Λαδοκαρβελιώτικο γεφύρι

Γεφυρώνει το Λαδοκαρβελιώτικο ποτάμι ή Μύτικας ή Δαφναίος και έχει δύο τόξα, με το δεξιό από ανάντη να είναι το μικρότερο.

Βόρεια είναι το χωριό Λαδά και νότια το χωριό Καρβέλι με τα όριά τους να αποτελεί το ποτάμι, ενώ η γέφυρα ανήκει κατά το ήμισυ στο κάθε χωριό. Η μεγαλύτερη καμάρα είναι προς τη μεριά του Λαδά και η μικρότερη προς το Καρβέλι. Είχε καλτερίμι στη βάση της επιφάνειάς του, ίχνη του οποίου διακρίνονται καθαρά ενώ τα στηθαία έχουν φθαρεί και ως εκ τούτου χαμηλώσει πολύ.

Λαδοκαρβελιώτικο γεφύρι.

Και τα δυο τόξα του έχουν μια σειρά καμαρολιθιών (θολίτες), το μεσόβαθρο πατάει στην κοίτη ροής του ποταμού ενώ τα δύο ακρόβαθρά του σε σαθρό έδαφος και για το λόγο αυτό και οι δύο όχθες του ποταμιού κάτω από το γεφύρι έχουν ενισχυθεί με λιθοδομή.

Βρίσκεται στη νότια λεκάνη των πηγών του Νέδοντα, θέση “Μάτια” και συνδέει τα χωριά Καρβέλι και Λαδά.

Από το γεφύρι αυτό περνούσαν και οι ταξιδιώτες από Μυστρά και Σπάρτη προς Καλαμάτα και αντιστρόφως. Από εδώ πέρασαν το 1862 οι βασιλείς Όθωνας και Αμαλία, όταν επισκέφθηκαν την Καλαμάτα προερχόμενοι από Σπάρτη και Μυστρά.

Κατά μαρτυρίες των γεροντότερων ντόπιων χτίστηκε στα πριν του 1800 χρόνια και μέχρι το 1960 ήταν σε χρήση για τους κατοίκους του χωριού Λαδά, αφού δημόσιος δρόμος δεν υπήρχε ακόμα.

Λαδοκαρβελιώτικο γεφύρι. Φωτο: ΑΓΠ

Ο ντόπιος, από την Αρτεσισία (Τσερνίτσα), σμήναρχος ε.α. Ηλίας Αθανασίου Λάζαρος μας λέει για το Λαδοκαρβελιώτικο γεφύρι:

“ Ο ποταμός Νέδοντας συλλέγει τα νερά του από τρεις λεκάνες. Από τη νότια λεκάνη, στην οποία είναι χτισμένα αριστερά και δεξιά τα χωριά Λαδά και Καρβέλι, από την κεντρική λεκάνη, στην οποία είναι τα χωριά Αρτεμισία, Πηγές και Αλαγονία και από τη βόρεια λεκάνη, στην οποία είναι χτισμένο το χωριό Νέδουσα. Εδώ βρισκόμαστε στη νότια λεκάνη, από την οποία συλλέγει τα νερά του ο παραπόταμος του Νέδοντα, Μύτικας ή Δαφναίος, ο οποίος αποτελεί και το φυσικό όριο ανάμεσα στα χωριά Λαδά και Καρβέλι. Το γεφύρι αυτό έχει χτιστεί σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες πριν το 1800. 

Η βάση. Φωτο: ΑΓΠ

Αξίζει να σημειωθεί ότι το 1862 από δω πέρασαν οι βασιλείς Όθωνας και Αμαλία προκειμένου να επισκεφθούν από τη Σπάρτη και Μυστρά την Καλαμάτα. Το γεφύρι αυτό εξυπηρετούσε τους κατοίκους του Λαδά προς την Καλαμάτα και αντιστρόφως και όχι μόνο. Το χρησιμοποιούσαν και τα υπόλοιπα χωριά, από την Αρτεμισία, από τις Πηγές ακόμα και από τη Νέδουσα και τη Σίτσοβα, που έφερναν τα εμπορεύματά τους και τα πήγαιναν προς πώληση στην Καλαμάτα.

Ηλίας Αθ. Λάζαρος. Φωτο: ΑΓΠ

Το χωριό Λαδά μάλιστα μέχρι το 1960 εξακολουθούσε να χρησιμοποιεί το γεφύρι αυτό, επειδή δεν είχε γίνει η διάνοιξη δρόμου, για να πηγαίνει με τα μουλάρια και με τα γαϊδούρια που είχαν και αυτά που ήθελαν να φέρουν στην Καλαμάτα απ' αυτόν εδώ το δρόμο περνούσαν, από το Καρβέλι, πάνω από το Καρβέλι και μετά πήγαιναν προς Καλαμάτα. Το γεφύρι αυτό είναι παλαιότερο απ' όλα τα γεφύρια των παραποτάμων του ποταμού Νέδοντα”.

Το Λαδοκαρβελιώτικο γεφύρι είναι χαρακτηρισμένο από το Υπουργείο Πολιτισμού με την ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ'/2051/54165/17-10-2001 απόφαση, σαν ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

Λαδοκαρβελιώτικο γεφύρι. Φώτο: Γιάννης Λάσκαρης.

 

Περισσότερα για την Λαδοκαρβελιώτικη γέφυρα στο video:

 

Chudnite Mostove - The wonderful bridges - Θεογέφυρα στο Zabardo Rodopi - Bulgaria

Οι υπέροχες γέφυρες (Βουλ. Chudnite Mostove) είναι ένα πέτρινο φυσικό φαινόμενο (βουλ. Skalnite Mostove), γνωστό σαν πέτρινες γέφυρες. Βρίσκεται στην κοιλάδα Karst του ποταμού Erkyupriya, στα βουνά της Δυτικής Ροδόπης, 1450 μέτρα πάνω από το επίπεδο της θάλασσας, στους πρόποδες του βουνού Golyan Persenk (υψ. 2091 μ.).

Mεγάλο και μικρό Θεογέφυρο. Large and Small Wonderful bridges. (Φωτο: ΑΓΠ).

 Το πέτρινο αυτό φαινόμενο βρίσκεται σε απόσταση 80 χιλ. νότια της Φιλιππούπολης (Plovdiv), 35 χιλ. βορειοδυτικά της πόλης Chepelare και μόνο 5 χιλ. βορειοδυτικά από το χωριό Zabardo.

Οι γέφυρες, πέντε συνολικά, έχουν χαρακτηριστεί ως φυσικό διατηρητέο μνημείο, με την απόφαση Νο 4941/18/07/1949 του υπουργικού συμβουλίου.

Στο παρελθόν, οι γέφυρες ήταν μια σπηλιά που σχηματίστηκε από τη δράση των νερών του ποταμού. Με το πέρασμα του χρόνου, τμήματά της κατέρρευσαν σχηματίζοντας μεγαλοπρεπείς γέφυρες.

Μεγάλο Θεογέφυρο. Large Wonderful bridge.  (ΑΓΠ)

Η μεγάλη γέφυρα είναι περίπου 15 μέτρα πλάτος και 100 περίπου μήκος. Αποτελείται από 3 «τόξα» και το μεγαλύτερο είναι 45 μέτρα ύψος και 40 πλάτος. Η Νότια γέφυρα βρίσκεται σε απόσταση 200 μέτρων από τη μεγάλη, επί του ίδιου ποταμού. Είναι αδιάβατη, με μήκος 60 μ. συνολικό ύψος 50 μ. και ύψος «τόξου» 30 μ. Υπάρχει επίσης μια πολύ μικρή  γέφυρα μετά απ’ αυτή, η οποία είναι μια σπηλιά, στην οποία τα νερά του ποταμού Erkyupriya εξαφανίζονται, για να εμφανιστούν ξανά 3 χιλ. μακρύτερα.
Υπάρχουν διάφοροι μύθοι και θρύλοι για τη δημιουργία τους. Πρόκειται ίσως, για το μεγαλύτερο φυσικό πέτρινο φαινόμενο του είδους του στα Βαλκάνια.
Ο κυριότερος θρύλος λέει για τη δημιουργία των γεφυριών αυτών ότι πολλά χρόνια πριν, ζούσαν πολλοί βοσκοί στην περιοχή του χωριού Zabardo. Ένας δράκος εμφανίστηκε από κάπου και άρχισε να τρώει τα κοπάδια τους. Για πολλά χρόνια οι βοσκοί υπέφεραν από τις επιδρομές του δράκου. 

Νότιο Θεογέφυρο. South Wonderful bridge.  (ΑΓΠ).

Τελικά, βρήκαν τον τρόπο να τον ξεφορτωθούν. Φόρτωσαν ένα γαϊδούρι με εύφλεκτο υλικό (ξερή ουσία από ξύλο μύκητα, που χρησιμοποιούσαν για να ανάβουν φωτιές), του έβαλαν φωτιά και το έστειλαν εναντίον του δράκου. Ο δράκος κατάπιε τον γάιδαρο με το εύφλεκτο υλικό, που έκαιγε αργά αλλά σταθερά. Τρελάθηκε, προσπάθησε απεγνωσμένα να απαλλαγεί από τη φωτιά και τελικά το σώμα του πέφτοντας καταγής άνοιξε μια τρύπα στο έδαφος. Χρόνια αργότερα, όταν τα κόκκαλα του δράκου έλιωσαν, τα μεγάλα «τοξωτά» γεφύρια έμειναν. Έτσι δημιουργήθηκαν οι γέφυρες σύμφωνα με το μύθο.

Το φαινόμενο των γεφυριών αυτών , που οι βαλκάνιοι ονομάζουν «Θεογέφυρα», πρόκειται για το μεγαλύτερο στο χώρο των Βαλκανίων.

Chudnite Mostove (the Wonderful bridges) is a rock phenomenon also known as the Skalnite Mostove (the rock bridges). It is situated in the Karst valley of the river Erkyupriya in the West Rhodope mountain on 1450 above the sea level. The rock phenomenon is situated at a distance of 80 km south from Plovdiv, 35 km north-west from Chepelare and only 5 km north-west from the village of Zabardo. The bridges were declared a natural landmark by Decree of the Council of Ministers No 4941 of 18.07.1949.

The large bridge is about 15 meters wide in its wider parts and almost 100 meters long. It consists of three arches, as the largest one is 45 meters wide. There is also a really small bridge after it, which is a ponor cave, in which the waters of Erkyupriya river disappear, to arrear again on the surface 3 kilometers farther.

Περισσότερα για τα Θεογέφυρα στη Ροδόπη - Βουλγαρία στο παρακάτω video - Μore about the wonderful bridges in the video below:

 

Γεφύρι στο Κανέλι

Πρόκειται για ένα πανέμορφο δίτοξο γεφύρι, που από τον τρόπο κατασκευής του δείχνει να είναι πολύ παλιό. Γεφυρώνει το ρέμα “Συμπωτός”, που χύνεται στον Σμήνο, στην ευρύτερη περιοχή του χωριού Μέλισσα, στη θέση ¨Αυλός”.

Το γεφύρι από ανάντη. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

Αποτελείται από δύο τόξα, καταβιβασμένα, στηθαία, μια σειρά από θολίτες και είναι καμπυλωτό, με την καμπύλη προς ανάντη. Η δεξιά μικρότερη καμάρα από ανάντη έχει καλυφθεί εντελώς από δέντρα και φερτά υλικά σε τέτοιο σημείο, που είναι αδύνατη η φωτογράφηση και βιντεοσκόπησή του και που δημιουργούν κινδύνους για τη στατικότητά του. Πάνω του περνούσε το μυλαύλακο που οδηγούσε το νερό στο μύλο του γερο - Μανώλη.

Το μεσόβαθρό του πατάει στην κοίτη ροής του ρέματος και τα ακρόβαθρά του σε σαθρό έδαφος ενώ η μικρότερη, από ανάντη καλυμμένη με φερτά υλικά και δέντρα, καμάρα κυρίως χρησιμεύει σαν ανακουφιστικό άνοιγμα, κατά την περίοδο των κατεβασμάτων του ρέματος.

Ο ντόπιος, από τη Μέλισσα και μελετητής του πολιτισμού του Σμήνου, Αριστείδης Γραφάκος μας δίνει χρήσιμες πληροφορίες για το γεφύρι και την περιοχή:

“ Εδώ βρισκόμαστε στο ρέμα Συμπωτός, που κατεβάζει τα νερά από τη διασέλα της Μέλισσας και τα οδηγεί μετά από εκατό μέτρα περίπου στον ποταμό Σμήνο.

Το γεφυράκι αυτό είναι το Κανέλι. Έτσι το ξέραμε, έτσι το λέγαμε. Το Κανέλι. Βέβαια, είναι προφανές ότι το όνομα Κανέλι σημαίνει κανάλι, γιατί πράγματι το γεφυράκι αυτό είναι γεφύρι – κανάλι, πάνω από το οποίο περνάει το μυλαύλακο που οδηγούσε το νερό στο μύλο του γέρο – Μανώλη ή του μπάρμπα – Βρασίδα, ο μπάρμπα – Βρασίδας ήταν ο πατέρας μου.

Το γεφύρι-κανάλι. (Φωτο: ΑΓΠ)

 Ήταν ο τελευταίος εν λειτουργεία ιδιοκτήτης του μύλου, που είναι περίπου διακόσια μέτρα πιο κάτω.

Αυτό το γεφυράκι είναι, όπως βλέπετε δικάμαρο, πετρόχτιστο και οποιοσδήποτε ειδικός το δει θα καταλάβει ότι είναι πολύ παλιό. Μπορεί να είναι χιλίων χρόνων και περισσότερο, που σημαίνει ότι και ο μύλος ήταν και αυτός πολύ παλιός, όπως πράγματι είναι παλιός.

Αυτό, λοιπόν, είναι το Κανέλι, δηλαδή το κανάλι που οδηγούσε το νερό στο μύλο του γέρο – Μανώλη και μετέπειτα του μπάρμπα – Βρασίδα”.

Περισσότερα για το γεφύρι στο Κανέλι στο παρακάτω video:
 

Bursa Abdal koprusu. Γέφυρα Abdal στην Προύσα της Μυσίας.

Πρόκειται  για μια σπουδαία και ιστορική γέφυρα, με 12 τόξα, τα δύο εκ των οποίων είναι χωμένα (από ένα) στις δύο άκρες της γέφυρας.

Τα χαρακτηριστικά της είναι ισλαμίζοντα και  τα τόξα μικραίνουν όσο πλησιάζουμε στα άκρα της γέφυρας.

Bursa Abdal koprusu. Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (ΑΓΠ)

    Έχει προβόλους  μπρος και πίσω, για τη μείωση της έντασης της ροής του νερού και για τις δίνες, στηθαία και στη μέση στήλη όπου αναγράφεται το όνομα και το έτος κατασκευής και επισκευής της.

Bursa Abdal koprusu από ανάντη. Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (ΑΓΠ)

   O ποταμός που γεφυρώνει λέγεται Nilufer και έρχεται από το βουνό Uludag, τον Όλυμπο της Μυσίας.

Στα πιο παλιά χρόνια.

 

Όσο πλησιάζουμε το κέντρο της, το επίπεδο της γέφυρας γίνεται όλο και ψηλότερο.

Συνέδεε την Προύσα με τα Μουδανιά.

Με τον Levent Sen. Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (ΑΓΠ)

   Ο ντόπιος, καθηγητής  Levent Sen, μας λέει για το γεφύρι αυτό:

Η στήλη στο κέντρο. Φωτο ΑΓΠ

“Το όνομα της γέφυρας είναι abdal. Abdal είναι το άτομο που γνωρίζει τα πάντα. Κατασκευάστηκε το 1666 από τον Abdal Celebi. Επισκευάστηκε το 1978 και μετά απ’ αυτό το χρόνο είναι κλειστή για τα αυτοκίνητα. Μόνο επισκέπτες-πεζοί μπορούν να την διαβούν. Το μήκος της είναι 64 μέτρα και το πλάτος 4,75. Ο ποταμός λέγεται Nilufer και έρχεται από το βουνό Uludag”.

Τώρα και πιο παλιά. Φώτο: Berk Onur.
 

Δείτε το παρακάτω video για την Abdal koprusu: 

Γεφύρι στο Περδικάρι Λακωνίας

Είναι τρίτοξο και βρίσκεται μέσα στο χωριό Καραβάς του δήμου Σπάρτης, λίγο έξω από τη Σπάρτη, επί του παλιού επαρχιακού δρόμου Σπάρτης-Καστορίου.

Τα τρία τόξα είναι ισοϋψή και ισομεγέθη, ενώ τα βάθρα του πατάνε πάνω σε μεγάλες κυκλικές βάσεις, με καμπυλωτό σχήμα, που είναι και πρόβολοι συγχρόνως.

Τα δύο ακραία βάθρα πατάνε σε χωμάτινο έδαφος ενώ τα στηθαία, που είναι μεταγενέστερη κατασκευή, έχουν καλυφθεί με ένα λεπτό στρώμα τσιμέντου.

Από ανάντη. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

Το ρέμα που γεφυρώνει λέγεται Περδικάρι, από το οποίο πήρε και το όνομά του το γεφύρι και λίγο πιο κάτω χύνεται στον Ευρώτα.

Ένα κομμάτι του στηθαίου, αριστερά από ανάντη, κατέρρευσε το 2011 και με ενέργειες του Πολιτιστικού Συλλόγου Καραβά προς το δήμο Σπάρτης, επισκευάστηκε από τα ίδια υλικά.

Η κοίτη του χειμάρρου, κάτω από το γεφύρι έχει στρωθεί με τσιμέντο, προφανώς για να προστατευθούν τα βάθρα από τη δύναμη της ροής του ρέματος κατά τη διάρκεια των δυνατών κατεβασμάτων.

Ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Καραβά και ιστορικός, Νίκος Καρμοίρης, μας λέει για το γεφύρι στο Περδικάρι:

Με τον Νίκο Καρμοίρη. (Φωτο: ΑΓΠ)

“ Είμαι ο Νίκος ο Καρμοίρης, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Καραβά. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στη γέφυρα του Περδικάρι, είμαστε μέσα στον παραπόταμο του Περδικάρι, είναι παραπόταμος του Ευρώτα, ο οποίος περνάει από τον Καραβά. Βλέπετε τη γέφυρα του Περδικάρι, η οποία είναι τρίτοξη. Δεν γνωρίζουμε περισσότερα στοιχεία για την κατασκευή της, η αλήθεια είναι ότι δεν έχουμε ψάξει κιόλας και με αφορμή αυτό το video θα ασχοληθούμε περαιτέρω για να βρούμε περισσότερα στοιχεία. Συνδέει αυτή την στιγμή την παλιά επαρχιακή οδό Σπάρτης-Καστορίου, η οποία διέρχεται από τον Καραβά. Είναι σχεδόν στο κέντρο του χωριού. Το 2011 δημιουργήθηκε κάποιο πρόβλημα, έπεσε μέρος του στηθαίου, δεν ξέρω αν μπορείτε να το διακρίνετε επάνω. Το 2011 λοιπόν έπεσε ένα μέρος του στηθαίου και τότε με άμεσες ενέργειες ο Πολιτιστικόε Σύλλογος ενημέρωσε το δήμο και ζήτησε όχι μόνο να αντικατασταθεί και ο δήμος αμεσότατα ανταποκρίθηκε στην αντικατάσταση, γιατί ο δρόμος είναι σε χρήση οπότε θα μπορούσε να δημιουργηθεί κάποιο ατύχημα, αλλά ζητήσαμε όχι μόνο να αντικατασταθεί αλλά να αναντικατασταθεί και με το υπάρχον υλικό, υπήρχαν οι πέτρες κάτω στον παραπόταμο. Πήραν τις ίδιες τις πέτρες και έφτιαξαν το γεφύρι ακριβώς όπως ήταν. Ήλθαν οι πετρομάστορες και έφτιαξαν το γεφύρι ακριβώς όπως ήταν. Ήτανε από δω, τώρα αυτοί ήταν Βορειοηπειρώτες.

Από την κοίτη του ρέματος. (Φωτο: ΑΓΠ)

Παλιότερα είχαμε ψάξει, είχα ασχοληθεί να βρώ την ιστορία του χωριού, σαν φοιτητής, βέβαια αργότερα το άφησα και θα το συνεχίσω κάποια στιγμή στο μέλλον. Είχα ρωτήσει κάποιους κατοίκους του χωριού για το γεφύρι, η αλήθεια είναι δεν ξέρανε ούτε για την ονομασία του παραποτάμου, ούτε για το ίδιο το γεφύρι. Πρέπει να βρούμε τώρα κάποιο αρχειακό υλικό, οι παλιότεροι πλέον σπανίζουν, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία. Και θα σας πω και μια ιστορία. Πριν μερικές μέρες, μου διαφεύγει αυτή τη στιγμή η ημερομηνία, 25/10, πέρασε από δω ένας δρόμος, έγινε ένας δρομικός αγώνας Τρίπολη – Σπάρτη – Μυστράς – Καλαμάτα και πέρασε μέσα από το χωριό μας. εμείς είχαμε βάλλει, πέρασε βράδυ, είχαμε βάλλει εδώ φωτάκια, οπότε η αίσθηση των αθλητών περνώντας από το γεφύρι,που είχε φωτιστεί, τους έκανε μεγάλη εντύπωση. Ήλθαμε στο πιο ρομαντικό χωριό λέει, περάσαμε το πιο ρομαντικό χωριό.

Ίσως όλο το στηθαίο να είναι μεταγενέστερη κατασκευή, γιατί αναπτύσσανε μεγάλες ταχύτητες. Αυτό δεν το γνωρίζουμε καθόλου.”

  Δείτε το παρακάτω video για το γεφύρι στο Περδικάρι: