Γέφυρα Λάρισας.

  Χτίστηκε πιθανότατα στις αρχές του 16^ου αιώνα για να γεφυρώσει τον Πηνειό,  από κάποιον Χασάν μπέη, εγγονό του κατακτητή της Θεσσαλίας Τουρχάν μπέη. Δίπλα του χτίστηκε το τζαμί του Χασάν μπέη, ακριβώς για να δείξει τον κατασκευαστή της γέφυρας. 

Φωτογραφικό αρχείο Ηλίας Καραγιάννης. Γύθειο.

  Ήταν μια εντυπωσιακή, πανέμορφη γέφυρα, διαχρονικό σημείο αναφοράς για την πόλη, τους κατοίκους της και τους επισκέπτες.

 

 Το γεφύρι τη δεκαετία του ΄30. Φωτογραφικό αρχείο Ηλία Καραγιάννη. Γύθειο.

  Το μήκος αυτής της τυπικής βαριάς Οθωμανικής κατασκευής, που έγινε κυρίως για στρατιωτικούς λόγους,  ήταν περίπου 120 μέτρα, το πλάτος  4,5 και τα πέτρινα από καλοπελεκημένες και μονοκόμματες κάθετες πέτρες είχαν ύψος  μισό μέτρο.

 Θεοφάνεια, πιθανόν πριν το 1880. Η μοναδική ίσως φωτογραφία με τα στηθαία. Διακρίνονται πολλοί με φέσια και κολβράκες έτοιμοι να πέσουν στο νερό.    Πηγή:  Δημοτική πινακοθήκη Λάρισας και μουσείο Γ.Ι. ΚΑΤΣΙΓΡΑ 2003.

  Είχε εννέα οξυκόρυφα τόξα, προβόλους, επίπεδη επιφάνεια διάβασης, οκτώ οξυκόρυφα ανακουφιστικά παράθυρα για την εκτόνωση του νερού σε περιόδους μεγάλων κατεβασμάτων του Πηνειού ενώ και τα τόξα και τα ανακουφιστικά παράθυρα είχαν μια σειρά θολίτες.

                 

            Από ανάντη. 

Στο βάθος ο παλιός Άγιος Αχίλλειος.

 

  Κατά την απελευθέρωση της περιοχής από τους Οθωμανούς, η γέφυρα είχε πολλές φθορές και τότε ήταν που έγινε η πρώτη γνωστή επέμβαση για τη συντήρησή της το 1881 με την ενίσχυση των αρμών στα στηθαία.

                                       Λάρισα, πριν τον σεισμό του 1941. Ο παλιός Ναός του Αγ. Αχιλλείου και η γέφυρα.

                                                   Φωτογραφικό αρχείο Ηλίας Καραγιάννης. Γύθειο.

 

                                                          Το γεφύρι και ο ναός του Αγίου Αχιλλείου.

                                          Το γεφύρι το 1935. Πηγή: " Έκδοσις Γ. Δημητρακοπούλου".

Λάρισα. Το γεφύρι.  Από το βιβλίο του Henry Holland Travels in the Ionian islands,  Albania, Thessaly, Macedonia etc...during 1812-1813, London 1815.

                                                               Λάρισα 1890 Φώτο: John Woodhouse.

  Το 1886 το μηχανικό του στρατού πραγματοποίησε διαπλάτυνση της γέφυρας με την απομάκρυνση των ογκωδών στηθαίων και τη δημιουργία πεζοδρομίων στα δύο άκρα της. Στη θέση των απομακρυσμένων πέτρινων στηθαίων τοποθετήθηκαν ξύλινα για την κάλυψη των κυκλοφοριακών αναγκών των πεζών  και έτσι αλλοιώθηκε η αρχική της μορφή. 

                                     Περιοχή Τσούγκαρη 1941. Μετά τον βομβαρδισμό από τους ΄Άγγλους. 

                                                       Φωτογραφικό αρχείο: Ηλίας Καραγιάννης. Γύθειο.

                                  Γέφυρα Πηνειού και στο βάθος ο Άγιος Αχίλλειος. Κάρτ ποστάλ 10ετίας του '20.

                                                         ''Ο Σακκάδες  παίρνουν νερό για διανομή''.

                                       Το γεφύρι σε Κάρτ ποστάλ. Φωτογραφικό αρχείο Ηλία Καραγιάννη. Γύθειο.
 

                                                       Υδροφόρος στον Πηνειό, μπροστά από το γεφύρι.

                                                     Θεσσαλία. Λάρισα. Το γεφύρι. Κάρτ ποστάλ εποχής.

                                                                                   Το γεφύρι το 1896.

  Στον διπλανό χώρο του παλιού φρουρίου το 1900 άρχισε να χτίζεται ο ναός του πολιούχου της Λάρισας, Αγίου Αχίλλειου, που τελείωσε το 1907. Ο σεισμός του 1941 προξένησε στο ναό σοβαρότατες ζημιές και οι κατοχικοί βομβαρδισμοί κατά την έλευση και την αποχώρηση των Γερμανών τον αποτελείωσαν. Ο σημερινός ναός χτίστηκε, λίγο πιο πέρα, στη θέση που βρισκόταν το αρχοντικό του Βελλίδη.

                                                    Γέφυρα Πηνειού 1916. Πηγή: Γαλλικό υπουργείο πολιτισμού.
 

Πηγή: Λακωνική βιβλιοθήκη.

                                                              Το γεφύρι και η προσθήκη των στηθαίων.

                                                                Γεφύρι Λάρισας. Αρχές 20ού αιώνα.

                                                                                     Γέφυρα Λάρισας. Henry Holland

 

 

 Η γέφυρα του Πηνειού στη Λάρισα με Τούρκους στρατιωτικούς στις όχθες της.1897. Φωτογραφικό αρχείο: Ηλίας  Καραγιάννης. Γύθειο.

 

  Το τέλος του σπουδαίου αυτού γεφυριού ήλθε 4,5 αιώνες μετά το χτίσιμό του, όταν τη μεγάλη εβδομάδα του 1941και συγκεκριμένα το Μεγάλο Σάββατο  ανατινάχθηκε από Νεοζηλανδικά στρατεύματα προκειμένου να επιβραδυνθεί η είσοδος  των Γερμανών στην πόλη. Η ολοκληρωτική καταστροφή του σπουδαίου αυτού γεφυριού έγινε το 1944 με την ανατίναξή του κατά την αποχώρηση των Γερμανών, μαζί με όλη την ξύλινη κατασκευή της.

  Σήμερα τίποτα δεν μαρτυρά την ύπαρξη της φημισμένης αυτής γέφυρας.

               Το γεφύρι, το τζαμί Hasan Bey και δύο τζαμιά στο πίσω μέρος το 1880. Φώτο: Αρχείο Χριστόφορου Μελίδη. 

                         Η γέφυρα το 1880 (κατ΄άλλους το 1884). Η δεύτερη με στηθαία. Πηγή: Δημήτρης Μιχαηλίδης. 

Χαλκογραφία 1801-1806. Edward Dodwel "A classical and topographical tour through Greece during the years 1801,1805 and 1806".

1820. Σχέδιο Γιόζεφ Καρτράϊτ

 

Από ανάρτηση στο φ/μ του Alexander Tziolas. 10.7.1045 (όπως αναγράφεται στην πίσω όψη της κάρτας). ΛΑΡΙΣΑ-Επισκευή της γέφυράς της. (Είχε καταστραφεί το 1941 με την υποχώρηση των Νεοζηλανδών). Φώτο σταλμένη από τον Χριστόφορο Μελλίδη. (1)

Τέλος του 19ου αιώνα.

Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας-Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα. Γιολδάσης Δημήτρης (1897-1973). Παζαριώτες στη γέφυρα. Λάδι σε μουσαμά.

 

Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας-Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα. Γιολδάσης Δημήτρης (1897-1973).  Η γέφυρα. Λάδι σε μουσαμά. 
 

Δημοτική Πινακοθήκη Λάρισας-Μουσείο Γ.Ι. Κατσίγρα. Τσαπράζης Ζήσης (1911-1975). Λάρισα ώρα μηδέν. Λάδι σε χαρντμπορντ. 

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία.

1.  Γνωρίζουμε ότι η ολοκληρωτική καταστροφή της έγινε από τους Γερμανούς το 1944 κατά την αποχώρησή τους. Προφανώς κάποιο λάθος έχει γίνει με τις χρονολογίες.

Οι φώτο, κάρτ ποσταλ, κλπ. χωρίς αναφορά πηγής προέρχονται από το διαδίκτυο. 

Δείτε το παρακάτω video για το γεφύρι:

Γεφύρι Βυρού στον Νέδοντα. Αλαγωνία Καλαμάτας.

   Γεφυρώνει τον ποταμό Νέδοντα, στη θέση “Βυρός”. Είναι δίτοξο, με τη δεξιά από ανάντη καμάρα να προεξέχει πάνω από την βάση της επιφάνειας του γεφυριού, που πιθανόν να σημαίνει ότι  είναι μεταγενέστερη προσθήκη ή αποτέλεσμα επέμβασης για μεγάλωμα του τόξου προκειμένου να αντέχει σε μεγαλύτερα κατεβάσματα του ποταμού.

   Το γεφύρι βρίσκεται εντός των ορίων της τοπικής κοινότητας Αρτεμισίας του δήμου Καλαμάτας και πρέπει να κατασκευάστηκε πριν το 1907 για να εξυπηρετεί κυρίως τους κατοίκους της Τσερνίτσας.

Γεφύρι Βυρού. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

   Είχε καλντεριμωτή επιφάνεια, ίχνη της οποίας διακρίνονται καθαρά, στηθαία που έχουν φθαρεί σε πολλά σημεία ενώ το μεσόβαθρο και το αριστερό ακρόβαθρο, από ανάντη, πατάνε σε βράχο προσδίδοντας έτσι στερεότητα στο γεφύρι.

   Ο Ηλίας Αθανασίου Λάζαρος, ντόπιος από την Τσερνίτσα (Αρτεμισία) μας δίνει τις εξής πληροφορίες για το γεφύρι:

Η επιφάνεια διάβασης. Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

“ Βρισκόμαστε στην κεντρική λεκάνη των πηγών του ποταμού Νέδοντα και συγκεκριμένα στο γεφύρι του Βυρού. Το γεφύρι αυτό βρίσκεται όπως και τα δύο προηγούμενα εντός των ορίων της τοπικής κοινότητας Αρτεμισίας του δήμου Καλαμάτας. Σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες πρέπει να είναι το παλαιότερο γεφύρι και από το γεφύρι της Ματζίνειας και από του Αγίου Πολυκάρπου. Χτίστηκε για να εξυπηρετεί τους κατοίκους κυρίως της Τσερνίτσας, σημερινής Αρτεμισίας για να πηγαίνουν προς την Καλαμάτα και αντιστρόφως αλλά και στα σιταροχώραφά τους, που βρίσκονταν στην ευρύτερη περιοχή της Ρογκοζονίτσας. Το όνομά του το πήρε επειδή εδώ δίπλα υπήρχε μια ρουφήχτρα και ένα μέρος του νερού βυθιζόταν μέσα σε αυτή και χανότανε, γι' αυτό και την ονόμασαν την περιοχή εδώ Βυρός”.

                                                 Ξύλινο γεφύρι παλιότερης εποχής. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
 

Δείτε το παρακάτω video για το γεφύρι:

 

 

Puente Nuevo-Νέα γέφυρα. Ανδαλουσία-Andalucia. Ισπανία.

  Η Puente Nuevo (νέα γέφυρα) είναι η μεγαλύτερη και νεότερη από τις τρεις γέφυρες στην πόλη  Ronda της Ανδαλουσίας, στη νότια Ισπανία, που γεφυρώνει τον ποταμό Guadalevín σ’ ένα χάσμα που φτάνει τα 120 μέτρα βάθος  και ενώνει τα δύο μέρη της πόλης.

  Η κατασκευή της γέφυρας ξεκίνησε το 1759 και ολοκληρώθηκε το 1793, χρειάστηκαν δηλαδή 34 χρόνια για να ολοκληρωθεί.  Τη γέφυρα σχεδίασε ο Jose Martin de Aldehuela και έχτισε ο Juan Antonio Diaz Machuca.

Η Νέα γέφυρα. Ronda. Ανδαλουσία.

  Πρόκειται για ένα κατασκευαστικό αριστούργημα με ένα κεντρικό ημικυκλικό τόξο, με μια σειρά θολίτες που φτάνει σε ύψος 48 μ. και πατάει σε άλλο μικρότερο ύψους 24 μέτρων. Εκατέρωθεν του κεντρικού τόξου υπάρχουν άλλα δύο μικρότερα , ημικυκλικά και με δύο σειρές θολίτες. Χτίστηκε με την χαρακτηριστική πέτρα της περιοχής που ανασύρθηκε από τον πυθμένα του φαραγγιού για να ταιριάξει απόλυτα με το περιβάλλον. Το συνολικό ύψος  φτάνει τα 98 μέτρα, το μήκος του 70 και το άνοιγμα του τόξου 14 μέτρα.

Η κεντρική καμάρα, οι δύο άλλες εκατέρωθεν αυτής και η φυλακή.

   Στοίχισε περίπου 15.000 ρεάλ  και είναι σύμβολο της πόλης Ρόντα.

  Πάνω από την κεντρική αψίδα, υπάρχει ένας θάλαμος που εξυπηρετούσε διάφορους σκοπούς, μεταξύ των οποίων και σαν φυλακή  και φέρεται να χρησιμοποιήθηκε επίσης και σαν φυλακή και θάλαμος βασανιστηρίων κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου (1936-1939) με κάποιους , όπως λέγεται, να τους πετάνε στο φαράγγι. 

 Η προηγούμενη γέφυρα, που κατασκευάστηκε το 1735, κατέρρευσε το 1741 πιθανότατα από κάποια κακοτεχνία ή το πιθανότερο λάθος κλείσιμο του τόξου, σκοτώνοντας 50 ανθρώπους .  Κατασκευαστές αυτής της πρώτης γέφυρας ήταν οι  Jose Garcia και Juan Cameho. (1)

Η Puente Nuevo από κατάντη.

 

  The Puente Nuevo (new bridge) is the largest and newest of three bridges in Ronda, southern Spain, that crosses the Guadalevín River. The bridge's construction started in 1759 and completed in 1793, taking 34 years to finish. Above the central arch, there is a chamber that served various purposes, including as a prison, and was allegedly used as a torture chamber during the Spanish Civil War. The previous bridge, constructed in 1735, collapsed in 1741, killing 50 people due to poor construction. An exhibition describing the bridge's history and construction is now located in the guard-house.

1. Τα στοιχεία, τις φωτογραφίες και το video στάλθηκαν από τον φίλο Salvatore Pernagallo. Τον ευχαριστώ.

Δείτε το παρακάτω video για τη γέφυρα: