Μια νέα Πολιτιστική Πρωτοβουλία Πολιτών

Μια ακόμη πρωτοβουλία πολιτών, τα ΑΝΘΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ, κάνουν δυναμική εμφάνιση στα πολιτιστικά δρώμενα της χώρας και που σαν στόχο έχει την ανάδειξη του έργου των Λαγκαδινών μαστόρων και τη συμβολή τους στην διαμόρφωση της λαϊκής μας αρχιτεκτονικής.

Όπως λένε "...η «ανακάλυψη» των δρόμων και των τόπων της μαστοριάς εντάσσεται στην ολιστική προσέγγιση του έργου των μαστόρων που περιλαμβάνει την ιστορική, την αρχιτεκτονική και την ανθρωπολογική πλευρά. Η πρωτοβουλία μας σκοπεύει να απαντήσει στην αναγκαιότητα ανίχνευσης, χωρικού εντοπισμού, ανάλυσης και την ερμηνείας του φαινομένου της εποχικής μετανάστευσης των συνεργείων (μπουλουκιών) Λαγκαδινών Μαστόρων για την οικοδόμηση τεχνικών έργων, δημόσιων έργων και ιδιωτικών κατοικιών. Στόχος της προσπάθειας αυτής που βρίσκεται στην αρχική φάση της υλοποίησής της είναι η καταγραφή, αποτίμηση και αξιολόγηση του υπάρχοντος έγγραφου υλικού, των μαρτυριών τοπικών κοινωνιών και  μαστόρων και κυρίως των χτισμένων παραδειγμάτων της τέχνης της πέτρας στη γεωγραφική περιοχή της Πελοποννήσου και η χαρτογράφηση των «Δρόμων της τέχνης της Πέτρας» ως πολιτισμικού φαινομένου από την προβιομηχανική εποχή μέχρι σήμερα. Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο σκοπεύουμε στην κατάθεση προτάσεων συντήρησης, ανάδειξης και αξιοποίησης σημαντικών –επιλεγμένων από ειδικές επιτροπές αρμόδιων επιστημόνων- έργων δημόσιας αρχιτεκτονικής (σχολεία, γεφύρια, σανατόρια, εκκλησίες κτλ) μέσω της ένταξή τους σε ευρωπαϊκά προγράμματα, σε συνεργασία με την Περιφέρεια και άλλους φορείς.....

....Η όλη προσπάθειά μας βασίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στον εθελοντισμό. Τα λειτουργικά μας έξοδα καλύπτονται από τις συνδρομές των μελών, ενώ οι πρώτες χορηγίες αξιοποιούνται για την εκτέλεση των αρχικών βημάτων στις δράσεις που προαναφέρθηκαν. Η συνεργασία με φορείς όπως τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα και διάφοροι ιδιωτικοί φορείς, σε συνδυασμό με την απόλυτα διαφανή και λιτή οικονομική λειτουργία, μας έχουν επιτρέψει να επιβιώνουμε και να προχωρούμε σ' αυτό το πολύ δύσκολο οικονομικό τοπίο..."

   Στα πλαίσια της συμπλήρωσης του πρώτου χρόνου ζωής τους, μας έστειλαν την παρακάτω πρόσκληση:

  Ευχόμαστε καλή επιτυχία στο δύσκολο αλλά ωραίο έργο τους και δηλώνουμε ότι σαν Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (ΑΓΠ) αλλά και σαν Κέντρο Μελέτης Πέτρινων Γεφυριών (ΚΕΜΕΠΕΓ) θα είμαστε συνοδοιπόροι στην κάθε τους προσπάθεια.

Γκρεμισμένα γεφύρια. Γεφύρι Σεϊντάγα

…από του Σειντάγα βγήκαν απάνου. Πήγαν από κει το πέρα μέρος...τά 'χα ακούσει κι από άλλους γέρους. Αλλά μου το είπε και ο παππούλης μου...επέθανε στα εννιακόσα...ήμουν δέκα χρόνω…

  Το γεφύρι αυτό ένωνε τις δύο όχθες του Ερύμανθου, κάτω από το χωριό Νεμούτα της Ηλείας και πρωτοφτιάχτηκε επί τουρκοκρατίας από τον Αγά του Λάλα (ή κατ' άλλους του Πύργου) Σείντ, την ίδια πάνω – κάτω περίοδο (1750) με το “Πουρνογιόφυρο”, για να συνδέσει τα χωριά της Ηλείας με την Ηραία και την Γορτυνία. 

    Γκρεμίστηκε λίγο πριν ή λίγο μετά την απελευθέρωση λόγω πλημμυρών, αφού κατά ιστορικές μαρτυρίες το 1827 υπήρχε. Το 1955, κατά μαρτυρίες  πάλι των παλαιότερων ντόπιων, συμπαρασύρθηκαν και τα τελευταία απομεινάρια του από ένα δυνατό “κατέβασμα” του Ερύμανθου. 

Ίχνη της παλιάς γέφυρας. (Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

   Κατασκευάσθηκε, όπως είναι σήμερα σιδερένιο, το 1961, πάνω στα βάθρα του παλιού από τον Πέτρο Π. Σακελλαρίου, αντιστράτηγο, αρχηγό ΓΕΣ και υπάρχει γι' αυτό και η σχετική ταμπέλα στην αριστερή πλευρά του, από κατάντη. Είναι σημείο συνάντησης αθλητών καγιάκ και προς τη μεριά της Νεμούτας διακρίνονται τα ίχνη από τη βάση της παλιάς πέτρινης γέφυρας του Σειντάγα.

  Ο Κολοκοτρώνης στα απομνημονεύματά του το αναφέρει ως “γεφύρι της Νεμούτας”, καθώς περιγράφει τη μάχη που έγινε εκεί το 1827 μεταξύ των στρατιωτών του Ιμπραήμ, που πήγαιναν στου Λάλα και του γιου του Γενναίου (Ιωάννη). Συγκεκριμένα στη ¨διήγηση συμβάντων της Ελληνικής φυλής¨ στον Γεώργιο Τερτσέτη, αναφέρει ότι "Αφού έμαθεν ο Γενναίος, που ήτον εις το Λιβάρτζι εναντίον των Τούρκων και των προσκυνημένων, και εστρατοπεδεύθη εις τους παραλόγγους (Παραλογοί), απέναντι του στρατοπέδου του Τούρκου μίαν ώραν. Μαζί ήτον και ο Χρύσανθος το Σισινόπουλο (το παιδί του Σισίνη) και ο Θάν. Κουμανιώτης. Βλέποντας οι Τούρκοι τον Γενναίον σηκώθηκαν και ετράβηξαν κατά του Λάλα. Έστειλεν ο Γενναίος κοντά τους διάφορα σώματα και εκτυπιώνταν, και εβάρησαν την πισινέλα (οπισθοφυλακή) του Τούρκου, καθώς εκτυπήθηκε και μ' ένα μπουλούκι εις το γεφύρι της Νεμούδας (το γεφύρι του Σεϊντάγα στη Νεμούτα). Εις αυτόν τον ακροβολισμόν εσκοτώθηκαν σαράντα Τούρκοι, πέντε επιάστηκαν, και τρεις Έλληνες εσκοτώθηκαν. Ετράβηξεν εκεί ο πασάς (ο Ιμπραήμ) βιαίως από Γαστούνην και Πάτρα, ο δε Γενναίος επέστρεψεν εις την Δίβρη δια να τιμωρήση τους προσκυνημένους και να τους γυρίση εις το Ρωμαίικο, καθώς και επέστρεψαν εις το Έθνος και αυτοί και όλα τα πέριξ χωρία."

  Αναφορά στο γεφύρι του “Σειντάγα” γίνεται όταν μετά τη μάχη στη γέφυρα του “Δομοκού” το 1827, οι Έλληνες με τους γνώστες του τόπου Βιδιακίτες, από “Δομοκό” και “Ντάλομη” πέρασαν απέναντι κατά των αποχωρούντων εχθρών και λέει στα απομνημονεύματά του ο Γενναίος (Ιωάννης) Κολοκοτρώνης: “...η εμπροσθοφυλακή μου έφθασεν εις Νεμούταν την οποίαν καύσαντες οι εχθροί, ηθέλησαν να περάσουν από το γεφύρι της Νεμούτας (Σειντάγα) αλλά ευρεθέντες εξεπίτηδες οι Νεμοτιάνοι και ο Παπαγεωργάκης (καπετάνιος από το Μοναστηράκι), παρ' εμού απεσταλμένος εις τα εκεί, τους εκτύπησαν και οπισθοδρόμησαν”. (1)

Η ταμπέλα με τον κατασκευαστή. (Φώτο: ΑΓΠ)

  Οι Θ.Π. Μπούμης και Αθ. Καψαλιάρης από το Βιδιάκι μαρτυρούν το 1970 ότι: “...αυτή είναι η Τουρκοκρατία (στο Βιδιάκι). Ήρθε η επανάστασις. Εκίνησαν ο Καψαλιάρης και ένας Γιοβάνης Κοσμάς με τη σημαία τους, δεν ξέρω για Βιδιακίτες άλλους, κι επήγανε στον Μπλαπούτα και με το σώμα του όλο επήγανε και πολεμήσανε μεσ' στου Λάλα...από του Σειντάγα βγήκαν απάνου. Πήγαν από κει το πέρα μέρος...τά 'χα ακούσει κι από άλλους γέρους. Αλλά μου το είπε και ο παππούλης μου...επέθανε στα εννιακόσα...ήμουν δέκα χρόνων…”(2)
 Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε και μια άλλη μαρτυρία, που λέει: ¨Ο Γενναίος (Ιωάννης Κολοκοτρώνης) με το Σισίνη και τα στρατεύματά τους παρακολουθούσαν τους Αιγυπτίους φεύγοντας από τη Δίβρη ενώ κατηφόριζαν προς το οροπέδιο του Λάλα, χωρίς να τους ενοχλούν κι όταν έφτασαν στο γεφύρι της Νεμούτας, τότε τους επιτέθηκαν τραυματίζοντας αρκετούς. Σε ερώτηση των Ελλήνων καπεταναίων, γιατί δεν τους χτυπούσε ενωρίτερα τους απάντησε ότι, υπήρχε φόβος να γυρίσουν οι Τούρκοι στη Δίβρη¨. (3)
Λέγεται και γεφύρι της “Νεμούτας”.

Η σιδερένια γέφυρα. (Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

   Η ονομασία Νεμούτα, προέρχεται από το αρχαίο “νέμο”, που σημαίνει βοσκότοπος ή “νέμω”, που σημαίνει μοιράζω. Κατά τον Max Vasmer,την άποψη του οποίου υιοθέτησε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθήνας και πρόεδρος της Εταιρείας Ηλειακών Μελετών Κων. Ηλιόπουλος, έχει σλαβική προέλευση προερχόμενη από το nemytb (θηλυκό nemyta), που σημαίνει άπλυτος ενώ ο Ανδρέας Μπούτσικας, από το Αυγείο της Ηλείας, θεωρεί πιθανή την προέλευση της ονομασίας από τη μεσαιωνική πόλη Νεμούρ της Γαλλίας, από την οποία ένας ιππότης που εγκαταστάθηκε στην περιοχή την περίοδο της Φραγκοκρατίας, την ονόμασε με το όνομα της πατρίδας του.

Σημειώσεις-βιβλιογραφία

(1) .Κ.Ι.Κηπουρός. Βιδιάκιον Γορτυνίας – η γενέτειρά μου. Αθήνα 1988, σελ. 82

(2). Ομοίως σελ. 147 
(3). Νίκος Β. Αναστόπουλος. ¨Η Δίβρη Ηλείας στο Διάβα των Αιώνων¨. Έκδοση της Βιβλιοθήκης του Πνευματικού Κέντρου της Πανελλήνιας Εκπολιτιστικής Ένωσης Λαμπειέων-Διβριωτών Ηλείας. Σελ. 249-259.

Γεφύρι στα Γούβια. Βιδιάκι Γορτυνίας

"...χτίστηκε το 1938...το θυμάμαι εγώ τότε. Τόχτισαν ντόπιοι μάστοροι, από το Μοναστηράκι και από το Βιδιάκι μερικοί που κάναν τον χτίστη. Στα Γούβια χτίστες μπορεί να ήταν οι απόγονοι των παλιών Πουρναραίων, που έχτισαν το γεφύρι στο “Δομοκό”. Χρησιμοποίησαν πέτρα της περιοχής. Φυσικά για τη μεταφορά είχαν μουλάρια και γαιδούρια. Δεν υπήρχε τίποτα άλλο τότε..."

  Βρίσκεται σε μικρή απόσταση από το χωριό Βιδιάκι, στο ρέμα “Γούβια” και είναι μονότοξο, με στηθαία, μια σειρά θολίτες, επίπεδη επιφάνεια διάβασης, σε καλή κατάσταση και καλντερίμι στη βάση του πυθμένα

  Χτίστηκε με δαπάνη του Νικ. Κηπουρού ή Σπανού, από το Βιδιάκι, το 1938. Το στηθαίο είναι καινούργια προσθήκη. 

Γεφύρι στα Γούβια. (Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

 Ο συνταξιούχος δάσκαλος – επιθεωρητής δημοτικής εκπαίδευσης, πρόεδρος συνδέσμου εφέδρων αξιωματικών Αθηνών και τέως πρόεδρος του συλλόγου Βιδιακιτών, Κ.Ι.Κηπουρός (Γεραμανόγιαννης), μας λέει με χαρακτηριστικό και παραστατικό τρόπο για το γεφύρι:

  “ Ονομάζομαι Κων/νος Κηπουρός (Γεραμανόγιαννης) του Ιωάννου και της Ιωάννας. Ο δωρητής των γεφυριών στις θέσεις “Σκαλίτσα” και “Γούβια” Νικ. Κηπουρός ή Σπανός είναι συγγενής, θείος μου ας πούμε. Λεγόταν Σπανός, γιατί ήταν στην κυριολεξία σπανός, αγένειος πού λέμε - κάνουμε τη διάκριση για να ξεχωρίζει από κάποια συνωνυμία – γιατί πράγματι ήταν σπανός...δεν είχε γένια ο άνθρωπος. Έχτισε τα γεφύρια στη Σκαλίτσα και στα Γούβια... έδωσε τα χρήματα δηλαδή...είχε πάει στην Αμερική...έκανε χρήματα και γνωρίζοντας το άγονο, τέλος πάντων, και το φτωχότατο της περιοχής θέλησε να βοηθήσει...όπως έκανε δωρεές και στο σχολείο, βιβλιοθήκες κλπ. 

  Στα Γούβια χτίστηκε το 1938...το θυμάμαι εγώ τότε. Τόχτισαν ντόπιοι μάστοροι, από το Μοναστηράκι και από το Βιδιάκι μερικοί που κάναν τον χτίστη. Στα Γούβια χτίστες μπορεί να ήταν οι απόγονοι των παλιών Πουρναραίων, που έχτισαν το γεφύρι στο “Δομοκό”. Χρησιμοποίησαν πέτρα της περιοχής. Φυσικά για τη μεταφορά είχαν μουλάρια και γαιδούρια. Δέν υπήρχε τίποτα άλλο τότε. Το γεφύρι στα Γούβια είναι σε παραπόταμο του Ερύμανθου και λέγεται ρέμα Γούβια...είναι σε απόσταση είκοσι λεπτών – μισής ώρας με τα πόδια από το χωριό, τώρα περνάει αυτοκίνητο, όχι πάνω στο γεφύρι, από παραδίπλα. Στο σημείο εκείνο που εχτίσθη το γεφύρι στα Γούβια επερνούσε πρώτα παλιός δρόμος από εκεί και στον καιρό της τουρκοκρατίας υπήρχαν χωράφια, τα οποία καλλιεργούσαν οι ραγιάδες και έβγαινε κάθε τόσο ο Αγάς του χωριού – έμενε Αγάς στο χωριό μας μέσα, είχε και τον πύργο του σ' ένα υπερυψωμένο σημείο και είχανε χτίσει και μια μεγάλη αποθήκη στο σημερινό ναό του Αγίου Δημητρίου – για να μαζεύουν τη φορολογία σε είδος από τα γεωργικά προιόντα. 

Με το Κ. Κηπουρό επί...τω έργω. (Φώτο: ΑΓΠ)

   To γεφύρι αυτό, όπως είπα, χτίστηκε με δαπάνη του Νικ.Γ. Κηπουρού ή Σπανού το 1938. έχει και πλάκα εκεί πέρα ενεπίγραφη στον τοίχο από τους μαστόρους τότε που το έχτισαν, που ανέφερε το όνομά του και το έτος που χτίστηκε. Η περιοχή λέγεται “”Γούβια”. Τώρα το γούβια είναι τα μικρά γουβιά, οι μικρές γούβες, οι μικρές λακούβες που λόγω του εδάφους παρουσιάζονται εδώ γύρω αλλά πιθανόν να προέρχεται από το πτηνό Γούβης ή Βίας, γούβης που υπήρχε στην περιοχή όταν κατοικείτο από περισσότερο κόσμο το Βιδιάκι.

  Σχετικά με τα Γούβια, η ύπαρξη του γεφυριού αφέθηκε κατόπιν στις φροντίδες της κοινότητας του Βιδιακίου και εν συνεχεία και του συλλόγου Βιδιακιτών, ο οποίος ιδρύθηκε το 1946 και λειτουργεί άριστα μέχρι σήμερα με πολλά έργα στο χωριό μας. Βέβαια κάθε τόσο η επισκευή γινόταν στα πόδια του γεφυριού, γιατί ο χειμώνας όταν βρέχει είναι πολύ δυνατός, πολύ ορμητικός και έχουν συμβεί χαμηλότερά του και ανθρώπινοι πνιγμοί και έτσι επειδή τώρα παραμερίσθη η περιοχή, δεν εκμεταλεύεται όπως παλαιότερα, δεν υπάρχει κόσμος, έφυγαν οι ανθρώποι από τα χωριά, έμεινε και μένει το γεφύρι αυτό εδώ φύλακας και μάρτυρας αλλοτινών, πεθαμένων, μα τόσο αγαπητών εποχών”.

   Το γεφύρι στα Γούβια εξυπηρετούσε τους κατοίκους του Βιδιακίου και τους άλλους περαστικούς στις αγροτικές και ποιμενικές τους εργασίες, είχαν τα κοπάδια τους τριγύρω, τα ποιμνιοστάσια, τα κονάκια.

   Όσον αφορά το όνομα, γούβια είναι η γούβα, τα μικρά γουβάκια και έτσι ονομάστηκε στα “Γούβια” γιατί υπήρχαν τέτοιες γούβες εκεί. Τό ρέμα στο γεφύρι λέγεται ρέμα των Γουβιών. Πέραν της άποψης της ονομασίας του γεφυριού από τις γούβες, υπάρχει και η πιθανότητα η ονομασία να προέρχεται και από το νυχτόβιο πτηνό Γούβης ή Γούβι – Βίας – Μπούφος που κουρνιάζει εκεί, όπως μας αφηγήθηκε ο Κ.Ι.Κηπουρός

"Δαπάνη Ν.Γ. Κηπουρού. 1938". (Φώτο: ΑΓΠ)

    Πιθανολογείται ότι το γεφύρι στα “Γούβια” όπως και αυτό της “Σκαλίτσας” τόχτισε η νεώτερη γενιά των Πουρναραίων, οι πρόγονοι των οποίων έχτισαν το γεφύρι στο “Δομοκό”, το “Παραλογγίτικο” και “Της Δήμητρας”.

 Η τοποθεσία που είναι χτισμένο το γεφύρι λέγεται “Λουπουνάρι” και οι διαστάσεις του γεφυριού είναι:

άνοιγμα καμάρας:  5 μ

Ύψος:  5,20 μ

Πλάτος:  3,15 μ

Μήκος:  18,60 μ

Πλάτος καμαρολιθιού:  0,30 μ

Ύψος στηθαίου: 0,80 μ

Δείτε περισσότερα για το γεφύρι στα Γούβια στο παρακάτω video:

Τρία γεφύρια στο Μοναστηράκι Γορτυνίας

Ο ποταμός Άρσης ή Άρσενας ή Πατσουριά (έτσι έλεγαν οι ντόπιοι τη μπουγάδα των γυναικών στο ποτάμι) ή Βελιμαχήτικο ή Μοναστηριώτικο (Μοναστηρέικο) ποτάμι, που «το ονομά του πιθανώς εσήμαινε άρσενα ίππον, αφού η περιοχή ήταν ιπποτρόφος και ποιμενική» (1), πηγάζει από τις νότιες πλαγιές του Αφροδισίου όρους, κοντά στο χωριό Βελημάχι.

Τρία γεφύρια γεφυρώνουν τον Άρση στα όρια του χωριού Μοναστηράκι της Γορτυνίας. Ας τα γνωρίσουμε.

Γεφύρι Βρυσούλας

  Πρόκειται για ένα  μονότοξο γεφύρι που βρίσκεται στην είσοδο από το χωριό Βούτση. Είναι καλυμμένο με τσιμέντο και άσφαλτο και αποτελεί κομμάτι του δημοσίου δρόμου Βούτση – Μοναστηράκι. Γεφυρώνει έναν  χείμαρρο που χύνεται στο ρέμα “Βολιμοίρη”, από εκεί στο ποτάμι Άρση ή Πατσουριά και κατόπιν στο Λάδωνα.

 

Βρυσούλας. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

Συνέδεε το κεφαλοχώρι Κοντοβάζαινα με τα χωριά Βούτση, Μοναστηράκι και Βιδιάκι.

Οι διαστάσεις του είναι:

Άνοιγμα τόξου:  3 μ.

Ύψος:  3 μ.

Πλάτος:   4,20 μ.

Μήκος:  7,20 μ.

Πλάτος καμαρολιθιών: 0,30 μέτρα

Της Κρεμμυδούς

   Βρίσκεται λίγο πιο έξω από το χωριό Μοναστηράκι. Από τη πλατεία του χωριού κατεβαίνουμε προς τον Άγιο Νικόλαο, όπου ένας τσιμεντένιος δρόμος μας οδηγεί στο πέτρινο γεφύρι του Άρση, το καλντερίμι του οποίου μας πάει πιο κάτω σε έναν εγκαταλελειμμένο νερόμυλο, το νερόμυλο του Ντάλα.

 

Της Κρεμμυδούς. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

Είναι μονότοξο και πάνω του περνά αγροτικός δρόμος για την εξυπηρέτηση των ντόπιων στις αγροτικές τους εργασίες ενώ παλιότερα διευκόλυνε τις επαφές των ντόπιων με τα κοντινά χωριά.

Στην περιοχή ευδοκιμούσε το κρεμμύδι, εξ ου και το όνομα του γεφυριού, το οποίο ήταν και συχνό πέρασμα του Κολοκοτρώνη για τον Άγιο Νικόλαο. 

Η επιφάνεια. (Φωτο: ΑΓΠ)

Είναι σε καλή κατάσταση, με στηθαία, καλντεριμωτή βάση, η οποία όμως είναι καλυμμένη με τσιμέντο και επιβλητικό ανάμεσα στα πλατάνια.

Οι διαστάσεις του:

Άνοιγμα τόξου:  8,80 μέτρα

Ύψος:  5,40 μ.

Πλάτος:  4,10 μ.

Μήκος:  30,90 μ.

Πλάτος καμαρολιθιών:  0,40 μ.

Ύψος στηθαίου:  0,57 μ.

Στην Τρανή Βρύση

Το γεφύρι το συναντάμε ένα χιλιόμετρο βγαίνοντας από το χωριό και πηγαίνοντας προς Βιδιάκι, σ' έναν παράδρομο, επί του ρέματος “Βολιμοίρι” που χύνεται στον ποταμό Άρση ή Πατσουριά και αυτός με τη σειρά του στο Λάδωνα. Δίπλα του υπάρχει πέτρινη βρύση. Το γεφύρι είναι καλυμμένο με άσφαλτο και πάνω του περνά αγροτικός δρόμος, για την διευκόλυνση των ντόπιων στις αγροτικές και ποιμενικές τους εργασίες.

Είναι μονότοξο,  πάνω του έχουν τοποθετηθεί σιδερένια παραπέτια και είναι σε σχετικά καλή κατάσταση αν και τα τελευταία χρόνια τα γκρεμισμένα άκρα του έχουν στερεωθεί με τσιμέντο, με την επισκευή αυτή να έχει γίνει με εντελώς ακαλαίσθητο τρόπο που δεν ταιριάζει με το επιβλητικό, άγριο και φυσικό τοπίο.

Το Μοναστηράκι είναι ένα μικρό χωριό κοντά στην Κοντοβάζαινα σε υψόμετρο 600 μέτρων. Κοντά στο χωριό σώζονται τα ερείπια των τειχών του παλιού πύργου του Αλή Φαρμάκη.

Στην Τρανή Βρύση. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

“ Ο περιβόητος Αλή Φαρμάκης, αδερφοποιτός με τον Θ. Κολοκοτρώνη, έχτισε τον πύργο του κατά τα έτη 1806 και 1807. λέγεται ότι είχε χρησιμοποιήσει περίπου πενήντα χιλιάδες αυγά στο μείγμα του υλικού της λάσπης που χρησιμοποιούσε για το χτίσιμο του πύργου του ώστε να καταστεί “σιδερένιος” και ν' αντέχει. Η μέθοδος με τ' αυγά και τη μαστίχα, ήταν των Λαγκαδινών μαστόρων πετράδων και κτιστάδων. Επίσης ενδιάμεσα στο διπλοτοίχι, τοποθετούσαν μαλλί προβάτων και γιδιών (κοζά), για να αντέχει στους κραδασμούς, από κανονιοβολισμούς, αλλά και από τυχόν σεισμούς. Τον πύργο τον έχτισαν οι αδελφοί Πάνος, Φώτης και Νίκος Πουρνάρας, κάτοικοι του Μοναστηρακίου (με καταγωγή όμως από τα Λαγκάδια). Ο πύργος χάρις στην τεχνική του, άντεξε στους βομβαρδισμούς του Βελή πασά, καθώς αναφέρεται ότι δέχθηκε μεταξύ των άλλων και 3.764 κανονιές , μέσα σε εξήντα πέντε μέρες που βάστηξε η πολιορκία. Τα εγγόνια αυτών των μαστόρων έφτιαξαν και το Παραλογγίτικο γεφύρι κάτω από τους Παραλογγούς, που συνδέει την Αρκαδία με την Ηλεία, που σώζεται μέχρι σήμερα, αφημένα στην φθορά του χρόνου.” (2)

Το μέτρημα. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου).

Κατά άλλες μαρτυρίες επίσης, τα εγγόνια αυτών των φημισμένων μαστόρων έχτισαν και το γεφύρι της Δήμητρας στο Λάδωνα όπως και αυτό του “Δομοκού” στον Ερύμανθο αλλά και πολλά άλλα κτίσματα όπως το καμπαναριό της “κοίμησης της Θεοτόκου” στο Μοναστηράκι και τη βάση και μέχρι περίπου δύο μέτρων ύψος τον “Άγιο Δημήτριο” στο Βιδιάκι.

Βιβλιογραφία:

(1). Κ.Ι.Κηπουρός. “Βυδιάκιον Γορτυνίας – η γενέτειρά μου” σελ. 36, Αθήνα 1988

 (2).Ηλίας Π. Τουτούνης. “ Η γενιά των Κολοκοτρωναίων και τα τραγούδια τους”. Σελ. 265-266. Εκδόσεις Κοκλάκι, Αμαλιάδα 2009

Δείτε περισσότερα για τα πετρογέφυρα στο Μοναστηράκι στα Videos:

Γέφυρα Arslanagica στο Trebinje της Ερζεγοβίνης

Arslanagica cuprija trebinje

 Μετά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, επί Τίτο, που η γέφυρα είχε υποστεί πολλές ζημιές από τους Τσέτνικ, αποφάσισαν να δημιουργήσουν εκεί υδροηλεκτρική μονάδα και για το σκοπό αυτό «διέλυσαν», το 1966, το γεφύρι πέτρα-πέτρα και το ξαναέστησαν από το 1970 μέχρι το 1972, λίγα χιλιόμετρα κάτω από την πόλη Garden Trebinje.

 Η σπουδαία αυτή, όσο και ιστορική γέφυρα είναι χτισμένη απί του ποταμού Trebisnjice στην περιοχή Trebinje.
Έχει δύο μεγάλα κεντρικά τόξα και δύο μικρότερα εκετέρωθεν αυτών. Πάνω από τα δύο μικρότερα τόξα υπάρχουν από δύο ανακουφιστικά ανοίγματα. Τρία ανοίγματα τοξωτά υπάρχουν επίσης στο δεξί μέρος της γέφυρας από κατάντη. Έχει ψηλούς προβόλους που φτάνουν σχεδόν μέχρι τα τύμπανα, στηθαία περίπου ενός μέτρου και το κατάστρωμά του είναι καλντεριμωτό. Μεταξύ των δυο μεγάλων αψίδων η βάση του είναι σχεδόν ευθεία και κατόπιν και από τις δυο πλευρές χαμηλώνει. 

Aslanagica cuprija trebinje. (Φωτο: ΑΓΠ)

  Oι βάσεις των δύο κεντρικών τόξων και του μικρότερου δεξιού από κατάντη  πατάνε  στην κοίτη του ποταμού, ενώ η βάση  του αριστερού από κατάντη εκτός αυτής.

 Το γεφύρι λέγεται ότι χτίστηκε από τον Μέγα Βεζίρη Mehmed Pasa Sokolovic , το 1575 όπως αναφέρεται στα αρχεία της Κροατικής πόλης Ντουμπρόβνικ και το ίδιο αναφέρει και ο Ενετός Bailo Kontarini, πηγαίνοντας από το Ντουμπρόβνικ για την Κωσταντινούπολη.

Η γέφυρα από κατάντη. (Φωτο: ΑΓΠ)

   Νεότερες απόψεις όμως, (όπως του Ali Bejtic, διευθυντή του Ινστιτούτου για την προστασία των μνημείων στο Σαράγιεβο, στην εργασία του με τον τίτλο «ποιος έχτισε τη γέφυρα Arslanagica», που δημοσιεύθηκε το 1975) αμφισβητούν την πατρότητα και τον χρόνο κατασκευής της γέφυρας. Θεωρούν ότι η γέφυρα χτίστηκε περίπου 100 χρόνια αργότερα από ένα διαφορετικό πρόσωπο, τον Hajdarbega Kusturice.

   Σύμφωνα με την παραπάνω εργασία του Bejtic, το όνομα της γέφυρας πρωτοεμφανίστηκε κατά την Αυστροουγγρική περίοδο και έχει να κάνει με ένα χωριό, που υπήρχε κοντά στη γέφυρα, από το οποίο πήρε και το όνομά της. Ένας ντόπιος μουσουλμάνος, που λεγόταν Arslanaga, μάζευε τα διόδια της γέφυρας και για το λόγο αυτό είχε χτίσει το σπίτι του δίπλα στο γεφύρι. Σιγά - σιγά στο μέρος αυτό δημιουργήθηκε ένα ολόκληρο χωριό, από το οποίο πήρε και το όνομά της η γέφυρα κατά το τέλος του 17^ου αιώνα.

Το γεφύρι και το ποτάμι. (Φωτο: ΑΓΠ)

   Η διχογνωμία αυτή για τον χορηγό ή κατασκευαστή και τον χρόνο κατασκευής της γέφυρας, υπάρχει στους επιστημονικούς κύκλους της περιοχής.

   Θεωρείται επιπλέον σίγουρο, ότι συγχρόνως με τη γέφυρα χτίστηκε και πύργος δίπλα της και όχι αργότερα όπως μέχρι τώρα πίστευαν. Το παραπάνω απέδειξε ο Bejtic, μελετώντας τις μαρτυρίες και τα στοιχεία  του Ενετού ιστορικού Pietro Gazzoni, καθώς και τα αρχεία του Ντουμπρόβνικ.

   Πάντως, είτε χτίστηκε το 1575, όπως πιστευόταν μέχρι σχετικά πρόσφατα από τον Μέγα Βεζίρη Mehmed Sokolovic ή αργότερα κατά το Bejtic και άλλους, πρόκειται για μια πανέμορφη, σπουδαίας χρησιμότητας και ιστορική γέφυρα.

Άποψη του γεφυριού από ανάντη. (Φωτο: ΑΓΠ)

   Μετά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, επί Τίτο, που η γέφυρα είχε υποστεί πολλές ζημιές από τους Τσέτνικ (ανατίναξαν την αριστερή μεγάλη καμάρα), αποφάσισαν να δημιουργήσουν εκεί υδροηλεκτρική μονάδα και για το σκοπό αυτό «διέλυσαν», το 1966, το γεφύρι πέτρα-πέτρα και το ξαναέστησαν από το 1970 μέχρι το 1972, λίγα χιλιόμετρα κάτω από την πόλη Garden Trebinje.

Η μεσαία αριστερή καμάρα. (Φωτο: ΑΓΠ)

  Το γεφύρι βρίσκεται στην περιοχή της Ερζεγοβίνης και ανήκει στην λεγόμενη Σερβική Δημοκρατία (Republika Srbska), κατάσταση που έχει διαμορφωθεί από τον εμφύλιο πόλεμο της δεκαετίας του ’90.





Περισσότερα για το γεφύρι στην πόλη Trebinje στο παρακάτω video: