά λιθάρια, ιδίως τα αγκωνάρια. Αυτά τα γωνιακά λιθάρια (αγκωνάρια) τα έχτισε αποκλειστικά ο πρωτομάστορας, που τον λέγαν Βαγγέλη (;) Πορφυριάδη και ήταν απ' τα μέρη της Κόνιτσας.

Φώτο: Σπηλαιολογία Αργολιδοκορινθίας-Γιάννης Φαρσαράκης
 

Αυτός ο πρωτομάστορας (Πορφυριάδης) ήταν ένας ομορφάντρας και μερακλής. Έχτιζε και τραγουδούσε. Έπαιζε μάλιστα κι ένα είδος μπουζούκι. Μεγάλα γλέντια, θυμάμαι, είχαν γίνει κείνο το καλοκαίρι του 1914 στ' αλώνια του χωριού, στα οποία πρωτοστατούσε ο Πορφυριάδης, τον οποίον καλοκοίταζαν πολλές κοπέλες του χωριού...

 

 

Φώτο: Σπηλαιολογία Αργολιδοκορινθίας-Γιάννης Φαρσαράκης
 

 

Ένα από τα μαστορόπουλα του Πορφυριάδη (η κομπανία του ήταν πάνω από 15 άτομα) έμεινε εδώ, στο Αίγιο. Παντρεύτηκε την Αγγέλω, απ' το σόι του βιλιβινιώτη Μιχαλακόπουλου και πήρε χτήματα, εκεί, στην Κουλούρα. Αυτός λεγόταν Κοκότσης...

Οι Καλαβρυτινοί μαστόροι (Βαρβαρίτες) δε φτιάχναν μεγάλες δουλειές στη Βιλιβίνα. Μερεμέτια φτιάχναν. Ο μάστορας Γιώργης Αρφάνης απ' τη Βαρβάρα 'ρχόταν, βέβαια, στη Βιλιβίνα, γιατί είχε εκεί αγαπητό φίλο, απ' το Στρατό, τον Γ. Μενούνο (Λοχία), αλλά μικροδουλειές έφτιαχνε κι αυτός.” (1)

Κυρκαλέϊκο γεφύρι. (Φωτο: ΑΓΠ) 

   “...το σπίτι μας στη Βιλιβίνα είναι κερέτσι (πέτρα και ασβέστη). Χτίστηκε το 1866 (το γράφει απάνου), ήταν η εποχή που προσπάπους μου Δημητράκης Κωσταντή Δημητρακόπουλος είχε κάνει Δήμαρχος Κερπινής. Το σπίτι αυτό το έχτισε ο Κονιτσιώτης μάστορας Βασιλοχρήστος, ο οποίος μετά έχτισε και του Μπαντουβάνη το μύλο, στον Αγιαντρέα (κάτου στα Πλατάνια). Είναι χτισμένο όλο με πελεκητή πέτρα από μαστόρους πελεκάνους. Έχει μονοκόμματη πέτρα στα παράθυρα και την πόρτα, με σκαλισμένα σχέδια απάνου (πουλιά, λουλούδια κλπ), έχει σενάζι με μπράτσα και πέτρα πελεκητή...Μόνο Ηπειρώτες φτιάχναν τέτοια όμορφα και γερά πράματα...

Με κερέτσι στα Κουρτέϊκα είναι ακόμη χτισμένα τα δυο Ποϊδέικα, το Λυκουργέικο, το Γουσέικο, που χτίστηκε το 1903...” (2)

Οι διαστάσεις του είναι:

 Άνοιγμα καμάρας:  3,10 μ.

 Ύψος: 7 μ. 

Πλάτος: 2,20 μ. 

Μήκος: 8,20 μ.

                      

Σημειώσεις-βιβλιογραφία

1. Μαρτυρία Καισ. Πριόβολου. Γιάννης Πριόβολος. “Βιλιβίνα Καλαβρύτων”. Έκδοση Φιλοδασικού – Εξωραϊστικού Συλλόγου Βιλιβίνας. Αθήνα 1991. Σελ. 156
2. Μαρτυρία Γιάννη Δ. Δημητρακόπουλου. Ομοίως, σελ. 156,158
   

   Φώτο: Σπηλαιολογία Αργολιδοκορινθίας-Γιάννης Φαρσαράκης
   

    
   

   Περισσότερα για το Κυρκαλέϊκο γεφύρι στο παρακάτω  video:
   

   
   

27-12-2014

20-12-2014

Γεφύρι Μέλισσας ή Αρχοντικού

 "  ...το 1896, την πενταετία εκείνη από το 1890 έως το 1895-96 έχει χτιστεί αυτό το γεφύρι. Πρέπει δηλαδή στους Ολυμπιακούς αγώνες να ήτανε η περαίωσή του. Πολύ πιθανόν, αφού μιλάμε για τους Ολυμπιακούς αγώνες, από δω να περνούσε ο ολυμπιονίκης του μαραθωνίου δρόμου, ο πραγματικός ολυμπιονίκης του μαρθωνίου δρόμου. Ο Βασιλάκος από το Λυγερέα, που είναι το γειτονικό χωριό της Μέλισσας."

 Λέγεται και Μεγάλο γεφύρι και είναι χτισμένο επί του ποταμού Σμήνου, λίγο έξω από το Αρχοντικό στα όρια της Μέλισσας (Μαλτσίνας), του δήμου Ανατολικής Μάνης.

  Βρίσκεται πάνω στον δημόσιο δρόμο, κομμάτι του οποίου αποτελεί, που οδηγεί στα χωριά της Έξω Προσηλιακής Μάνης (Μπαρδουνοχώρια). Έχει καλυφθεί προς τούτο με τσιμέντο και άσφαλτο και έχει εμπλουτισθεί επίσης με σιδερένια προστατευτικά κιγκλιδώματα. Έγινε τσιμεντένια διαπλάτυνσή του την εποχή που διαπλατύνθηκε και ασφαλτοστρώθηκε και ο δρόμος, το 1970.

Γεφύρι Μέλισσας ή Αρχοντικού. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

   Αποτελείται από δύο ισομεγέθη τόξα ανοίγματος 7 μέτρων, μια σειρά από θολίτες, με το μεσόβαθρο να πατάει στην κοίτη ροής του ποταμού και στο οποίο την δεκαετία του 1980 έγιναν ενέσεις τσιμέντου για την ενίσχυσή του, όπως επίσης με τσιμέντο καλύφθηκε και η κοίτη του ποταμού κάτω από το γεφύρι.

  Η βάση του μεσαίου βάθρου είναι κυκλική και συγχρόνως παίζει και το ρόλο του πρόβολου, μειώνοντας την ορμή της ροής του νερού σε περιόδους κατεβασμάτων ενώ τα ακρόβαθρα πατάνε σε σαθρό έδαφος και για το λόγο τούτο έχουν ενισχυθεί με τσιμέντο για να αντέχουν.

  Χτίστηκε με έξοδα του κρατικού προϋπολογισμού τη χρονιά των Ολυμπιακών αγώνων του 1896, μετά την καταστροφή του παλιού γεφυριού, που υπήρχε πενήντα μέτρα πιο κάτω και ίχνη του υπήρχαν μέχρι λίγα χρόνια πριν, αφού γκρεμίστηκε σχετικά πρόσφατα.

  Είναι χτισμένο με πέτρα που έπαιρναν από την περιοχή, αλλά και πέτρα που κουβαλούσαν με κάρα από τις Αιγιές, την περιοχή του ρέματος “Δήμακα”.

Με τον Αριστείδη Γραφάκο. (Φωτο: ΑΓΠ)

  Δίπλα του υπάρχει εικονοστάσι, που έφτιαξε ο Αριστείδης Γραφάκος, και που αναφέρει:

"Για τους: προγενόμενους

προσδοκώμενους

προϊστάμενους

προδιερχόμενους."

  Ο ίδιος, ντόπιος από τη Μέλισσα, με πλούσια και κυρίως αποτελεσματική συμβολή στα πολιτιστικά δρώμενα της περιοχής του Σμήνου και της Ανατολικής Μάνης γενικότερα μας λέει για το γεφύρι της Μέλισσας:

“ Εγώ που σας μιλάω είμαι ο Γραφάκος ο Αριστείδης, από το χωριό Μέλισσα, απόγονος της ιστορικής οικογένειας των Γράφων, του Γιώργη του Γραφάκου του πρωτοκλέφτη και πρωτοπόρου στον αγώνα του '21.

Σας καλωσορίζω στο Σμήνο ποταμό. Τυχαίνει να είμαι παλιός εδώ στην περιοχή, βρίσκομαι στα δικά μου χωράφια και το γεφύρι που βλέπετε είναι το μεγάλο γεφύρι του Σμήνου, όπως το λέγαμε εδώ στα χωριά μας. λέγεται και γεφύρι του Αρχοντικού, αλλά και γεφύρι της Μέλισσας. Το γεφύρι αυτό έχει χτιστεί κατά πάσα πιθανότητα το 1896, τη χρονιά των Ολυμπιακών αγώνων και το ξέρω αυτό γιατί ο παππούς μου ήταν ο τροφοδότης του εργολάβου στο νερό και στην διατροφή.

Το γεφύρι και ο δημόσιος δρόμος. (Φωτο: ΑΓΠ)

Το γεφύρι αυτό είναι γεφύρι συγκοινωνίας, συνδέει τα χωριά του Σμήνου, της Έξω Προσηλιακής Μάνης με τον κεντρικό άξονα, την εθνική οδό Σπάρτης – Γυθείου. Αυτό το γεφύρι είναι καλαίσθητο, είναι στέρεο, είναι όπως βλέπετε δικάμαρο, υπήρχε μια μικρή καμαρούλα, είναι καλυμμένη τώρα με μπετόν δεξιά,από την οποία διερχότανε μυλαύλακο που οδηγούσε στον πλησίον νερόμυλα, το Παλιομύλη όπως το λέμε, το οποίο τώρα δεν λειτουργεί, έχει καταστραφεί.

Ο Σμήνος είναι το ποτάμι της ύδρευσης και της ενέργειας. Το 1968-69 μπήκε το νερό του Σμήνου, από την πηγή του Σμήνου, που κατά παράφραση και λανθασμένα λέγονται σήμερα πηγές της Αγίας Μαρίνας, από την πηγή του Σμήνου λοιπόν μπήκε το νερό στη σωλήνα το 1969 και υδροδοτεί και καθοδηγεί πλέον στη Μάνη αυτό το νερό. Το νερό του Σμήνου είναι αυτό που ανέδειξε την πόλη του Γυθείου στην περίοδο του Κοινού των Ελευθερολακώνων, πριν από δυο χιλιάδες χρόνια και, ως μεγαλούπολη και είναι απόλυτα ιστορικά συνδεδεμένος ο Σμήνος με το Γύθειο πλέον. Και βέβαια αξίζει να αναφέρουμε εδώ την αναφορά του περιηγητή Παυσανία, ο οποίος αφού ξεκίνησε από τη Μακεδονία και ήπιε νερό απ' όλα τα ποτάμια της Ελλάδας, κατέληξε στο Γύθειο και αφού συνάντησε στη διαδρομή του το Σμήνο, κάνει και την αναφορά στο κεφάλαιο 24 στίχοι 9 και 10, που λέει: αριστερά δε της άκρας ποταμός εκδίδοσιν εις θάλασσαν, Σμήνος ύδωρ ποιείν ηδύν όσπερ ουδείς άλλος τις παρασχόμενος ποταμός, τας πηγάς δε εν όρη Ταϋγέτου. 

Ηλίας Καραγιάννης - Αριστείδης Γραφάκος. (Φωτο: ΑΓΠ)

 

Το γεφύρι φαίνεται ότι είναι χτισμένο ως δημόσιο έργο. Δεν φαίνεται δηλαδή να είναι...ήδη ήταν το κράτος οργανωμένο, στα χρόνια βέβαια της ύφεσης και της φτώχειας τότε, το 1896, την πενταετία εκείνη από το 1890 έως το 1895-96 έχει χτιστεί αυτό το γεφύρι. Πρέπει δηλαδή στους Ολυμπιακούς αγώνες να ήτανε η περαίωσή του. Πολύ πιθανόν, αφού μιλάμε για τους Ολυμπιακούς αγώνες, από δω να περνούσε ο ολυμπιονίκης του μαραθωνίου δρόμου, ο πραγματικός ολυμπιονίκης του μαρθωνίου δρόμου. Ο Βασιλάκος από το Λυγερέα, που είναι το γειτονικό χωριό της Μέλισσας."

Περισσότερα για το γεφύρι της Μέλισσας στο παρακάτω video: 

Άλλο ένα πέτρινο γεφύρι οδεύει προς…εξαφάνιση

Έκκληση από τους τοπικούς πολιτιστικούς φορείς για τη σωτηρία του.

Ένα ακόμη πέτρινο γεφύρι κινδυνεύει με άμεση κατάρρευση εξ αιτίας του χρόνου, της δύναμης της φύσης και κυρίως της εγκατάλειψής του από τους επίσημους φορείς της πολιτείας.

Βαρύτατα λαβωμένο το Τρανό Γεφύρι. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

Πρόκειται για το «Τρανό Γεφύρι» στον Διάγοντα, παραπόταμο του Αλφειού, χτισμένο στα τέλη του 19^ου αιώνα από τους φημισμένους Λαγκαδινούς μαστόρους της πέτρας, κάτω από το Χρυσοχώρι (Τρύπες) του δήμου Ζαχάρως.

Το Τρανό γεφύρι βρίσκεται σε απελπιστικά άσχημη κατάσταση και χρειάζεται άμεση μελέτη και επισκευή από ειδικούς στο ένα βάθρο του, τα τύμπανα, το τόξο και τους θολίτες .

Με τους προέδρους των Πολιτιστικών Συλλόγων της περιοχής. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

Και αυτό γιατί η κοίτη του Διάγοντα έχει αλλάξει (κατόπιν ανθρώπινης παρέμβασης, όπως λέγεται), το γεφύρι έχει έλθει σε παράλληλη θέση με την τωρινή ροή του ποταμού και το δεξιό του από κατάντη ακρόβαθρο δέχεται όλη τη δύναμη της πίεσης του νερού, που στα μεγάλα κατεβάσματα είναι τεράστια, με αποτέλεσμα να του έχει προκαλέσει μεγάλη ζημιά και ο κίνδυνος κατάρρευσής του να είναι άμεσος.

Το τραυματισμένο βάθρο. (Φωτο: ΑΓΠ)

Οι πρόεδροι των πολιτιστικών συλλόγων Παναγιώτα Κυριακοπούλου (Χρυσοχωρίου), Φώτης Βλάχος (Μακίστου) και η τριμηνιαία εφημερίδα του συλλόγου Μακισταίων Ολυμπίας «Μακιστία» δίνουν τον δικό τους αγώνα για τη διάσωση του γεφυριού τους.

Ενώνουμε και εμείς τη δική μας φωνή μαζί με τη δική τους για να σωθεί το Τρανό γεφύρι, σημείο αναφοράς και κομμάτι της πολιτιστικής παράδοσης της περιοχής.

Ιδού πεδίο δόξης λαμπρόν για τους τοπικούς και όχι μόνο άρχοντες, που πρέπει να σπεύσουν ταχύτατα για τη διάσωση του σπουδαίου αυτού γεφυριού.

Δείτε το παρακάτω video για το γεφύρι: