Γεφύρι Αμπίμπ-Αγά. Άρμπουνα Καλαβρύτων.

   Λέγεται και του “Μπίσμπαγα” ή “Μπίμπαγα” στην Κατσάνα της περιφέρειας Καλαβρύτων και βρίσκεται σε απόσταση 5 χιλ. από την Κλειτορία, κάτω από το χωριό Άρμπουνα και επίσης κοντά στο χωριό Τουρλάδα, που είναι χτισμένο στη βόρεια πλευρά του βουνού “Κουρκουλίτσα”, του ευρύτερου συγκροτήματος του Χελμού. Η ονομασία του προήλθε από τη μορφολογία του χαμηλού αυτού βουνού ή του λόφου “Τσούγκα” στα δυτικά του χωριού, τα οποία μοιάζουν με τρούλους. Από κει προήλθε το τοπωνύμιο Τρουλάδα και κατά παραφθορά Τουρλάδα. Η γέννηση του χωριού δεν είναι πλήρως εξακριβωμένη. Πρώτη φορά αναφέρεται σε επίσημο κείμενο με τη λατινική λέξη “Turlada” στην απογραφή των Ενετών, που συντάχθηκε τον Αύγουστο του 1699 και δημοσιεύθηκε στη Βενετία το 1704.(1)

Απο κατάντη. Φώτο Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

 Η παράδοση λέει ότι το γεφύρι χτίστηκε από τον Αμπίμπ – Αγά στον Αροάνιο, για να ενώσει το δρόμο Καλαβρύτων – Τρίπολης, κάτω από τα Άρμπουνα όπου λέγεται  ότι ήταν η κρυψώνα του περιβόητου Παπουλάκου.

  Κάποιες μαρτυρίες παλιών κατοίκων της περιοχής λένε ότι τα πολύ παλιά χρόνια είχε τρία τόξα, κάτι που δεν αναφέρεται από κανέναν περιηγητή, ούτε και τα διάφορα γεγονότα που διαδραματίστηκαν εκεί μαρτυρούν κάτι τέτοιο και ούτε κάποια ίχνη στο χώρο του γεφυριού συνηγορούν σ’ αυτό. Πιθανόν αυτές οι μαρτυρίες να αναφέρονται στο γεφύρι που υπάρχει στην παλιά έξοδο του δρόμου της Κλειτορίας για Τρίπολη, που τώρα έχει δύο τόξα και που κατά πολλούς παλιότερα είχε τρία και το οποίο έχει μείνει στη μνήμη των ντόπιων ακόμα και μνημονεύεται σαν τρικάμαρο.

Το γεφύρι το 1950. Φώτο Σωτήρης Δουκλιάς.

 Κατά τα Ορλωφικά (1769) ο Κωνσταντής Κολοκοτρώνης, πατέρας του Θεόδωρου, με Τοποριστινούς και Καλαβρυτινούς “ παρά το χωριό Μαζέικα (Κλειτορία) Κατσάνας της επαρχίας Καλαβρύτων, αφού έστησε ενέδρα στο γεφύρι του Αμπίμπαγα σκότωσε τον ανδρείο και σκληρό Αλβανό Μπεκιάρη με 36 άνδρες του, όπου επί χρόνια καταλήστευε και αφάνιζε ολόκληρα χωριά, ιδίως στο Βόρειο Μοριά”. (2)

 

Το Τούρκικο φρουραρχείο της εποχής. 

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. (?)

   Στην έναρξη της επανάστασης του '21, όταν ο διοικητής του Μοριά ζήτησε από τους προκρίτους να παρουσιαστούν στην Τρίπολη “...οι πρόκριτοι με τη συνοδεία Τούρκων αστυνομικών, προερχόμενοι από Καλάβρυτα έφθασαν κοντά στο χωριό Βρώσθαινα στο χάνι του Δημόπουλου, όπου πληροφορήθηκαν ότι οι γνωστοί αντάρτες Χονδρογιανναίοι είχαν περάσει από ΄κει και είπαν μαζί με τον άλλο αντάρτη Γαλάνη, θα πήγαιναν να στήσουν καρτέρι στο γεφύρι του Μπίρμπαγα, όπως λεγόταν” (3)

   Το 1826 ο Γ. Λεχουρίτης απώθησε από το χωριό Καρνέσι (Άνω Κλειτορία) τους στρατιώτες του Ιμπραήμ όταν προσπάθησαν να περάσουν το γεφύρι. Και ο Θεόδωρος  Κολοκοτρώνης “ είχε πολεμήσει εις την γέφυραν του Μπίμπαγα, εις Κατζάνας της επαρχίας Καλαβρύτων”.(4)

  Κατά την έναρξη της επανάστασης του '21, στις 17 Μαρτίου, στο γεφύρι συνελήφθη από τους επαναστάτες Έλληνες, ο Σελίμ–αγάς, κλειδούχος του Ναυπλίου, προερχόμενος από την Πάτρα.

   Το γεφύρι βρισκόταν επί της δημοσίας οδού (επί Τουρκοκρατίας) Καλάβρυτα – Άνω Λουσοί – κάτω από τα Καστριά – γεφύρι Αμπίμπαγα – Φροξυλιά – Πλατανιά – Χελωνοσπηλιά – Λάδωνας – Δάρας – Τρίπολη.

   Πρέπει να είναι το ίδιο γεφύρι από τα τοπικά χαρακτηριστικά που περιγράφει ο Πουκεβίλ λέγοντας ότι “...από τους μύλους του Πλανητέρου κι έπειτα, ο δρόμος προς την Τριπολιτσά ανηφορίζει συνεχώς μέχρι το οροπέδιο της Τεγέας. Το πρώτο ποτάμι που διασταυρώνεται μ' αυτό το μονοπάτι είναι το ποτάμι του κλείτορος, και το διαβαίνουμε πάνω από ένα σκιασμένο από επιβλητικά πλατάνια γεφύρι. Από εδώ κι εμπρός ακολουθούμε, επί τρεις λεύγες, την αριστερή όχθη του Λάδωνα, ο οποίος στρέφεται στο σημείο αυτό προς τα νοτιοδυτικά. Μια ώρα νοτιοανατολικά χάνι του Δάρα. Τρεις ώρες νοτιοανατολικά, Βαλίδι. Δυόμιση ώρες νοτίως, Τριπολιτσά”.(5) (?)

 

Η επιφάνεια διάβασης. 

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Μήπως είναι το γεφύρι στα Καστριά, του Ρακιά και έχει κάνει λάθος στο όνομα του ποταμιού, κάτι σύνηθες γι’ αυτόν? Εκεί υπάρχουν πολλά και τεράστια πλατάνια. Και βέβαια, αν ήταν το γεφύρι του Αμπίμπαγα, καταρρίπτεται η φήμη ότι ήταν τρικάμαρο γιατί προφανώς θα το ανέφερε ο Πουκεβίλ. Το πιο πιθανό είναι να πρόκειται για το γεφύρι στα Καστριά, έχοντας υπ’ όψη ότι πραγματικά ο δρόμος, ο δεύτερος δρόμος, που ερχόταν από τα Καλάβρυτα, ερχόταν στο ρίζωμα των βουνών, περνούσε από τη Φροξυλιά και ήταν ανηφορικός, όπως ακριβώς αναφέρει ο Πουκεβίλ. Εξ όλων αυτών συμπεραίνεται με σχετική ασφάλεια ότι ο σπουδαίος περιηγητής και πολιτικός αναφέρεται  στο γεφύρι Ρακιά, στο χωριό Καστριά και αυτό δένει με τις μαρτυρίες των ντόπιων που λένε ότι το γεφύρι αυτό υπήρχε πολύ πριν το 1821.

  Όσον αφορά στην κατασκευή του είναι προϊόν χορηγίας, αφού “...στον χώρο της Πελοποννήσου συναντάμε παραπάνω χορηγίες για το ομώνυμο γεφύρι στον Ερύμανθο από τον Σείντ-Αγά και το γεφύρι του Αμπίμπ-Αγά στο Πλανητέρο Καλαβρύτων”. (6)

  Πρόκειται για ένα μικρό σχετικά γεφύρι, που γεφυρώνει τον Αροάνιο πάνω στον δεύτερο δρόμο από Καλάβρυτα για Τρίπολη,  οξυκόρυφο, με μια σειρά θολίτες, χωρίς στηθαία, με καμπυλωτή επιφάνεια διάβασης  καλυμμένη με τσιμέντο, πριν 30-35 χρόνια.

Το γεφύρι από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 Φαίνεται ότι είναι το ίδιο γεφύρι που αναφέρει ο Γεώργιος Παπανδρέου, λέγοντας ότι « ...Κατσάνα καλείται γενικώς η περιφέρεια των τέως δήμων Κλειτορίας και Λαυκασίου, όνομα ενθυμίζων ίσως την αρχαίαν Αζανίδα, εξ ης ίσως παρεφθάρη. Η οδός  διασχίζει την πεδιάδα από του μύλου του Θωμά δι΄αμαξιτής οδού και γεφύρας επί του Αροανίου και φθάνει εις την πέραν της δεξιάς όχθης κλιτύν των βουνών, όπου ενώνεται με την άνω ρηθείσαν οδόν Κοτσολέτη-Μαζείκων».  Και πιο κάτω αναφέρει ότι στην εξολόθρευση του Μπεκιάρη στη γέφυρα του Μπίμπαγα πήραν μέρος «οι κλεφταρχηγοί εκ Καλαβρύτων Γ. Πετμεζάς, Δ. και Άργ. Στριφτόπολας και Γ. Και Άθ. Ντελής, ο εκ Γαστούνης Πέρας κ.» (7).

   Ο ντόπιος Δουκλιάς Σωτήρης, αντιδήμαρχος Κλειτορίας μας δίνει κάποια ιστορικά στοιχεία και κάποια γεγονότα που έχουν διαδραματισθεί στον ευρύτερο χώρο του γεφυριού, λέγοντας:

 «Βρισκόμαστε στη γέφυρα του Αμπίμπ-Αγά. Η γέφυρα βρίσκεται στο χωριό Άρμπουνα, στα διοικητικά όρια του χωριού Άρμπουνα, απ’ όπου περνάει ο ποταμός Αροάνιος, που πηγάζει από τις παρυφές του όρους Χελμός, όπως βλέπετε πίσω η μία κορυφή του είναι εδώ. Οι πηγές του δεν σταματούν ποτέ, ο ποταμός έχει πάντοτε νερό και αυτός είναι ο πλούτος της περιοχής μας. Στη γέφυρα εδώ του Αμπίμπαγα υπήρχε τούρκικο φρουραρχείο, το οποίο είναι αριστερά μου όπως βρίσκομαι και παλιός υδρόμυλος. Οι Τούρκοι από εδώ ελέγχαν τους πολίτες που περνούσαν από Καλάβρυτα προς Κλειτορία και Τριπολιτσά και έπαιρναν τους ανάλογους φόρους. Ακριβώς δεξιά μας και πάνω στον βράχο μπορούμε να δούμε στην Κοκκινιά αλλά μέσα στο ρέμα, εκεί υπάρχει ο μύθος “η Παναγιά με το λύκο”, όπου ένα ζευγάρι της εποχής εκείνης, ιερέας με την παπαδιά του, έσπερναν και είχαν το παιδάκι τους σε μια στρώση, στην περιοχή μας το λέμε στο σαμάρι, τη στρώση του σαμαριού και το παιδί το είχαν βάλλει μέσα, το είχαν ακουμπήσει δεμένο με τις φασκιές. Ο λύκος πήρε το παιδί και ακολούθησε το δρομολόγιο όπου κατέληξε στο Παλιομονάστηρο της Αγίας Λαύρας. Ο παππάς και η παπαδιά ακολούθησαν το λύκο για να πάρουν το παιδί και ο λύκος το εναπόθεσε στην πόρτα του μοναστηριού. Από τότε, αυτοί οι δύο, ο ιερέας μαζί με την παπαδιά έμειναν εκεί και υπηρέτησαν το μοναστήρι πιστά.

Στην περιοχή του γεφυριού όμως εδώ έχουν γίνει δύο γεγονότα. Το ένα είναι όπου έγιναν τα γεγονότα τώρα της Φροξυλιάς  και Χελωνοσπηλιάς όπου χτυπήθηκαν κατ’ εντολή του Ζαίμη, οι Χοντρογιανναίοι χτύπησαν τους Τούρκους που πήγαιναν στην Τριπολιτσά, επέστρεψαν εδώ στο χάνι που υπήρχε εδώ, κατάλαβαν το φρουραρχείο και στο χάνι που ήταν εδώ έκαναν την πρώτη σύσκεψη και να δουν τι θα κάνουν με τα λύτρα και που θα προχωρήσουν όπου κατέληξαν τα λύτρα και τα πήγαν στη μονή της Αγίας Λαύρας για να χρηματοδοτηθεί ο αγώνας. 

 

Με τον Σωτήρη Δουκλιά.

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

Επίσης φημολογείται πολύ πριν τα γεγονότα αυτά, ο πατέρας του Κολοκοτρώνη, ο Κωνσταντής, έστησε ενέδρα στον Σελίμ-Αγά σ’ αυτήν εδώ την τοποθεσία.

Όχι, δεν γνωρίζουμε (πότε και από ποιον χτίστηκε), δεν έχουμε γεγονότα. Το μόνο που φημολογείται από παλιούς κατοίκους της περιοχής, όπως είναι η Σωτηροπούλου Παγώνα, όπου ανέφερε στην κόρη της την Αρχοντούλα ότι η γέφυρα αυτή είχε τρεις καμάρες. Εμείς τη βρήκαμε σε αυτή την κατάσταση που βλέπετε και γι’ αυτό προσπαθούμε και να τη συντηρήσουμε και να την αναδείξουμε. Αυτό είναι φήμες, αυτός είναι ο μύθος (ότι χτίστηκε από κάποιον Αμπίμπ-Αγά) γι’ αυτό λέγεται και γέφυρα του Αμπίμπ-Αγά.

  Μεταγενέστερα τώρα, στα χρόνια τα δίσεκτα να τα πούμε του εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα, πίσω μας στο όρος Χελμός, εδώ ήτανε οι αντάρτες, εκεί κρυβόντουσαν σ’ αυτό το βουνό δεξιά που δεν το βλέπουμε αυτή τη στιγμή και δεξιά του ήτανε τα αντάρτικα σώματα, είχαν κρυφτεί και έκαναν τον αγώνα τους. Και μετά εξελίχτηκε ο εμφύλιος, όπου εκεί έγινε το μεγάλο πρόβλημα που αντιμετώπισαν οι αντάρτες και τελείωσε ο πόλεμος.Απ’ τη μία τους έπιασε το πολύ χιόνι απ’ την άλλη ήλθε η 9^η μεραρχία και έτσι τελείωσαν όλα. Δύσκολα πράγματα και πρέπει να τα αποφεύγουμε. Δεν πρέπει να ξανά χουμε πόλεμο, εμφύλιο πόλεμο στη χώρα μας».

Οι διαστάσεις του είναι:

                     Ανοιγμα καμάρας: 4,40 μ.

                       Υψος: 2,10 μ.

                       Πλάτος: 1,55 μ.

                       Μήκος: 13,50 μ.

                       Μήκος καμαρολιθιού:0,35 μ.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι: 

 Βιβλιογραφία:

1.   Η αναφορά του χωριού υπάρχει στο κεφάλαιο “Regno del Peloponiso – Terro  Terretorio di Calanti”, δηλαδή “Βασίλειο της Πελοποννήσου – τρίτη περιοχή Καλαβρύτων”.

2.   Ηλίας Π. Τουτούνης, “ Η γενιά των Κολοκοτροναίων και τα τραγούδια τους”, σελ. 61, 62. Εκδόσεις Κοκλάκι, Αμαλιάδα 2009

3.   Νίκος Ιωαν. Γιαννόπουλος. “Άνω Κλειτορία {Καρνέσι} Καλαβρύτων”. Ιστορία – Λαογραφία. Σελ. 63. Εκδόσεις Παρασκήνιο. Αθήνα 1995

4.   Αναφορά Αμβρόσιου Φραντζή.

5.(?) Πουκεβίλ. Ταξίδι στη Ελλάδα. Πελοπόννησος Εκδόσεις ΣΥΛΛΟΓΗ. Αφοί Τολτίδη, Αθήνα 1995.

6. Παν. Ιωαν. Καμηλάκης. “Οι χορηγοί κατασκευής των πέτρινων γεφυριών στη μεταβυζαντινή και Νεοελληνική περίοδο”. ΚΕΜΕΠΕΓ. Α' Επιστημονική Συνάντηση  “Περί Πετρογέφυρων-10 εισηγήσεις  και 1 Μουσική αφήγηση”. Αθήνα  2003 σελ. 52

7.  Γεωργίου Παπανδρέου. Δ.Φ. Γυμνασιάρχου. 1928. Ιστορία των Καλαβρύτων, Β΄έκδοση από την Κοινωφελή Δημοτική Επιχείρηση Πολιτιστικής Και Κοινωνικής Ανάπτυξης Και Ποιότητας Ζωής Δήμου Καλαβρύτων (ΔΕΠΑΠΟΖ). Καλάβρυτα 2011, σελ. 94 και 216

 

Ura e Alamanit. Klos – Albania.

  Βρίσκεται στο κέντρο του χωριού Klos στην κεντρική Αλβανία και είναι μονότοξο, καταβιβασμένο, με ελαφρά καμπυλωτή και καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης, μια σειρά θολίτες  και με ίχνη στηθαίων.

Το γεφύρι από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

 

 Γεφυρώνει τον ποταμό Klos που διασχίζει το ομώνυμο χωριό.

Το τόξο από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

  Χρειάζεται επισκευές γιατί η πλημμύρα από το μεγάλο κατέβασμα του ποταμού πριν 4-5 χρόνια του έχει δημιουργήσει στα βάθρα, στα στηθαία και στην επιφάνεια διάβασης.

Η επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

  

Ο φίλος, γνώστης των γεφυριών της περιοχής, Nusret Latifi και συνοδοιπόρος στην καταγραφή των πέτρινων γεφυριών στην Αλβανία και την Βόρεια Μακεδονία, μας λέει για το γεφύρι αυτό:

  «Γεια σας. Σταματήσαμε στην πόλη Klos όπου βρήκαμε μια άλλη παλιά γέφυρα. Το όνομα της γέφυρας είναι Ura e Alamanit. Το ποτάμι που διασχίζει την πόλη λέγεται επίσης Klos, είναι το όνομά του. Πηγαίνοντας πιο κάτω στο ποτάμι υπάρχουν 1-2 ακόμα γεφύρια, θα τα επισκεφτούμε τώρα. Πριν 4-5 χρόνια κατέβηκε πολύ νερό, πέρασε πάνω από το γεφύρι, κατέστρεψε το σπίτι που ήταν εδώ, το κατάστημα εδώ, το τοιχίο και το σπίτι».

Οι φθορές πάνω στο γεφύρι. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

 

                                      Η επιφάνεια διάβασης από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Οι επισκευές αριστερά μετά το μεγάλο κατέβασμα. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

Με τον Nusret Latifi στο γεφύρι. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

 

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι: 

Γέφυρα Του Ροδάκινου. Ρέθυμνο. Κρήτη.

 

Βρίσκεται ανάμεσα στο Άνω και Κάτω Ροδάκινο, του δήμου Αγίου Βασιλείου της Περιφερειακής Ενότητας Ρεθύμνου.

Εξυπηρετούσε την κίνηση προς Σφακιά μέχρι το 2013 όταν έγινε η καινούργια γέφυρα, η τσιμεντένια.

Χτίστηκε το 1908 κατά τη διάρκεια της Κρητικής Πολιτείας και στοίχισε 5.900 δραχμές της εποχής.

Η παλιά μορφή του γεφυριού κάτω από τον υπερυψωμένη προσθήκη.

Δεν γνωρίζουμε τον κατασκευαστή-μάστορα αν και η στοματική παράδοση μετέφερε ότι στην κατασκευή της γέφυρας συμμετείχε ο λεγόμενος «Νταρατσιάνος», που λέγεται ότι είχε φτιάξει και άλλα πολλά δύσκολα έργα στην περιοχή και ήταν παππούς του Μανούσου Παύλου Κοτσίφη από το Άνω Ροδάκινο. Ονομαζόταν «Νταρατσιάνος» επειδή η καταγωγή του ήταν από το Δαράτσο του δήμου Χανίων. Λέγεται επίσης ότι είχε χτίσει και το φάρο της Γαύδου.

Πρόκειται για ένα πανέμορφο γεφύρι, δεμένο απόλυτα με το περιβάλλον, μονότοξο, ημικυκλικό, χτισμένο με την χαρακτηριστική πέτρα της περιοχής, καμπυλωτή και καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης, με τα κάθετα πλαϊνά του να πατάνε σε πέτρινα μέρη του εντυπωσιακού φαραγγιού, μια σειρά θολίτες, χωρίς στηθαία. 

Έχει υπερυψωθεί πάνω από το τόξο για να πατήσει ο καινούργιος δρόμος και να αφεθεί ελεύθερη η πρώτη μορφή του γεφυριού στο θαυμασμό των επόμενων γενιών. Πραγματικά αξίζουν κάθε τιμή, εκτίμησης και σεβασμού οι μάστορες αυτών των λαϊκών κατασκευών, που με μόνα εφόδια το μεράκι, τη δύναμη της ψυχής τους και το σεβασμό προς το περιβάλλον μας άφησαν αθάνατα έργα.

Η επίπεδη επιφάνεια διάβασης του νέου δρόμου πάνω από τη γέφυρα.

Η γέφυρα υπήρχε πέρασμα των ανταρτών κατά τη διάρκεια της κατοχής στο νησί και πρόκειται για μια εντυπωσιακή γέφυρα σε ένα πανέμορφο και επιβλητικό φαράγγι με μεγάλο ύψος, που κόβει την ανάσα.

Παραθέτουμε την ακριβή περιγραφή της τότε εποχής για τη γέφυρα:

«Η παλαιά λίθινη μονότοξη γέφυρα που μέχρι τελευταία αποτελούσε υποχρεωτικό πέρασμα προς το Ροδάκινο από αποτελεί αξιόλογο μνημείο.

 Η γέφυρα εντυπωσιακής κατασκευής χρονολογείται από 1908 επί Κρητικής Πολιτείας με  Ύπατο Αρμοστή εν Κρήτη τον Αλέξανδρο Ζαΐμη.

  

Το σχέδιο όπως έχει αποτυπωθεί από τους αναδόχους μηχανικούς.

 

Η δαπάνη που διατέθηκε ύψους 5.900 δραχμών είχε εγγραφεί με δεκάδες άλλα έργα στην Κρήτη στον προϋπολογισμό 1908 και ψηφίστηκε στη Χαλέπα στις Αυγούστου με  τον νόμο  789 ομοφώνως από την Βουλή.

«Οι πιστώσεις προήλθαν από τον προϋπολογισμό των εξόδων της Πολιτείας της χρήσεως του 1907 οικονομικού έτους και μη εξαντληθείσαι διαρκούντος του έτους τούτου επιτρέπεται να μεταφερθώσιν εν μέρει ή εν όλω εις τον προϋπολογισμόν των εξόδων της Πολιτείας της χρήσεως του αμέσως επομένου οικονομικού έτους 1908, δια διατάγματος του Υπάτου Αρμοστού προκαλουμένου υπό της ολομελείας του Συμβουλίου αυτού.

 Η παλιά και η καινούργια γέφυρα.

Τον προϋπολογισμό της απαιτούμενης δαπάνης δια την κατασκευήν της γεφύρας Ροδακίνου πλάτους 4 μ. και ανοίγματος 6  μ. συνέταξε ο μηχανικός Ε. Κελαϊδής και προβλέπει την εκτέλεση των εξής έργων:  Εσκαφή θεμελίων,  τοιχοποιία  θόλου,, ξεστή λιθοδομή και καλύμματα θόλου επικάλυμμα θόλου, αρμολόγημα στηθαίου, διαφόρων όψεων εκβραχισμοί, ισοπεδώσεων και οδού προσπελάσεως επιχωματώσεις γέφυρας και οδού προσπελάσεως, ξηρότοιχοι προεκτάσεως πτερυγοτοίχων, λιθόστωτον αποζημίωσις ξυλοτύπου γέφυρας».

 

Τον Οκτώβριο του 2021 εκπονήθηκε Μελέτη για την Ανάδειξη και Συντήρηση Ιστορικών Γεφυρών του Επαρχιακού Οδικού Δικτύου της Περιφερειακής Ενότητας Ρεθύμνης  και έτσι συντηρήθηκε και επισκευάστηκε η γέφυρα.

 

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία. 

1. Τα στοιχεία στάλθηκαν από την Antonia Papadaki όπως επίσης και η συμβολή της στην ανάρτηση αυτή ήταν καθοριστική. Την ευχαριστώ.

2. Οι φωτογραφίες προέρχονται από το διαδίκτυο.

Elen Skok Most (Deer-Jump-Άλμα ελαφιού)- Γεφύρι Elen Skok στην Debar-Δίβρη της Βόρειας Μακεδονίας

 Πρόκειται για ένα σπουδαίο και μοναδικό γεφύρι κοντά στην πόλη Debar-Δίβρη της Δυτικής Βόρειας Μακεδονίας, μεταξύ των αλβανικών συνόρων και της περιοχής Kicevo από τη μία πλευρά και μεταξύ Mavrovo και Debar από την άλλη, που γεφυρώνει τον ποταμό Mala Reka (Μικρό ποτάμι) σε μια θαυμάσιου κάλλους περιοχή, που αποτελεί εθνικό πάρκο.

 

Ο Mala Reka συγκεντρώνει τα νερά από πολλά μικρά ποταμάκια και ρυάκια των χωριών της περιοχής και είναι το όριο των περιοχών Kicevo και Stogevo με την πόλη της Δίβρης.

Το ποτάμι είναι ορεινό και πλούσιο σε πέστροφες και το γεφύρι είναι ένα από τα σπουδαιότερα τουριστικά αξιοθέατα της περιοχής και της χώρας.

Πρόκειται για μια πέτρινη παραδοσιακή γέφυρα, μονότοξη, ημικυκλική, με μια σειρά θολίτες, καμπυλωτή και καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης που έχει αντέξει στα μεγάλα κατεβάσματα του ποταμού για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Το γεφύρι από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Παρ' όλα αυτά χρειάζεται επισκευή στα βάθρα του και στο βόρειο τμήμα της επιφάνειας διάβασής του, όπου έχουν παρατηρηθεί ζημιές.

Θεωρείται Οθωμανική κατασκευή και είναι η μοναδική στο είδος της στην Βόρεια Μακεδονία.

Η καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης. Φώτο: ΑΓΠ.

 

Λέγεται ότι κατασκευαστής είναι ο ίδιος  που έδωσε το σχέδιο για το Stari Most (Η Παλιά Γέφυρα) στο Μόσταρ της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης.

Γεφυρώνει το ποτάμι σε ένα από τα στενότερα σημεία του και τα βάθρα του είναι σκαλωμένα με περίτεχνο τρόπο στις δύο κάθετες πλευρές του ποταμιού.

Ήταν συνδεδεμένη με την φημισμένη Εγνατία οδό και οι ταξιδευτές, οδοιπόροι, περιηγητές και ντόπιοι χρησιμοποιούσαν το γεφύρι για να πάνε προς το βόρειο τμήμα της περιοχής.

 

Ένας μύθος λέει για έναν δραπέτη που προσπάθησε με τον στρατό του να πιάσει ένα ελάφι που συνεχώς έφευγε και δεν τους επέτρεψε να τον πλησιάσουν. Αν και τραυματισμένο, το ελάφι δεν τους παραδόθηκε ούτε σε μια στιγμή που η διαφυγή ήταν σχεδόν αδύνατη. Όταν βρέθηκε στις όχθες της Mala Reka, χωρίς δισταγμό, πήδηξε στην άλλη άκρη του ποταμού και πέθανε εκεί. Έχοντας το θαυμάσει  το θάρρος και την επιμονή του ελαφιού  μέχρι το τέλος, που δεν παραδόθηκε στον εχθρό, ο τοπικός μπέης διέταξε να χτιστεί προς τιμήν του  μια γέφυρα, που θα συμβόλιζε εκείνο το μοιραίο άλμα του ελαφιού (Deer-Jump).

Το γεφύρι από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Ένας άλλος θρύλος λέει ότι ένα αγόρι, προσπαθώντας να υπερασπιστεί την τιμή της αγαπημένης του, δολοφόνησε τον Τούρκο Μπέη που ήθελε το κορίτσι για τον εαυτό του. Μετά το φόνο, το αγόρι διέφυγε και οι Οθωμανοί έστειλαν στρατό να τον βρουν. Όταν έφτασε στην όχθη του Mala Reka , δεν ήξερε πώς να διασχίσει το ποτάμι. Επειδή ήταν απελπισμένος και αβοήθητος, εμφανίστηκαν κάποιες νεράιδες και τον μετέτρεψαν σε ελάφι για να τον βοηθήσουν να περάσει το ποτάμι. Το αγόρι μετατράπηκε εύκολα σε ελάφι και πήδηξε τη γέφυρα και στη συνέχεια έφυγε τρέχοντας. Προς τιμήν του, οι κάτοικοι του χωριού έχτισαν τη γέφυρα της οποίας η δομή αντιπροσωπεύει το σώμα του ελαφιού τη στιγμή του άλματος.

 

Υπάρχει και μια άλλη ενδιαφέρουσα ιστορία για την αιτία χτισίματος του γεφυριού.

Μια μέρα, ένας κυνηγός πήγε να κυνηγήσει στο δάσος και συνάντησε ένα χαριτωμένο ελάφι. Το ζώο, με τη θαρραλέα στάση και το βλέμμα του καρφωμένο κατευθείαν στα μάτια του κυνηγού, τον ανάγκασε να αλλάξει γνώμη και να μην το σκοτώσει. Ο κυνηγός παρατηρούσε το ζώο για ώρες, γιατί δεν είχε ξαναδεί τέτοιο υπέροχο πλάσμα. Άφησε το ελάφι να ζήσει και γύρισε σπίτι. Την επόμενη μέρα, ο κυνηγός πήγε με το τουφέκι του στο δάσος και συνάντησε ξανά το ελάφι. Το ζώο κοίταξε με περιέργεια τον κυνηγό και εκείνος παρατηρούσε μπερδεμένος τα σκούρα καφέ, μεγάλα μάτια του. Ο κυνηγός εντυπωσιάστηκε από το θάρρος του και θαύμαζε όλο και περισσότερο την ομορφιά του ελαφιού και τα δυνατά κέρατα, τα οποία προσαρμόστηκαν ιδανικά στα κλαδιά των κοντινών δέντρων. 

 

  Την τρίτη μέρα ο κυνηγός πήγε στο δάσος με την επιθυμία να ξαναδεί το ζώο. Το ελάφι πλησίασε και κοίταξε στα μάτια τον κυνηγό. Ήθελε να έρθει πιο κοντά στο ζώο, αλλά φοβόταν την αντίδρασή του και δεν ήθελε να το τρομάξει. Όταν ο κυνηγός επέστρεψε στο χωριό, μίλησε στους συγχωριανούς του για το μοναδικό ζώο. Όταν ρωτήθηκε γιατί δεν το σκότωσε, ο κυνηγός είπε ότι δεν μπορούσε να κάνει μια τέτοια αμαρτία και ότι το ζώο θα έπρεπε να παραμείνει για να στολίσει το δάσος, γιατί ποτέ άλλοτε δεν εμφανίστηκε τόσο όμορφο και μοναδικό πλάσμα στο δάσος. Οι περίεργοι χωρικοί είπαν στον κυνηγό ότι θέλουν να δουν και το ελάφι. Τους πίστεψε και τους πήγε στο μέρος. Το ζώο ήταν εκεί και είχε αναγνωρίσει τον κυνηγό, αλλά οι συγχωριανοί του είπαν ψέματα και άρχισαν να κυνηγούν το ζώο. Φοβούμενο μην το πιάσουν, το ελάφι έφυγε τρέχοντας και έφτασε στην όχθη του Mala Reka.  

Η καμπυλωτή επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Με μια από τις τελευταίες του προσπάθειες πήδηξε στο κενό αλλά χτύπησε τα μπροστινά του πόδια στην όχθη του ποταμού και τα έσπασε. Πριν πεθάνει, το ελάφι είχε δάκρυα στα μάτια και κοίταξε τον κυνηγό. Ο κυνηγός έκλαψε και είπε ότι τα λυπημένα μάτια του ζώου είναι η κατάρα για τους διώκτες του και ότι θα τιμωρηθούν. 

 

 Φοβούμενοι ότι η κατάρα θα πετύχει, κάποιοι από αυτούς μετάνιωσαν για τις πράξεις τους και αποφάσισαν να φτιάξουν κάτι ευγενικό. Προς τιμήν του τελευταίου άλματος του ελαφιού, έχτισαν μια γέφυρα που θα αντιπροσώπευε το θάρρος και τον αγώνα του.

Με το φίλο Nusret Latifi στο γεφύρι.

 Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι: