Γεφύρι της Τζαβάραινας. Βυτίνα-Αρκαδίας.

Βρίσκεται επί του Μυλάοντα, που έχει τις πηγές του πάνω από το χωριού Πυργάκι, είναι νεότερο απ' αυτό του Ζαρζί και βρίσκεται σε καλή κατάσταση.

  Χτίστηκε κατά μαρτυρίες μετά την τουρκοκρατία. Πότε, από ποιόν και πως είναι άγνωστο όπως και η ονομασία του. Πιθανώς, όμως να επικράτησε η ονομασία του από την ιδιοκτησία παραποτάμιων χωραφιών κάποιας χήρας Τζιαβάραινας από τη Βυτίνα και τα χωράφια αυτά πουλήθηκαν στον Γεώργιο Σπηλιώτη (Κουσιμάνη). Κατά μία άλλη εκδοχή πήρε το όνομά του από τη γυναίκα του πρωτομάστορα, ο οποίος έβαλε όλη την τέχνη του για να της δείξει τα αισθήματά του και την αγάπη του.

Από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

  Λέγεται ότι από το γεφύρι πέρασε ο Ιμπραήμ κατά την επιδρομή του στην περιοχή.

   Είναι μονότοξο, με αμβλύ άνοιγμα, μια σειρά καλοπελεκημένους θολίτες, στηθαία στα οποία έχει προστεθεί τσιμέντο, κάθετα πλαϊνά από ένα σημείο και κάτω και καμπυλωτή και καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης.

Η καμπυλωτή και καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης. Φώτο: ΑΓΠ.

  Βρίσκεται σε υψόμετρο 800 μέτρων και λέγεται ότι είναι χτισμένο στη θέση παλιότερου γεφυριού, που είχε κατασκευαστεί επί τουρκοκρατίας και καταστράφηκε από κάποιο δυνατό κατέβασμα  του ποταμού.

 Αποτελούσε κομμάτι του μονοπατιού (μουλαρόδρομος) Μαγούλιανα-Βυτίνα-Μοναστήρι Κερνίτσας-Λάστα.

Το καταβιβασμένο (αμβλύ) τόξο. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

  «Έχω περάσει πολλές φορές με τα πρόβατα μικρός. Ο παππούς μου όλη τη ζωή του» (1).

 Περίπου 900 μέτρα πιο κάτω από το γεφύρι υπάρχουν τα ερείπια του μοναστηριακού μύλου.

 Οι διαστάσεις του είναι:

                       Άνοιγμα καμάρας: 10,50

                       Ύψος: 8,50

                       Πλάτος: 2,80 (καθαρό)

                       Μήκος: 22,50

                       Πλάτος καμαρολιθιού: 0,60 μ.

                       Ύψος στηθαίου: 0,60 μ.

                        Πλάτος στηθαίου: 0,45 μ.

  Λίγο πιο πάνω, επί του Μυλάοντα επίσης, υπάρχει το γεφύρι του Ζαρζί (ή Ζαζιού).

Κατά μία μαρτυρία, "Το επώνυμο αυτό (Τζαβάρας) ακουγόταν στο χωριό μου (Νεοχώρι Ιθώμης), στου Μελιγαλά και αλλού στη Μεσσηνία. Προέρχεται από πανωκατεβάτη Αρκάδα που παραχείμαζε στην περιοχή μας. Κάποιοι από τους Χαντζαίους της Αλωνίσταινας λέγονταν και Τζαβαραίοι. Μια Τζαβάραινα από του Μελιγαλά με έχει...βαφτίσει. Το χωριό μας έχει πολλούς πανωκατεβάτες που τελικά εγκαταστάθηκαν οριστικά εδώ μετά την Επανάσταση. Αυτοί έρχονταν με τα προβατάκια τους να ξεχειμωνιάσουνε στα χειμαδιά και την Άνοιξη επέστρεφαν στις πατρογονικές εστίες (Αλωνίσταινα, Ροϊνό, Πιάνα, Νταβιά, κλπ), γιαυτό τους λέγανε και πανωκατεβάτες οι ντόπιοι. Έρχονταν μέχρι του Αγιοδημητριού και έφευγαν μέχρι του Αγιωργιού, όταν καλοκαίρευε ο καιρός". (2)

Από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

  Ο Μυλάοντας ενώνεται με τον Τράγο στον κάμπο του Δάρα και πιο κάτω στα όρια του νομού Αχαΐας χύνεται στον Λάδωνα.

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία

1.     Μαρτυρία του ντόπιου, από τη Νυμφασία, Νίκου Αρβανίτη στις 22/12/25.

2.  Μαρτυρία του Γιώργου Παυλάκη από το Νεοχώρι Ιθώμης στις 23/12/25. 

Από κατάντη του γεφυριού. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι:

 

Koyunbaba kopru-bridge. Corum-Turkey. Τουρκία.

 Η γέφυρα Koyunbaba, η οποία συνδέει τις δύο πλευρές του ποταμού Kizilirmak - Κόκκινος ποταμός ( Ο Άλυς των αρχαίων) από το κέντρο της περιοχής Osmancik της επαρχίας Corum, χτίστηκε την εποχή του Beyazit, το 1484 και ολοκληρώθηκε το 1489. 

 

Το πλάτος της είναι περίπου 7,5  και το μήκος της 250 μέτρα.

Είναι κατασκευασμένη από κίτρινη πελεκητή πέτρα, που γινόταν χρήση της πολλές φορές στην οθωμανική αρχιτεκτονική και είχε 19 τόξα. Χρησιμοποιείται ενεργά σήμερα. 

 Τώρα, φαίνονται 15 τόξα λόγω των φερτών υλικών του ποταμού,  που είναι ημικυκλικά και ανισοϋψή και που μικραίνουν όπως πηγαίνουμε στα άκρα της γέφυρας. 

Τα τόξα έχουν μια σειρά θολίτες και η επιφάνεια διάβασής της είναι ελαφρώς ανηφορική με στηθαία. 

 Το όνομά της το πήρε από έναν σπουδαίο Τούρκο φιλόσοφο, τον koyunbaba. 

 Δεν δίνονται πληροφορίες στην υπάρχουσα επιγραφή για τον αρχιτέκτονα.

Η γέφυρα έχει κτιστεί με την κλασική οθωμανική αρχιτεκτονική ενώ στις δύο πλευρές της κατασκευάστηκαν αργότερα πέτρινα κιγκλιδώματα ύψους 60 εκατοστών.

 Το άλλο όνομα της γέφυρας είναι II Beyazit koprusu.

 Σημειώσεις-βιβλιογραφία.

Το βίντεο και οι φωτογραφίες είναι του φίλου Ercan Adak.

Τον ευχαριστώ. 

 

Γεφύρι στις καταβόθρες. Κάτω Λουσοί Καλαβρύτων.

  Το γεφύρι βρίσκεται επί της επαρχιακής οδού Κάτω Λουσών (Σουδενά μέχρι το 1928) – Σιγουνίου, του δήμου Καλαβρύτων, στη θέση “Καταβόθρες” επί του ρέματος “Μάννα” και είναι μονότοξο στον λεγόμενο Απανόκαμπο.

  «Αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα λαϊκής οικοδομικής του 19ου αιώνα, ζωντανή μαρτυρία της τεχνοτροπίας και τεχνογνωσίας των χτιστάδων και γεφυροποιών της περιοχής και  αναπόσπαστα συνδεδεμένο με τις μνήμες των κατοίκων της περιοχής». Με αυτό το σκεπτικό έχει χαρακτηρισθεί διατηρητέο μνημείο με την ΔΙΠΑΛ/17736/25619/17-05-1993 απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού.

                                       Πριν την επισκευή του. Φώτο από διαδίκτυο

  Μέχρι σχετικά πρόσφατα αν και είχει χαρακτηρισθεί διατηρητέο μνημείο η κατάστασή του ήταν άσχημη και αν δεν είχε συντηρηθεί θα  κινδύνευαι με άμεση κατάρρευση. Οι θολίτες είχαν αρχίσει και ξεκολάνε και η επιφάνεια διάβασής του ήταν και αυτή σε άσχημη κατάσταση.

  Η συντήρηση και επισκευή του έγινε από τον δήμο Καλαβρύτων το 2021.

  Πρόκειται για ένα μικρό πανέμορφο μονότοξο γεφύρι, σε μια ιστορική περιοχή, με καλντεριμωτή και καμπυλωτή επιφάνεια διάβασης, χωρίς στηθαία, μια σειρά θολίτες, καταβιβασμένο, με κάθετα βάθρα όπως τα περισσότερα γεφύρια της περιοχής που γεφυρώνει το ρέμα Μάννα.

  Το ρέμα Μάννα μετά από λίγα μέτρα χύνεται σε μια καταβόθρα και εμφανίζεται στα σπήλαια των Λιμνών στα Καστριά, βγαίνει στο Πλανητέρο με τελική κατάληξη τον Λάδωνα.

  Οι Κάτω Λουσοί είναι χτισμένοι σε υψόμετρο 1080 μέτρων στις πλαγιές του Χελμού και είναι η πατρίδα των Πετμεζαίων, ο πύργος των οποίων σώζεται σε καλή κατάσταση. Στον αρχαιολογικό χώρο του χωριού υπάρχουν ερείπια του αρχαίου ναού της “Αρτέμιδας Ημέρας”. Οι αρχαίοι Λουσοί υπήρξαν σημαντική πόλη της Αρκαδικής Αζανίας (όπως ονομαζόταν η περί τον Κλείτορα βορειοδυτική Αρκαδία) με ιερό πανελλήνιας εμβέλειας. Εκτείνοταν στις δυτικές υπώρειες του Λούσιου όρους ή Προφήτης Ηλίας, στην κοιλάδα των Σουδενών και είναι γνωστή από το 708 πχ από τον, όπως λέγεται, ολυμπιονίκη Ευρύβατο.

     Η προηγούμενη άσχημη κατάστασή του, από κατάντη. Φώτο από το διαδίκτυο.

  «Στην περιοχή και στο χωριό Χαμάκου (Λουσικό) είχε πολύ περιουσία ο Ασημάκης Φωτήλας, ο μισός τόπος του ανήκε, ήντανε τσιφλίκια από τους Τούρκους, του άνηκε ο μισός κάμπος, ο μισός Απανόκαμπος. Στου Χαρακτινού έμενε ο πασάς της περιοχής, ο Αλή πασάς, είχε τα δικαστήρια εκεί και κρέμαγε τους Έλληνες. Είχανε κάτι σπίτια εκεί, δεξιά από Χαρακτινού μέχρι Κεραμιδάκι όλα ήντανε τούρκικα σπίτια, είχανε πλάκες. Τα πρόλαβε ο παππούς μου, πέθανε 110 χρονών, τα έβλεπε δεν είχανε γκρεμιστεί, γεννήθηκε το 1850 και μου τα είχε διηγηθεί όλα.» (1)

     Μετά την επισκευή του από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου

                      Από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Το γεφύρι και ο Χελμός. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. 

Η επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. 

Η καταβόθρα. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

  Το γεφύρι παλιά εξυπηρετούσε τους ντόπιους στις αγροτικές και ποιμενικές εργασίες και εξυπηρετούσε την επικοινωνία με Σιγούνι, Λουσικό, Λεύκα (Ντούνισα), Λιθαράκια, Χαρακτινού και με τα πόδια βγαίνανε στην Τρικοκιά, Αγία Λαύρα και μετά Καλάβρυτα. (2)

  Το χωριό Σιγούνι είναι χτισμένο σε υψόμετρο 1100 μέτρων, στις πλαγιές του Χελμού.

Οι διαστάσεις του είναι:

Άνοιγμα καμάρας: 6,70 μ.

Ύψος:  2,60 μ.

Πλάτος: 3,17 μ.

 Μήκος:  15,30 μ.

 Μήκος καμαρολιθιού:  0,60 μ.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία 

1. Μαρτυρία της Βάσως Γεωργοπούλου-Παπαθανασίου στις 16/02/2025.

2. Σημαντική η βοήθεια της προέδρου της κοινότητας Κάτω Λουσών Κοτσορώνη Ασημίνα.