Γεφύρι Μαυροβουνίου. Γύθειο.

   Μονότοξο, μικρό γεφύρι που βρίσκεται κοντά στο Γύθειο του δήμου Ανατολικής Μάνης, στο Μαυροβούνι και τριάντα μέτρα από την παραλία στο Βαθύ, δίπλα σε κάμπινγκ που λειτουργεί εκεί.

Το γεφύρι Μαυροβουνίου. (Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

Λέγεται και γεφύρι στον Αγερανό και είναι σε καλή κατάσταση.

   Χτισμένο με κοκκινωπή πέτρα, καλντερίμι στην επιφάνειά του, υψωμένα στηθαία στα δύο του άκρα που φτάνουν τα 2,15 μέτρα ύψος, μια σειρά θολίτες, καμπουρωτή  επιφάνεια διάβασης και καταβιβασμένο τόξο με κάθετα τα πλαϊνά του από ένα σημείο και κάτω,  γεφυρώνει το μικρό ποταμάκι Γλυφάδα, που έχει τις πηγές του κοντά στο βουνό, στο Βαθύ.

Η καλντεριμωτή επιφάνεια. (Φώτο: ΑΓΠ)

   "Μαζί με τα άλλα δύο γεφύρια της περιοχής, αυτό στο Βαθύ και αυτό στις Καμάρες, αποτελούσε τμήμα του παλιού δρόμου Μάνης-Γυθείου μέσα από τη  διαδρομή  Μάνη-Σκουτάρι-Καμάρες-Αγερανός (το παλιό χωριό)-Βαθύ-Πεταλέα-Μαυροβούνι-Γύθειο". (1)

   Το άνοιγμα του τόξου φτάνει τα πέντε μέτρα, το ύψος του πάνω από την κοίτη του ποταμού ακουμπάει τα τρία, τρία μέτρα επίσης είναι το πλάτος του, μισό μέτρο τα στηθαία και το μήκος του είναι είκοσι και μισό μέτρα.

Σημειώσεις-βιβλιογραφία

(1). Τις πληροφορίες μας έδωσε ο ντόπιος, από το Βαθύ, Πέτρος Ζευγολατάκος.

Δείτε το παρακάτω video για το γεφύρι του Μαυροβουνίου: 

Γεφύρι Ντουάνας στον Πηνειό

  “...φτιαγμένη με εξαιρετική καλλιτεχνία.”

  Evliya Celebi 1611-1684.

Βρισκόταν στο Παλιοχώρι (Σελίμ Τσαούς=χωριό του λοχία Σελίμ, άλλαξε όνομα στις 05-09-1906 ΦΕΚ 212) Γαστούνης, του δήμου Πηνειού που εποικίστηκε ως επί το πλείστον από Αρκάδες (Μαγουλιανίτες) και Επτανήσιους.

Εκεί ήταν το Ενετικό τελωνείο στο πέρασμα του Πηνειού.

Ονομαζόταν γεφύρι της “Ντουάνας – Τελωνείο και γεφύρωνε τις δυο όχθες του Πηνειού, οι πηγές του οποίου βρίσκονται στο χωριό Κρυόβρυση, το πιο ψηλό χωριό της Ηλείας και τα όρη της Λαμπείας.

Ντουάνα. Πηγή: Κ. Λούρμπας. "Πατρίς" 21 Μαίου 2017

Διαβάζουμε στις “Ιστορικές Ηλειακές Σελίδες” της καθημερινής εφημερίδας της Ηλείας “Πατρίδα”, της 21/05/2017 σε άρθρο του Κώστα Λούρμπα, πρώην δημάρχου Γαστούνης και προέδρου της ΤΕΔΚ:

“Μπούκα ονομάζεται το σημείο εκβολής του Πηνειού στο Χελωνίτη κόλπο, πέντε χιλιόμετρα σήμερα από τη Γαστούνη. Η διαμόρφωση πέρασε από πολλές φάσεις, για να λάβει τη σημερινή και οριστική (σταθερή) μορφή μετά τα εγγειοβελτιωτικά έργα της περιοχής. Πριν ο Πηνειός κάλυπτε με τα νερά του τον χειμώνα την περιοχή 8-10 περίπου μήνες το χρόνο....Κάποια σημεία, που λόγω υψόμετρου έμεναν έξω από τα νερά, είχαν ονομαστεί “νησιά”, ονομασία που ως τοπωνύμιο υπάρχει ακόμα...Σήμερα έχει απομείνει ένα τοποωνύμιο έξω τρία χιλιόμετρα από τη Γαστούνη. “Το γεφύρι της Ντουάνας”. Προφανώς είναι ένα γεφύρι σε παραπόταμου του Πηνειού στην περιοχή που ήταν κάποτε η Duana (τελωνείο) επί Ενετών. Τα ίχνη του εξαφανίστηκαν το 1928 από εργασίες εκκαθάρισης αγρών και οριστικά μετά τις ισοπεδώσεις του αναδασμού...

ο συμπολίτης δικηγόρος Γ. Κορδοπάτης (1911-2009) μας έδωσε επί τόπου πολύτιμες πληροφορίες για την Duana. Μας είπε ότι ο Πηνειός, λόγω των μεγάλων ελιγμών που είχε πριν “ευθυγραμμιστεί”, ονομαζόταν “Κουλούρας”. 
Η Duana τοποθετείται προς το τέλος της ιδιοκτησίας Ελ. Κολόσακα, αριστερά του δρόμου που σήμερα οδηγεί στην Μπούκα. Κάλυπτε έκταση 10 στρεμμάτων, όπως θυμήθηκε τα υπολείμματα μικρός, με διάμετρο του λιμανιού 100 μέτρα. Εκεί υπήρχε γεφύρι με 9 ή 13 αψίδες των 2,5 μέτρων...Οι Τούρκοι 'ελεγαν την περιοχή “Τζουάν ντι”, δηλαδή μέρος που πάνε τα καράβια. “Ζωγράφου” λέγανε την περιοχή, πριν το μεγάλο κανάλι, δεξιά του σημερινού δρόμου προς Μπούκα...Η περιοχή άλλαξε σήμερα εντελώς μορφή μετά την ευθυγράμμιση του Πηνειού, την κατασκευή του μεγάλου καναλιού το 1932, τα έργα του αναδασμού. Του φράγματος του Πηνειού κ.α. Έτσι ό,τι υπολείμματα υπήρχαν από την Duana καταστράφηκαν, χωρίς κανείς να φροντίσει να περισωθούν η γέφυρα με τις αψίδες και άλλα σημάδια...” 
"Σύμφωνα με τον Α. Μπούτσικα "Αρχαία Ήλις", ο Πηνειός πριν από το Λευκοχώρι (Μουσουλούμπεη) είχε δύο  διαφορετικές κατευθύνσεις κι εκβολές. Την σημερινή προς το μέρος της Γλύφας, και την άλλη την πανάρχαια προς το μέρος της Κυλλήνης. Το πιθανότερο είναι η ροή του Πηνειού προς την Κυλλήνη ήταν τεχνητή και είχε σχέση με την αποστράγγιση του κάμπου που το χειμώνα ήταν ένας τεράστιος βάλτος. Ο Γ, Παπανδρέου (Η Ηλεία δια Μέσου των Αιώνων), δεν αποκλείει την ύπαρξη τεχνητής διώρυγας στα πανάρχαια χρόνια προς το μέρος του Κυλλήνιου Κόλπου. Αλλά και ο Ντίνος Ψυχογιός (Ηλειακά, τεύχος Γ΄), υποστηρίζει πως ο Πηνειός μετά τα χωριά Αγία Μαύρα και Τραγανό σχημάτιζε Δέλτα κι από τις 2 εκβολές του. Η μία κατέληγε στη Μπούκα και η άλλη στον σημερινό Ανισάτο. Και προσθέτει: η λεγόμενη Λεχαινίτικη ράχη, δεν είναι παρά ένα κατάλοιπο μιας χειμαρρώδους ροής του ίδιου ποταμού από άγνωστα σε εμάς γεωλογικά δεδομένα σε πού παρωχημένους χρόνους." (1)

Δημοσίευμα Κ. Λούρμπα. "Πατρίς" 21 Μαίου 2017

 

Ήταν γνωστή σαν γέφυρα του Πηνειού ( ο Πηνειός στο γαλλικό Χρονικό αναφέρεται ως Riviera d' Andreville=ποτάμι της Ανδραβίδας)  (2)και πάνω της είχε περάσει ο Τσελεμπή (Evliya Celebi 1611-1684 Τούρκος χρονογράφος και περιηγητής), που αναφέρει ότι είχε εννέα καμάρες και όπως λέει “...φτιαγμένη με εξαιρετική καλλιτεχνία.”

Πρέπει να ήταν μια πολύ όμορφη γέφυρα που δεν μας είναι γνωστό πότε και από ποιούς χτίστηκε. Άγνωστο είναι επίσης πότε γκρεμίστηκε. Δεν υπάρχουν ίχνη της σήμερα.
Ας δούμε και μια χρήσιμη μαρτυρία από το Γυμνασιάρχη Γεώργιο Παπανδρέου, ο οποίος έγραφε την δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα: "Ο Κάτω Πηνειός ως επί το πλείστον έχει στενήν κοίτην και υψηλάς όχθας και συνεπώς δεν παρέχει το ύδωρ αυτού προς άρδευσιν των αγρών άνευ τεχνητών μηχανημάτων, δια τούτο δε και με βαθύ ύδωρ σχετικώς είναι και πάντοτε σχεδόν άβατος ή δύσβατος και μόνο δια περαταριών ενιαχού διαβαίνεται, παρά δε τα Καβάσιλα υψούται επ' αυτού μεγάλη γέφυρα εν τη αμαξιτή Πατρών-Πύργου και άλλη παρ' αυτήν χάριν του σιδηροδρόμου Πατρών-Πύργου. Εν δε μεγάλαις πλημμύραις υπερεκχειλίζων της κοίτης αυτού και κατακλύζει τα πέριξ φθάνων πολλάκις και μέχρι των προθύρων της Γαστούνης".(3)

Σημειώσεις-παρατηρήσεις

(1). Βασιλική Ζαχαροπούλου. "Η προϊστορία της Ήλιδας και ο βασιλιάς Αυγείας". ΗΛΕΙΑΚΗ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ-ΗΛΕΙΑΚΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ 11. Ιστορική-Λαογραφική-Λογοτρχνική έκδοση. Σελίδα 53. 
(2). Ανδρέα Λ. Μπούτσικα. Η φραγκοκρατία στην Ηλεία (1205-1428). Τοπωνύμια-Κάστρα-Ναοί, τόμος δεύτερος. Αθήνα 1994, σελ.43.
(3). Γεωργίου Παπανδρέου, Δ.Φ. Γυμνασιάρχου. Η Ηλεία δια μέσου των αιώνων. Αμαλιάδα 2010. Σελ.28.

Περί Πετρογέφυρων Δ' - Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου

Κέντρο Μελέτης Πέτρινων Γεφυριών (ΚΕ.ΜΕ.ΠΕ.Γ)

Δ' Επιστημονική συνάντηση.

Αθήνα, 27 Νοεμβρίου 2010

Το γεφύρι της Άρτας και 6 ακόμη πετρογέφυρα.

Κυκλοφόρησε 

(σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων)

Από το Κέντρο Μελέτης Πέτρινων Γεφυριών

ο 4ος τόμος

Πρόκειται για τις εισηγήσεις που ακούστηκαν
κατά τη διάρκεια της 4ης Επιστημονικής Συνάντησης
που οργάνωσε το ΚΕΜΕΠΕΓ 
στην Αθήνα στις 27 Νοεμβρίου 2010

Πρόλογος

Χαιρετισμός ΣΠΥΡΟΥ ΜΑΝΤΑ

προέδρου ΚΕΜΕΠΕΓ

ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΜΠΑΛΟΔΗΜΟΣ, καθηγητής ΕΜΠ

Έλεγχος της συμπεριφοράς στον χρόνο της παλαιάς γέφυρας της Άρτας.

ΘΩΜΑΣ ΦΩΤΣΗΣ, Χημικός μηχανικός

Η αρχαία φάση της γέφυρας της Άρτας και η εξέλιξή της στη σημερινή μορφή.

ΣΠΥΡΟΣ ΜΑΝΤΑΣ, Εκπαιδευτικός

“Του γιοφυριού της Άρτας”. Τραγουδώντας τον θρύλο…

6 ΠΕΤΡΟΓΕΦΥΡΑ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ

ΘΟΔΩΡΗΣ ΧΑΜΑΚΟΣ, Οικονομολόγος

Το γεφύρι του “Δομοκού” στον Ερύμανθο ποταμό.

ΑΡΓΥΡΗΣ ΠΕΤΡΟΝΩΤΗΣ, Αρχιτέκτων - καθηγητής Πανεπιστημίου

ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΣΤΑΜΠΟΥΛΟΓΛΟΥ - ΦΡΕΝΤΖΟΥ, Αρχιτέκτων

                                    ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΦΡΕΝΤΖΟΣ, Πολιτικός μηχανικός

Το γεφύρι της Μαυροζούμαινας στην Άνω Μεσσηνία.

Ένα ιδιόμορφο σε χρήση 24 αιώνων ποτάμιο τρισκελές ζεύγμα.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΜΖΙΑΣ, Εκπαιδευτικός

ΘΕΩΝΗ ΛΕΙΒΑΔΙΤΗ, Εκπαιδευτικός

Τα γεφύρια του Αλαήμπεη στην Αιτωλοακαρνανία.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΣΙΑΚΩΤΟΣ, Ιστορικός

Η κατασκευή του οθωμανικού οριζοντίου πολύτοξου πέτρινου γεφυριού

στο Λασποχώρι Τεμπών και ο σχεδιαστής του (1714-1715).

ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, Αρχιτέκτονας Μηχανικός

Η λίθινη πολύτοξη γέφυρα του Άργους Ορεστικού.

Ιστορικό υπόβαθρο και μορφολογική εξέλιξη

ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, Δικηγόρος

Το γεφύρι του Κοράκου στον Αχελώο.

434 χρόνια επικοινωνώντας τη Θεσσαλία με την Ήπειρο.

(Αργιθέα Καρδίτσας - Ραδοβύζια Άρτας)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΝΗΣ, Δικηγόρος, Μέλος ΔΣ ΚΕΜΕΠΕΓ

Γεφύρι Κοράκου - Κούλια - Κουτσοκαμάρα.

Έκδοση Ψηφίσματος.

ΘΟΔΩΡΗΣ ΧΑΜΑΚΟΣ, Γ. Γραμματέας ΚΕΜΕΠΕΓ

Το Κέντρο Μελέτης Πέτρινων Γεφυριών.

Ιστορικό - Δραστηριότητα – Προοπτικές.

10 ΧΡΟΝΙΑ ΚΕΜΕΠΕΓ

Δραστηριότητες & Εκδηλώσεις.

ΜΑΝΘΟΣ ΣΚΑΡΓΙΩΤΗΣ, Φιλόλογος

Γεφύρι της Πλάκας (1866-2015). Αν ήξερα την τελευταία φορά...

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ

• Γραμματοσήμων Γ. Ερμόπουλου • Καρτ-ποστάλ Α. Γαλερίδη

• Ζωγραφικής Χρ. Μελλίδη • Γκραβούρας Γ. Κρεμύδη • Φωτογραφίας Β. Κιούλου

• Υλικού τεκμηρίωσης για την ανακατασκευή του γεφυριού του Κοράκου

♫ Ένθετο Βίντεο / DVD

8 ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ & 1 ΟΥΓΓΡΙΚΟ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ

▪ Πολύτσανη Πωγωνίου ▪ Πρέβεζα ▪ Αιανή Κοζάνης ▪ Ιερισσός Χαλκιδικής  ▪ Άμπλιανη Ευρυτανίας ▪ Αλιβέρι Ευβοίας ▪ Μπρόσνερο Χανίων ▪ Πυλί Κω ▪ Mezöség Τρανσυλβανίας

Δείτε τις εκδόσεις Α.Γ.Π. και τα βιβλία ΚΕ.ΜΕ.ΠΕ.Γ.

Περαταριά Γαστούνης

 “...ο ποταμός αυτός, αποκαλούμενος από τους σύγχρονους ποτάμι του Γαστουνιού ή Ηλειακός, δηλαδή ποτάμι της Ήλιδας, είναι διαβατός από την κοίτη του, καθόσον το πέρασμα με το οποίο έξι μήνες το χρόνο διαπλέει κανείς την απόσταση ως την αντίπερα όχθη, είχε σταματήσει να λειτουργεί λίγο καιρό πριν προσεγγίσουμε εμείς τις όχθες του.”

Αυτό το πρωτόγονο μέσο γεφύρωσης βρισκόταν στο Πηνειό και τις εκβολές του, κοντά στην Γαστούνη του δήμου Πηνειού.

Ο Πουκεβίλ αναφέρει ότι μόνο έξι μήνες το χρόνο η περαταριά διεκπεραίωνε τον κόσμο, ενώ ο Φλομπέρ (Gustave Flaubert 1821-1880, λογοτέχνης) αναφέρει ότι “το πορθμείο σκαμπανέβαζε “κάτω από τις οπλές των αλόγων”, που έτρεμαν τρομαγμένα. (1)

Συγκεκριμένα ο Πουκεβίλ αναφέρει ότι “...ο ποταμός αυτός, αποκαλούμενος από τους σύγχρονους ποτάμι του Γαστουνιού ή Ηλειακός, δηλαδή ποτάμι της Ήλιδας, είναι διαβατός από την κοίτη του, καθόσον το πέρασμα με το οποίο έξι μήνες το χρόνο διαπλέει κανείς την απόσταση ως την αντίπερα όχθη, είχε σταματήσει να λειτουργεί λίγο καιρό πριν προσεγγίσουμε εμείς τις όχθες του.” (2)

Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας (1687-1715) “Ο Γενικός Προνοητής της Πελοποννήσου Francesco Grimani αποφασίζει να φτιάξει ένα πέρασμα για να διευκολύνει τη διέλευση του ομώνυμου ποταμού που ανέβαινε επικίνδυνα το χειμώνα. Το πορθμείο θα εκμισθωνόταν κατ' έτος, όπως αντίστοιχα συνέβαινε και με το πέρασμα του Αλφειού. Όπως προκύπτει από την αλληλογραφία του F. Grimani η συμφωνία για την κατασκευή του περάσματος είχε συναφθεί πρίν από τις 5 Δεκεμβρίου 1699 (ν. ημ.). Το έργο είχε αναλάβει ο μαστρο-Γιάννης Χωνιάτης (Χαϊνιάτης), ο οποίος είχε φτιάξει και το πέρασμα στον Αλφειό”. (3)

Όσον αφορά τον Πηνειό “Οι αρχαίοι συγγραφείς δεν μας λένε για τον Πηνειό καμμιά λατρεία. Μας διασώζουν όμως διάφορες ονομασίες του, που κατά καιρούς από διάφορους οικιστές του επήρε. Στην προελληνική εποχή λεγόταν Μίνυος, στην Μυκηναϊκή Σελλήεις, την ιστορική Πηνειός, την Βυζαντινή και Φραγκική Ηλειακός και τις τελευταίες εκατονταετηρίδες Γαστουναίϊκο ποτάμι (1600 και μετά). Τούτη η πολυωνυμία του Ποταμού μας ανά τις χιλιετηρίδες, δηλώνει και τις ιστορικές περιπέτειες του τόπου και την ζωτική σημασία που είχε για τον τόπο. Επόμενο ήταν λοιπόν να θεοποιήθηκε και τούτο, μα οι αρχαίοι Ηλείοι, απορροφημένοι και αφοσιωμένοι στην μεγάλη λατρεία της Ιεράς Άλτεως, το Δωδεκάθεο επεσκίασε κάθε ντόπια θεότητά της”. (4)

Βάρκα για πέρασμα του Αλφειού το 1903. Fred. Boissonnas.

Και επί πλέον

“Οι πιότεροι όμως αιώνες των τόσων χιλιετηρίδων της εγκατοίκησης της Ηλείας, πέρασαν με τον βραχνά του εκχυλισμένου Πηνειού. Τούτη η μάστιγα της πλημμύρας του είχε και ένα άλλο επακόλουθο, τρισχειρότερο από τις υλικές καταστροφές. Δημιουργούσε έλη και τα λιμνάζοντα νερά τους, ήταν μια μόνιμη νοσογόνος εστία της ελονοσίας, που ενδημούσε και αφάνιζε το καλοκαίρι, με τις επάρατες “θέρμες”, κάθε ικμάδα ζωτικότητας των κατοίκων. “Τους ρούφαγε το αίμα” όπως πραγματικά έλεγε ο λαός και την προσωποποιούσε σε στοιχειά, αράπηδες, ζούδια, βρυκόλακες και λάμιες. Τούτα όλα τα φοβερά τέρατα της λαϊκής φαντασίας, ήσαν και είναι κατάλοιπα της παγανιστικής λατρείας. Είναι δαιμονικά, είναι χθόνιες θεότητες των αρχαίων, είναι οι Νύμφες και οι Τρίτωνες, οι Ναϊάδες, οι Νηρηίδες και οι Δρυάδες (τα σημερινά ανεραϊδικά). Ένα τέτοιο, κατάλοιπο κι' αυτό ασφαλώς της αρχαίας θεοποίησης του Πηνειού, είναι και το Ζούδιο της Παληόπολης (Αρχαία Ήλις), που δεν προσωποποιεί στο βάθος, παρά τον αιμοπότη Μινώταυρο του ηλειώτικου Κάμπου, που τα λιμνάζοντα από τις πλημμύρες νερά του σε λούμπες, σε βαρκά και βάλτους, σε νεροσυρμές και ρέματα, γίνονται κουνουπιών εκκολαπτήριο, σκόρπιζαν τις θέρμες στα πέρατα του Κάμπου και έλυωναν στα πόδια κόσμο και κοσμάκη και πρόωρα τον έστελναν στον άλλο Κόσμο, με του χτικιού το ανελέητο χαροκοπικό δρεπάνι. Και δεν ήταν μόνο τα κουνούπια που απομυζούσαν το αίμα και τη ζωτικότητα των Ηλείων αλλά και οι βδέλλες, τα σκαθάρια και τα μπουμπουγέρια, οι κάμπιες και οι ακρίδες που με την αδηφαγία τους αφάνιζαν την ικμάδα κάθε βλάστησις και φυτείας. Έτσι το Ζούδιο της Παληόπολης, ξεκινώντας από τα χαλάσματά της τις νύχτες, αλώνιζε τον Κάμπο ρουφόντας το αίμα του, όπως και ο Πηνειός ξεμπουκάρει από την Παληόπολη και με τις φερσές του ξεχύνεται στον Κάμπο τον πνίγει ή τον κάνει, τρισχειρότερα, βάλτο με κουνούπια. Να λοιπόν και μια άλλη επιβεβαίωση της θεοποίησης της πανάρχαιας του Πηνειού: Το Ζούδιο της Παληόπολης. Οι περί την Παληόπολη σήμερα το φαντάζονται σαν ένα τέρας υπερφυσικό που την ημέρα λουφάζει βαθειά μες τα ρημάδια της, τις δε νύχτες ξεχύνεται στα χωριά και ρουφάει το αίμα των ανθρώπων, γι' αυτό και η φράση “θα σε φάη το Ζούδιο της Παληόπολης” είναι εκφοβιστική για όσους σκέφτονται, τα καλοκαίρια ιδίως, να κοιμηθούν στο ύπαιθρο (προειδοποίηση για την αφαίμαξή τους από τα κουνούπια και την προσβολή τους από ελονοσία). Επίσης “Ζούδιο της Παληόπολης” λένε και κάθε δύσμορφο άνθρωπο και κυρίως γυναίκα, που κι' αυτό ταυτίζει το Ζούδιο της Παληόπολης με τη φοβερή Λάμια των ελών. Ζούδιο λοιπόν της Παληόπολης είναι ποτάμια αρχαία θεότητα, ο Πηνειός.” (5)

Σημειώσεις-βιβλιογραφία

1. Φιλολογικές διαδρομές στην Ελλάδα. Εκδόσεις Πατάκη 1998
2. Πουκεβίλ. Ταξίδια στην Ελλάδα. Πελοπόννησος. Σελ. 182. Εκδόσεις ΣΥΛΛΟΓΗ Αφοί ΤΟΛΙΔΗ Αθήνα 1995
3. Βασίλειος Σιακωτός. “΄Έργα γεφυροποιίας, υδραγωγεία, οικοδομικά συνεργεία και συντεχνίες οικοδόμων στη Βενετοκρατούμενη Πελοπόννησο (1687-1715). Η επισκευή της Γέφυρας της Μονεμβασιάς στα 1700”. “Περί Πετρογέφυρων-μαστόροι και γεφύρια”. Γ' Επιστημονική Συνάντηση ΚΕΜΕΠΕΓ. Αθήνα 2009,
   σελ. 24
4. Ηλειακά Τριμηνιαίο περιοδικό λαογραφικής-ιστορικής και γλωσσικής σπουδής της Ηλείας. Εκδότης -διευθυντής Ντίνος Δ. Ψυχογιός Τεύχος ΙΘ΄ 1960 Λεχαινά σελ. 559.
5. . Ομοίως, σελ. 561,562.

Υδατογέφυρο Μονής Λουκούς. Κάτω Δολιανά - Άστρος Κυνουρίας.

Πιστεύεται ότι είναι ρωμαϊκή κατασκευή, όπως και όλο το υδραγωγείο που μετέφερε νερό  για την εξυπηρέτηση των αναγκών της περιοχής και κυρίως τη βίλας του Ηρώδη του Αττικού, πολύ κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Εύας

Eίναι κατασκευασμένο στο ρέμα Καλογριάς, που 500 μέτρα πιο κάτω χύνεται στον ποταμό Τάνο  και αυτός με τη σειρά του σμίγει με τον Αργολικό κόλπο.

Το υδατογέφυρο από κατάντη. (Φωτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου)

 Στην ουσία δεν είναι χτισμένο πετρογέφυρο αλλά τα δυο τόξα του λαξεύτηκαν πάνω στον συμπαγή βράχο με τέτοιο τρόπο ώστε να δίνει την αίσθηση γεφυριού. 

Βρίσκεται κοντά στην βυζαντινή μονή Λουκούς, στην περιοχή των Κάτω Δολιανών, δίπλα και αριστερά του καινούργιου εθνικού δρόμου Άστρους-Τρίπολης. Οι κρυσταλλικές μορφές στα πλαϊνά δημιουργήθηκαν από το νερό που έπεφτε από πάνω.

Οι υδροσωλήνες. (Φωτο: ΑΓΠ)

 

Για τη Μονή Λουκούς γνωρίζουμε ότι  ...η αντιβασιλεία πήρε διάφορα μέτρα και "για την αναμόρφωσιν και ανασύνταξιν της εκκλησίας"...Υπήρχαν 500 μοναστήρια στο Μοριά, Στερεά και νησιά...Σύμφωνα με τις στατιστικές πληροφορίες ο αριθμός των καλογέρων έφτανε τις 8.000. Γι' αυτό από τον καιρό της επανάστασης, είχε παρθεί η απόφαση να καταργηθούν τα μοναστήρια. Στις 2 Αυγούστου 1829 0 Καποδίστριας δημοσίευσε το ψήφισμα "περί αγαθής διαθέσεως των εισοδημάτων των μονών υπέρ των εκκλησιών και σχολείων". Όμως οι καλόγεροι δεν συγκινήθηκαν και δεν έδωσαν ούτε μια δεκάρα. Η αντιβασιλεία λοιπόν καλά έκανε και έβαλε χέρι στα μοναστήρια. Από τα 500 διέλυσε τα 412 και τα εισοδήματά τους τα διάθεσε για το σκοπό που θέσπιζε το ψήφισμα της 2 Αυγούστου 1829. Στις 25 Φλεβάρη 1834 διέλυσε και τα μοναστήρια των γυναικών και άφησε μόνο 3, που ήταν κάπως καλύτερα οργανωμένα και είχαν κάποιο προορισμό. Αυτά ήταν: Της Μεταμόρφωσης στην Κυνουρία που λεγόταν τ η ς Λ ο υ κ ο ύ ς, της Καισαριανής στον Υμηττό και του Αγίου Γεωργίου στην Σαντορίνη. (1)

Τα σκαλιστά τόξα. (Φωτο: ΑΓΠ)

Οι διαστάσεις του είναι:

Άνοιγμα μεγάλης καμάρας: 4,50 μ

Άνοιγμα μικρής καμάρας: 3,70 μ

Ύψος μεγάλης καμάρας: 8,70 μ

Ύψος μικρής καμάρας: 7,50 μ

Πλάτος: 1,70 μ

Μήκος: 41 μ

Πρόκειται για μια εντυπωσιακή, πανέμορφη και πρωτόγνωρη κατασκευή, που άλλη δεν συναντιέται στον Ελλαδικό χώρο.

Πάνω της υπάρχουν ακόμα οι μεταλικές σωλήνες που είχαν τοποθετηθεί  μεταγενέστερα για τη μεταφορά του νερού.

Λίγο πιο κάτω από από το υδατογέφυρο υπήρχε η βίλα του Ηρώδη του Αττικού. 
Η περιοχή ονομάζεται από τους ντόπιους “Εύα Δολιανών”.

Σημειώσεις:

(1). Γ. Κορδάτου, Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας.Νεώτερη Γ΄ 11 1834-1862 Εκδόσεις 20ος αιώνας. Σελ. 53-54.

Δείτε το παρακάτω video για το υδατογέφυρο: