Καλωσόρισμα ΑΓΠ

....της Πέτρας και του Νερού

Πέτρα και νερό!
Δύο υλικά, που συναντά κανείς σε αφθονία στην Ελληνική γη.
Πέτρα και νερό!
Δύο στοιχεία, που καθημερινά συναντάμε στη ζωή μας.
Πέτρα και νερό!
Με τη δική του μεταφορική σημασία το καθένα.
Πέτρα και νερό!
Σταυραδέρφια της Μάνας φύσης.

διαδρομές.... 
Η  πέτρα που φανερώνει τις δυσκολίες που περνάμε, μαρτυρά το χρόνο και τις αναμνήσεις, την ανάγκη, την ιστορία.
Το νερό που οδηγεί στη λύτρωση, που δείχνει δρόμους και χαράζει πορεία.
Το ένα συμπληρώνει το άλλο.
Το ένα αποζητά τη βοήθεια του άλλου.
Το ένα σφιχταγκαλιάζει το άλλο.

της φύσης τα καμώματα....
Πολλές φορές "κονταροχτυπιούνται" μεταξύ τους. Μα πάντα νικητής βγαίνει το νερό!
Έτσι, το νερό τρέχει και σμιλεύει την πέτρα φτιάχνοντας κάποτε-κάποτε απαράμιλλα έργα τέχνης.
Στο πέρασμά του από την πέτρα, "γεννά" σπήλαια, φαράγγια, καταβόθρες, βάραθρα, γεφύρια, περίτεχνα σχέδια.

δημιουργήματα....
Κάποιες φορές, είναι ο άνθρωπος, που χρησιμοποίησε την πέτρα για να δαμάσει το νερό.
Και το κατόρθωσε.
Έστησε πέτρινα γεφύρια, ακονίζοντας με τη σειρά του την πέτρα, για να διαβεί το ορμητικό ρέμα.
Γεφύρια, που ακουμπάνε πάνω σε πολλά πόδια.
Δύο, τρία, τέσσερα ή και περισσότερα, για να δρασκελίσει το νερό ενώνοντας τους τόπους.
Και τους ανθρώπους. Και τον κόσμο.
Έτσι, ο άνθρωπος εκμεταλλεύτηκε όλες τις δυνατότητες, που η φύση παρέχει απλόχερα.
Απλόχερα και εμείς εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας σ' αυτούς τους δουλευτάδες, που φτιάξανε γεφύρια με αντοχή και ομορφιά. Σμίξανε χωριά και τάφεραν σε επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο.

μνήμες....αναφορές....βιώματα.... 
 Στη διαδρομή του χρόνου, μέσα από απάνθρωπες και βέβηλες συμπεριφορές αλλά και φυσικές καταστροφές, έφτασαν στις μέρες μας όπως έφτασαν!
 Τα θαυμαστά αυτά έργα της λαϊκής μας γεφυροποιίας πρέπει να παραδοθούν αλώβητα και με σεβασμό, στη μνήμη και τον θαυμασμό των επόμενων γενιών.

Καλώς ήλθατε στους δρόμους του νερού και της πέτρας
Καλώς ήλθατε στον θαυμαστό κόσμο των πετρογέφυρων
Καλώς ήλθατε στο Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Θοδωρής Χαμάκος / Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (Α.Γ.Π.)
Αγίου Δημητρίου 29
18547 Νέο Φάληρο                                         
Πειραιάς
Τηλ.        210 4829520                                    
Κιν.        693 7433866                                      
Email: theodoros.hamakos@uww.org

           thodorischamakos@gmail.com          

Youtube: www.youtube.com/agpelop       
Blog:  www.agpelop.blogspot.gr                                   
Facebook: www.facebook.com/thodorischamakos                                  

Tarihi Egri kopru. Καμπύλη γέφυρα. Sivas-Turkiye. Σεβάστεια-Τουρκία.

  Η Γέφυρα Egri (Καμπύλη)  είναι μια ιστορική γέφυρα που χτίστηκε για να γεφυρώσει τον ποταμό Κιζιλιρμάκ (Ο Άλυς των αρχαίων Ελλήνων) στην Σεβάστεια (Sivas) της Τουρκίας.

  Είναι ελαφρώς υπερυψωμένη πάνω από το έδαφος, στην είσοδο της Σεβάστειας και συνεχίζει για αρκετά μέτρα με πολύ μικρή ανύψωση. Στο υψηλότερο σημείο της, στρίβει αριστερά σε γωνία περίπου 130 μοιρών, μετά το 12^ο τόξο. Στη συνέχεια, η κλίση της είναι πιο απότομη από το προηγούμενο υψόμετρο, ερχόμενη στο επίπεδο του εδάφους.

 

  Έχει  18 οξυκόρυφα τόξα, με τα κεντρικά να αυξάνονται τόσο σε πλάτος όσο και σε ύψος και τριγωνικούς προβόλους από ανάντη για τη μείωση της έντασης του νερού.

  Είναι κατασκευασμένη από λαξευμένη πέτρα της περιοχής και αρχικά ήταν ανοιχτή στην κυκλοφορία οχημάτων αλλά κατόπιν έκλεισε  μετά την κατασκευή μιας νέας γέφυρας με το ίδιο όνομα δίπλα της.

  Ο Δρόμος του Μεταξιού προς τη Βαγδάτη περνούσε πάνω από αυτή τη γέφυρα για αιώνες. Αν και δεν έχει επιγραφή, γραπτές πηγές αναφέρουν ότι χτίστηκε κατά τη διάρκεια της Δυναστείας των Σελτζούκων. Σήμερα βρίσκεται σε καλή κατάσταση.

 

  Γνωστή και ως Γέφυρα της Βαγδάτης, έχει μήκος 180 σχεδόν μέτρα και πλάτος 4  και 60 εκατοστά και συνέδεε τη Σεβάστεια με τη Νοτιοανατολική Ανατολία μέσω της Μαλάτειας και στη συνέχεια με τη Βαγδάτη.

  Ο λόγος για την καμπυλότητά της πιστεύεται ότι είναι η αποφυγή ζημιών από τα υπερβολικά κατά καιρούς  κατεβάσματα του ποταμού και για να λειτουργεί η καμπυλότητά της ως κυματοθραύστης.

 

  Βρίσκεται στο Kardeşler Mahallesi, στην περιοχή Eğri Köprü, 3 χλμ. από το κέντρο της πόλης, στον παλιό δρόμο της Μαλάτειας, νοτιοανατολικά της Σεβάστειας.

  Γραπτές πηγές αναφέρουν ότι χρονολογείται από την περίοδο των Σελτζούκων και είναι  ανοιχτή για την κυκλοφορία πεζών.

  Ενώ δεν γνωρίζουμε το ακριβές έτος κατατασκευής της, αν και πιστεύεται ότι χτίστηκε το 1585 κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Σουλτάνου Μουράτ Γ΄,  μία επιγραφή που φυλάσσεται στο Μουσείο της Σεβάστειας δείχνει ότι η γέφυρα επισκευάστηκε το 1217 AH (1802 μ.Χ.), με πρωτοβουλία του Αμπντουραχμάν Πασά του Καγκάλ και παρότρυνση  του Χαλίλ Ριφάτ Πασά, Κυβερνήτη του Σεβάστειας.

 

  Το κατάστρωμα αποστράγγισης είναι κατασκευασμένο από λαξευμένη πέτρα και πολυάριθμες υδρορροές έχουν τοποθετηθεί εκατέρωθεν της γέφυρας.

  Σχετικά με το καμπυλωτό σχήμα της γέφυρας, λαϊκοί θρύλοι καταγράφονται και σε γραπτές πηγές.

  Μία από αυτές λέει ότι υπήρχε κάποτε ένας πρωτομάστορας και ένας μαθητευόμενος. Με την πάροδο του χρόνου, ο μαθητευόμενος, έχοντας τσακωθεί με τον πρωτομάστορα, έφυγε και ανέλαβε την κατασκευή αυτής της γέφυρας στη Σεβάστεια. Καθώς η κατασκευή της  προχωρούσε, τα νέα έφτασαν στον πρωτομάστορα. Περίεργος αυτός ήρθε να δει τη γέφυρα. Την επιθεώρησε κρυφά και του άρεσε. Στη συνέχεια, γύρισε στον μαθητευόμενό του και απήγγειλε το ακόλουθο τετράστιχο:

«Ήμασταν μάστορες, τώρα είμαστε μαθητευόμενοι

 Πάρε το ποτήρι και τρέξε να φέρεις νερό

 Δεν φοβήθηκες το κακό μάτι;

 Έκανες τη γέφυρα στραβή». (1)

 

  Η γέφυρα επισκευάστηκε από την 16η Περιφερειακή Διεύθυνση Αυτοκινητοδρόμων το 2006 και όπως αναφέραμε είναι κλειστή για την κυκλοφορία οχημάτων, αλλά παραμένει ανοιχτή για την κυκλοφορία πεζών και είναι σε καλή κατάσταση.

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία

1.       1. Χικμέτ Ντενιζλί, Ιστορία και Μνημεία της Σεβάστειας, Σεβάστεια 1998, σελ. 156–157.

2.       2. Τα βίντεο, οι φωτογραφίες και οι πληροφορίες μας έστειλε ο φίλος Erol Cesur.

Δ   

Γκρεμισμένο γεφύρι στη βρύση Αγίου Γεωργίου. Καλάβρυτα.

  Το γνωρίζουμε από μία περιγραφή που αναφέρει τα εξής:  “...ένα τέταρτο της λεύγας πιο πέρα, αφού στραφήκαμε προς βορρά. Αφήσαμε αριστερά μας το χωριό Βισοκά, και εισχωρήσαμε στην κοιλάδα των Καλαβρύτων. Παρεκκλίνοντας έτσι από την πορεία μας μια γραφική και γεροκτισμένη πέτρινη κρήνη (=του Αγίου Γεωργίου), που βρισκόταν αντικρυστά σ' ένα πεντάτοξο επίσης πέτρινο γεφύρι κτισμένο πάνω στον Κερυνίτη, ο οποίος στο σημείο αυτό είναι φουσκωμένος από τα νερά αναρίθμητων ρυακιών. Ακολουθώντας τη νέα κατεύθυνσή μας, κάναμε δεκαπέντε λεπτά ώσπου να δούμε τη μονή της Αγίας Λαύρας...” (1)

   Προφανώς θα πρόκειται για ένα γεφύρι με πέντε καμάρες επί του Βουραϊκού (που κατά την αρχαία εποχή στην περιοχή των Καλαβρύτων ονομαζόταν Ερασίνος) στην κοιλάδα των Καλαβρύτων, μεταξύ των χωριών Κέρτεζη, Βισωκά (Σκεπαστό) και της Αγίας Λαύρας. Φαίνεται ότι αναφέρεται σε πέτρινη γέφυρα, που βρισκόταν στη στροφή για Αγία Λαύρα, λίγο πριν μπούμε στον κεντρικό δρόμο από Πάτρα για Καλάβρυτα, ερχόμενοι από Πριόλιθο.

 

Η βρύση του Αγίου Γεωργίου.

  Πρόκειται για το γνωστό λάθος του Πουκεβίλ που μπερδεύει τον Κερυνίτη με τον Βουραϊκό ποταμό και εκφράζουμε και τις αμφιβολίες μας αν ήταν πεντάτοξο γιατί το άνοιγμα της κοίτης του ποταμού δεν δικαιολογεί κάτι τέτοιο.

  Υπάρχει μία ακόμα αναφορά που πιστοποιεί την ύπαρξη  γεφυριού στην περιοχή, χωρίς να αναφέρεται στην μορφή του και που φαίνεται ότι υπήρξε μέχρι και το τέλος τουλάχιστον του 19^ου αιώνα και λέει ότι: «..δύο χείμαρροι, ο μεν από Συρμπανίου,ο δ’ εκ από Κερτέζης (προς Α. και προς ΒΑ. του ερυμανθείου όρους Καλλιφώνων εν τω τέως δήμω Καλλιφωνίας) πηγάζοντες ενούνται εν τη πεδιάδι του Λαγωβουνίου και αποτελούσι μικρόν ποταμόν έχοντα πάντοτε ύδωρ, όστις μετά την ως άνω συμβολήν ρέων μεταξύ βαλτώδους πεδιάδος προς Β. Και έπειτα παρά την Βυσωκάν από της παρά τον ναίσκον του Αγ. Γεωργίου γεφύρας και πηγής ρέων προς Α. διαρρέει την πεδιάδα των Καλαβρύτων και έπειτα δια μεγάλης και μακράς χαράδρας μεταξύ των χωρίων Βραχνίου και Σουβάρδου αφ’ ενός, Κερπινής και Ρωγών αφ’ ετέρου, διερχόμενος και υπό την μονήν του Μ. Σπηλαίου παρά την Ζαχλωρούν προς Β. Στρεφόμενος διέρχεται παταγωδώς και ορμητικός πολλάς άλλας κατωφερείς χαράδρας και τέλος εκβάλλει εις τον Κορινθιακόν κόλπον παρά το Διακοπτόν.» (2)

  Κατά κάποιες μαρτυρίες ντόπιων το γεφύρι πρέπει να γκρεμίστηκε το 1971, επί χούντας για να χτιστεί το σημερινό τσιμεντένιο, για τα 150 χρόνια της Επανάστασης του ’21.

 

Η θέση του γεφυριού.

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία 

1. Πουκεβίλ. Ταξίδι στην Ελλάδα. Πελοπόννησος. Εκδόσεις ΣΥΛΛΟΓΗ Αφοί Τολίδη, σελ.264 Αθήνα 1995.

2.  Γεωργίου Παπανδρέου. Δ.Φ. Γυμνασιάρχου. 1928. Ιστορία των Καλαβρύτων, Β' έκδοση από την Κοινωφελή Δημοτική Επιχείρηση Πολιτιστικής Και Κοινωνικής Ανάπτυξης Και Ποιότητας Ζωής Δήμου Καλαβρύτων (ΔΕΠΑΠΟΖ). Καλάβρυτα 2011,  σελ. 24-32.

 

Χαρακτηρισμός γεφυριού ως Μνημείου Πολιτιστικής Κληρονομιάς

 Γεφύρι που ένωνε τα χωριά Ζευγολατιό-Άγιος Βασίλειος-Νεοχώρι Αρκαδίας.

  Η Κυρία Despoina Psomiadi, την οποία ευχαριστώ, ως πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Φιλοδένδρων Ζευγολατιού Αρκαδίας, με μια πλήρως εμπεριστατωμένη και στοιχειοθετημένη πρόταση ζητά από την Διεύθυνση Νεωτέρων Μνημείων Πάτρας να χαρακτηρισθεί το παραπάνω γεφύρι σαν διατηρητέο Μνημείο Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, αφού από την Εφορία Αρχαιοτήτων Τρίπολης μετά από αυτοψία απεφάνθη ότι είναι κατασκευή του 19ου αιώνα.
Σαν Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (https://agpelop.blogspot.com/) ανεπιφύλακτα συνηγορούμε στην πρόταση αυτή που πληρεί τις προϋποθέσεις του Νόμου (Νομικό Πλαίσιο, Ένταξη στο Τοπικό Ιστορικό Δίκτυο, Τεκμήριο Μοναστηριακής Οικονομίας του 19ου αιώνα, Αρχιτεκτονική Αξία και Αυθεντικότητα της Λαϊκής Τέχνης της Γεφυροποιίας, Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά και Τοπική Μνήμη) και ελπίζουμε ότι θα γίνει άμεσα αποδεκτή και το γεφύρι θα χαρακτηρισθεί σαν τέτοιο και θα αποδοθεί όσο το δυνατόν πιο αλώβητο στις επόμενες γενιές διασώζοντας την Πολιτιστική του σημασία του ίδιου αλλά και της περιοχής και κυρίως η ιστορία της ιστορικής Μονής Βαρσών.

 

  Πρόκειται για ένα όμορφο μικρό μονότοξο γεφύρι, με μια σειρά θολίτες, ανηφορική και καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης, ημικυκλικό που ήταν πέρασμα για τους προσκυνητές και τους ταξιδιώτες που ήθελαν να φτάσουν με τα πόδια ή με τα ζώα στη Μονή.

  Είναι σε άσχημη κατάσταση και χρειάζεται άμεση συντήρηση και εκτεταμένες επισκευές από ειδικούς.

 

Οι φθορές στο γεφύρι.

 

  Βρίσκεται κοντά στην περιοχή της Ιεράς Μονής Αγίου Νικολάου Βαρσών και αποτελούσε κομμάτι του παλιού μονοπατιού που συνέδεε τα χωριά του οροπεδίου της Μαντινείας Νεοχώρι, Ζευγολατιό, Λουκά, Άγιος Βασίλειος, Αγιωργίτικα με τη Μονή και μεταξύ τους, κυρίως κατά τους χειμερινούς μήνες όταν το ρέμα που γεφυρώνει φούσκωνε επικίνδυνα και χωρίς την ύπαρξη του γεφυριού ήταν δύσκολη έως ακατόρθωτη η διάβασή του και η επικοινωνία με τα χωριά και τη Μονή.

Πιστεύεται ότι χτίστηκε, από άγνωστο πρωτομάστορα, τον 19ο αιώνα και μετά την ίδρυση του Ελληνικού κράτους ο ρόλος του γεφυριού αναβαθμίστηκε περισσότερο καθώς εξυπηρετούσε την αγροτική και κτηνοτροφική δραστηριότητα της Μονής.

 

  Είναι άριστα συνδεδεμένο με την τοπική κοινωνική ζωή και την ιστορία της περιοχής και αποτελούσε εκτός των παραπάνω αναφερομένων και σημείο ανάπαυσης και κοινωνικότητας των προσκυνητών και ταξιδιωτών από και προς τη Μονή και τα γύρω χωριά της Μαντινείας. (1)

Παραθέτω παρακάτω το υπόμνημα προς τη Διεύθυνση Νεωτέρων Μνημείων Πάτρας.  

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

Για τον Χαρακτηρισμό του Λίθινου Γεφυριού στην ευρύτερη περιοχή της Ιεράς Μονής Αγίου Νικολάου Βαρσών ως Νεώτερου Μνημείου

 

1. Εισαγωγή – Νομικό Πλαίσιο

Το παρόν υπόμνημα συντάσσεται προς ενίσχυση του φακέλου για την κήρυξη του υπό εξέταση λίθινου τοξωτού γεφυριού ως διατηρητέου νεώτερου μνημείου, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4858/2021 (περί προστασίας των Αρχαιοτήτων και εν γένει της Πολιτιστικής Κληρονομιάς). Καθώς η αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Αρκαδίας έχει ήδη προσδιορίσει χρονολογικά την κατασκευή του τεχνικού αυτού έργου στην περίοδο μετά το 1830, το μνημείο εμπίπτει αυτόματα στο κριτήριο της εκατονταετίας, παρουσιάζοντας ιδιαίτερη τεχνική, εθνολογική και ιστορική σημασία για την κεντρική Αρκαδία.

 

2. Ένταξη στο Ιστορικό Οδικό Δίκτυο (Το «Καλντερίμι της Μονής»)

Το γεφύρι δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο ή τυχαίο αρχιτεκτονικό στοιχείο, αλλά αναπόσπαστο τμήμα του παλαιού ημιονικού δρόμου (παραδοσιακού μονοπατιού/καλντεριμιού) που συνέδεε διαχρονικά τους οικισμούς του οροπεδίου της Μαντινείας (Νεοχώρι, Ζευγολατιό, Λουκάς, Άγιος Βασίλειος, Αγιωργίτικα) με την Ιερά Μονή Βαρσών. Κατά τους χειμερινούς μήνες, η έντονη ροή των υδάτων και η γεωμορφολογία της περιοχής καθιστούσαν την πρόσβαση στο μοναστήρι αδύνατη. Το γεφύρι αυτό αποτέλεσε το μοναδικό εξειδικευμένο τεχνικό έργο της διαδρομής, εξασφαλίζοντας την αδιάλειπτη επικοινωνία και τη λειτουργία μιας ζωτικής θρησκευτικής και κοινωνικής αρτηρίας.

 

3. Τεκμήριο της Μοναστηριακής Οικονομίας του 19ου Αιώνα

Μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους και την περίοδο ανασυγκρότησης της Μονής Βαρσών (μετά τις καταστροφές του 1825), ο ρόλος του γεφυριού αναβαθμίστηκε ριζικά. Η Μονή διέθετε σημαντική αγροτική και κτηνοτροφική δραστηριότητα, με κτήματα και μετόχια στον κάμπο της Μαντινείας. Το γεφύρι εξυπηρετούσε την καθημερινή μεταφορά αγαθών (σιτηρά, κτηνοτροφικά προϊόντα), τη μετακίνηση των κοπαδιών και τη διέλευση των μοναχών και των εργατών γης. Ως εκ τούτου, συνιστά ένα σπάνιο, απτό τεκμήριο της οικονομικής και παραγωγικής δομής της υπαίθρου κατά τον 19ο αιώνα.

 

4. Αρχιτεκτονική Αξία και Αυθεντικότητα της Λαϊκής Τεχνικής

Το μνημείο διασώζει την προβιομηχανική τεχνογνωσία των ανώνυμων ντόπιων ή Λαγκαδινών μαστόρων της πέτρας (πελεκάνοι). Η χρήση του τοπικού ασβεστόλιθου, η μορφολογία του τόξου, η επιλογή των βάθρων έδρασης και η συνοχή του παραδοσιακού κονιάματος αποδεικνύουν την υψηλή αισθητική και στατική ποιότητα της λαϊκής αρχιτεκτονικής. Η «ανωνυμία» του κατασκευαστή δεν μειώνει την αξία του, αντιθέτως, υπογραμμίζει τον χαρακτήρα του ως αυθεντικό δείγμα του καθημερινού μόχθου και της τεχνικής παράδοσης της Αρκαδίας, η οποία σήμερα απειλείται με εξαφάνιση.

 

5. Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά και Τοπική Μνήμη

Το γεφύρι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την κοινωνική ζωή και τη μικροϊστορία της περιοχής. Στη συλλογική μνήμη των κατοίκων των γύρω χωριών, το πέρασμα αυτό έχει καταγραφεί ως το παραδοσιακό σημείο ανάπαυσης των προσκυνητών που κατευθύνονταν πεζή στη Μονή, ιδιαίτερα κατά τις μεγάλες θρησκευτικές εορτές (π.χ. του Αγίου Νικολάου). Οι προφορικές μαρτυρίες των παλαιότερων κατοίκων προσδίδουν στο γεφύρι μια ισχυρή συναισθηματική και ιστορική φόρτιση, καθιστώντας το ζωντανό κομμάτι της τοπικής ταυτότητας.

 

Συμπέρασμα

Για τους παραπάνω λόγους, το λίθινο γεφύρι πληροί στο ακέραιο τις προϋποθέσεις του Νόμου για τον χαρακτηρισμό του ως Νεώτερο Πολιτιστικό Αγαθό. Η θεσμική προστασία και η διάσωσή του κρίνονται επείγουσες, ώστε να αποτραπεί η περαιτέρω φθορά του από τα φυσικά φαινόμενα και να διατηρηθεί η ιστορική συνέχεια του τοπίου της Ιεράς Μονής Βαρσών.

 Σημειώσεις-βιβλιογραφία

1. Οι φωτογραφίες και οι πληροφορίες είναι της Δάσποινας Ψωμιάδη. Την ευχαριστώ.

 

Haci Hidir Köprüsü. Ποταμός Gördes. Manisa - Μαγνησία. Türkiye - Τουρκία.

  Πρόκειται για μια όμορφη 7τοξη οξυκόρυφη γέφυρα, με μεγαλύτερο το κεντρικό τόξο, (την πέμπτη καμάρα, η οποία έχει άνοιγμα 7  και ύψος 6 μ.) και είναι η ψηλότερη και μεγαλύτερη από τις άλλες, ανισόπεδη και καλντεριμωτή επιφάνεια διάβασης, μια σειρά θολίτες, χωρίς στηθαία που γεφυρώνει τον Gördes, παραπόταμο του Γκεντίζ.

  Η γέφυρα βρίσκεται περίπου στο 28ο χιλιόμετρο του δρόμου Gördes-Salihli και λόγω της έλλειψης επιγραφής, η ακριβής ημερομηνία κατασκευής της είναι άγνωστη. Ωστόσο, με βάση τα υλικά και την κατασκευή της, μπορεί να λεχθεί ότι χτίστηκε τον 18ο αιώνα.

1.

Πήρε το όνομά της από το χωριό Χατζιχιντίρ στην περιοχή Σαλιχλί, περίπου 5 χλμ. νότια. 

  Θεωρείται ότι χτίστηκε από τον Τσαβούς Ζαδέ Χατζή Μουσταφά Αγά (χορηγός), μια από τις σεβαστές προσωπικότητες του χωριού Τσιγίλερ στην περιοχή Γκόρντες, σύμφωνα με έγγραφο που βρέθηκε στα Οθωμανικά Αρχεία. Το έγγραφο φέρει την ημερομηνία 19 N 1323 Hijri (Πέμπτη, 16 Νοεμβρίου 1905). 

2.

   

 Είναι άγνωστος ο πρωτομάστορας του γεφυριού.

  Βρίσκεται σε καλή κατάσταση και χρησιμοποιείται μόνο από πεζούς, μετά από τις απαραίτητες επισκευές και συντηρήσεις και έχει  μήκος  85  και πλάτος  3,45 μ. 

 

3.

 Υπάρχει και μία μαρτυρία για την περιοχή του γεφυριού που αναφέρει ότι "...δίπλα από το χωριό μας ...το Καϊσλάρ...Kayislar...37 χιλιόμετρα από τη Μαγνησία...σχεδόν δίπλα από το Αξάρι και το Σομά...19 οικογένειες ήρθαν από το Καϊσλάρ στη Γαστούνη...στην ευρύτερη επαρχία Σαλιχλί...". (1). (2)

 

4.

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία 

1. Μαρτυρία του Theodoros Karakatsanis από την Γαστούνη στον γράφοντα στις 27/04/2026.

2. Οι φωτογραφίες 1 και 2 είναι του φίλου Ercan Adak. Οι 3 και 4 από το διαδίκτυο. 

 

Γεφύρι Κουτέντου. Κάτω Μέλπεια Μεσσηνίας.

   Λέγεται γεφύρι ¨Κουτέντου¨ και βρίσκεται επί του ομώνυμου ρέματος στο κέντρο του χωριού Κάτω Μέλπεια και δίπλα στο δρόμο, του δήμου Οιχαλίας που χύνεται στον Μαυροζούμενα (Βαλύρας) αφού ενωθεί πιο πριν με το άλλο ρέμα του χωριού, αυτό της Λαγκάδας.

Η επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

  Κατά μαρτυρίες χτίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα για να εξυπηρετήσει την επικοινωνία και τις αγροτικές και ποιμενικές εργασίες των ντόπιων και που τώρα αποτελεί μνημείο  αρχιτεκτονικής της λαϊκής μας γεφυροποιίας και θαυμάζεται από τους ντόπιους και τους επισκέπτες.

 

 

 

Το τόξο με τα απαραίτητα...αξεσουάρ.

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. 

 

 

 

 Έχει επισκευαστεί σχετικά πρόσφατα και όχι με τον καλλίτερο τρόπο από τον τοπικό δήμο.

  Είναι μονότοξο, ημικυκλικό, με μια σειρά μεγάλους και καλοδουλεμένους θολίτες (Καμαρολίθια), καμπυλωτή και καλντεριμωτή  επιφάνεια διάβασης και στηθαία. 

 

Από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

 Από ανάντη. 

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. 

 

 

 

 Οι διαστάσεις του είναι:

                        Άνοιγμα καμάρας: 6 μ.

                       Ύψος: 5,90 μ.

                       Πλάτος: 3 μ.

                       Μήκος: 20,40 μ.

                       Μήκος καμαρολιθιού: 0,90 μ.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι: 

 

Γεφύρι Στέρνας Μεσσηνίας.

   Βρίσκεται μέσα στο ομώνυμο χωριό (Δ.Δ Στέρνας) του δήμου Μεσσήνης και συνδέει τα χωριά της Μεσσήνης και Ιθώμης με την Τριφυλία.

  Χτίστηκε το 1924 ή το 1926, επί του ρέματος Λογιώτη που έχει τις πηγές του στα Κοντοβούνια, διασχίζει το χωριό και χύνεται στο Βελίκα λίγα χιλιόμετρα πιο κάτω και ο οποίος εκβάλλει στον Μεσσηνιακό κόλπο. 

Από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

  Συνέδεε και συνδέει τα χωριά Μεσσήνης και Ιθώμης με την Τριφυλία και είναι μονότοξο, σε καλή κατάσταση, καλυμμένο με την άσφαλτο του δημοσίου δρόμου, με στηθαία, ελαφρώς ανηφορική επιφάνεια διάβασης, μια σειρά θολίτες και ημικυκλικό.

 

Γκραβούρα του γεφυριού.

 

  Χτίστηκε με χρήματα του τότε προέδρου της κοινότητας Στέρνας Χούλιαρη, ο οποίος χρεοκοπώντας από το βάρος των εξόδων του γεφυριού, αναγκάστηκε να πουλήσει την περιουσία του για να εξοφλήσει τους μαστόρους. Ήταν ο πρώτος που έφερε την καλλιέργεια της σταφίδας στην περιοχή από την Ζάκυνθο.

 

 

 

 Το τόξο.

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. 

 

 

 

 

Οι διαστάσεις του είναι:

                       Άνοιγμα καμάρας: 12,60 μ.

                       Ύψος: 7,80 μ.

                       Πλάτος: 5 μ.

                       Μήκος: 35 μ.

                      Ύψος στηθαίου: 0,80 μ.

Η επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι:

 

Γέφυρα Τερζί – Ura e Terzive – Tailors bridge. Gjakove – Kosovo.

    Η Γέφυρα Τέρζι ή Γέφυρα Τερζί (αλβανικά: Ura e Terzive, σερβικά: Терзијски мост / Terzijski most, τουρκικά: Terzi Köprüsü), γνωστή και ως Γέφυρα Ραφτών, βρίσκεται κοντά στο χωριό Μπιστάζιν (Bishtazhin), κοντά στη Τζάκοβα Gjakove), στο Κόσοβο και γεφυρώνει τον ποταμό Ερένικ (Erenic).

Η γέφυρα από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

   Είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα οθωμανικής αρχιτεκτονικής στο Κόσοβο και χτίστηκε πάνω από τον ποταμό Ερένικ, πιθανώς στα τέλη του 15ου αιώνα και τροποποιήθηκε ως προς την αρχική της μορφή τον 18ο αιώνα.

Είναι ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα της συντεχνίας των Ραφτών από τη Τζάκοβα, από την οποία πήρε το όνομά της.

Η επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

   Σημαντική ανακατασκευή και αποκατάσταση ως προς την αρχική της εμφάνιση πραγματοποιήθηκε από το 1982 έως το 1984.

   Πρόκειται για μια από τις σπουδαιότερες, σημαντικότερες και ιστορικότερες γέφυρες των Βαλκανίων με στηθαία, υπερβολικά μεγάλους προβόλους για τη μείωση της ροής του νερού του ποταμού σε περιόδους μεγάλων κατεβασμάτων, καλντεριμωτή και με πολλαπλές κλήσεις επιφάνεια διάβασης και δύο σειρές θολίτες για τα τόξα και τα ανακουφιστικά παράθυρα.

 

Οι κεντρικές καμάρες πάνω από τον ποταμό Ερένικ. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

   Σήμερα, η γέφυρα βρίσκεται υπό την προστασία της Δημοκρατίας του Κοσόβου και αρχικά ανακηρύχθηκε Μνημείο Πολιτισμού Εξαιρετικής Σημασίας το 1990 εντός της Σερβίας.

   Δεν είναι γνωστό πότε ακριβώς χτίστηκε η γέφυρα, αλλά πιστεύεται ότι ήταν στα τέλη του 15ου αιώνα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η γέφυρα είχε ανεγερθεί σε μια μεσαιωνική διαδρομή, η οποία συνέδεε τη Τζάκοβα (Gjakove))  με το Πρίζρεν (Prizren) και ότι αργότερα επεκτάθηκε σαν αποτέλεσμα των αλλαγών στη ροή του ποταμού.

 

 Λεπτομέρεια προβόλου. 

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

  Τον 18ο αιώνα υπέστη σημαντικές τροποποιήσεις, οι οποίες της έδωσαν τη σημερινή της εμφάνιση.

  Η κατασκευή της  χρηματοδοτήθηκε  από τη συντεχνία Τερζίζσκι  (ραφτών) από τη Τζάκοβα, όπως επιβεβαιώνεται από μια επιγραφή σκαλισμένη στα τουρκικά.

  Η γέφυρα χτίστηκε με τις χαρακτηριστικές ντόπιες  πέτρες, σε σκούρο γκρι και απόχρωση ώχρας.

   Το μήκος της υπερβαίνει τα 190 μέτρα (620 πόδια), με το πλάτος του οδοστρώματος αρχικά να ξεπερνά τα 3,5 μέτρα (11 πόδια). Η γέφυρα αποτελείται από 11 ημικυκλικές καμάρες, μεταξύ των οποίων υπάρχουν οχτώ ανακουφιστικά παράθυρα.

Με τον Nusret Latifi. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

   Ο φίλος Nusret Latifi, από τη Βόρεια Μακεδονία, συνοδοιπόρος στην καταγραφή των σπουδαιοτέρων γεφυριών σε Αλβανία, Κόσοβο και Βόρεια Μακεδονία και γνώστης της περιοχής, μας λέει για το σπουδαίο αυτό γεφύρι: 

                                                                     

                                                                   Πάνω στο γεφύρι.

                                                       Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.                                                

 

  «Γεια σας. Είμαστε εδώ επισκεπτόμενοι μια άλλη όμορφη γέφυρα στο Κόσοβο, κοντά στην πόλη Τζακόβα. Η γέφυρα λέγεται επίσης Multi arcs bridge – γέφυρα με πολλές καμάρες,  γιατί έχει 11 τόξα και 8 παράθυρα. Το μήκος της είναι 190 μέτρα και το πλάτος της γύρω στα 4. Χτίστηκε στο τέλος του 15^ου αιώνα από τους Οθωμανούς και συνέδεε την πόλη της Τζακόβα με την πόλη του Πρίζρεν. Αυτά είναι αυτά που γνωρίζουμε τώρα για τη γέφυρα αυτή. Ας την δούμε τώρα.»