Καλωσόρισμα ΑΓΠ

....της Πέτρας και του Νερού

Πέτρα και νερό!
Δύο υλικά, που συναντά κανείς σε αφθονία στην Ελληνική γη.
Πέτρα και νερό!
Δύο στοιχεία, που καθημερινά συναντάμε στη ζωή μας.
Πέτρα και νερό!
Με τη δική του μεταφορική σημασία το καθένα.
Πέτρα και νερό!
Σταυραδέρφια της Μάνας φύσης.

διαδρομές.... 
Η  πέτρα που φανερώνει τις δυσκολίες που περνάμε, μαρτυρά το χρόνο και τις αναμνήσεις, την ανάγκη, την ιστορία.
Το νερό που οδηγεί στη λύτρωση, που δείχνει δρόμους και χαράζει πορεία.
Το ένα συμπληρώνει το άλλο.
Το ένα αποζητά τη βοήθεια του άλλου.
Το ένα σφιχταγκαλιάζει το άλλο.

της φύσης τα καμώματα....
Πολλές φορές "κονταροχτυπιούνται" μεταξύ τους. Μα πάντα νικητής βγαίνει το νερό!
Έτσι, το νερό τρέχει και σμιλεύει την πέτρα φτιάχνοντας κάποτε-κάποτε απαράμιλλα έργα τέχνης.
Στο πέρασμά του από την πέτρα, "γεννά" σπήλαια, φαράγγια, καταβόθρες, βάραθρα, γεφύρια, περίτεχνα σχέδια.

δημιουργήματα....
Κάποιες φορές, είναι ο άνθρωπος, που χρησιμοποίησε την πέτρα για να δαμάσει το νερό.
Και το κατόρθωσε.
Έστησε πέτρινα γεφύρια, ακονίζοντας με τη σειρά του την πέτρα, για να διαβεί το ορμητικό ρέμα.
Γεφύρια, που ακουμπάνε πάνω σε πολλά πόδια.
Δύο, τρία, τέσσερα ή και περισσότερα, για να δρασκελίσει το νερό ενώνοντας τους τόπους.
Και τους ανθρώπους. Και τον κόσμο.
Έτσι, ο άνθρωπος εκμεταλλεύτηκε όλες τις δυνατότητες, που η φύση παρέχει απλόχερα.
Απλόχερα και εμείς εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας σ' αυτούς τους δουλευτάδες, που φτιάξανε γεφύρια με αντοχή και ομορφιά. Σμίξανε χωριά και τάφεραν σε επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο.

μνήμες....αναφορές....βιώματα.... 
 Στη διαδρομή του χρόνου, μέσα από απάνθρωπες και βέβηλες συμπεριφορές αλλά και φυσικές καταστροφές, έφτασαν στις μέρες μας όπως έφτασαν!
 Τα θαυμαστά αυτά έργα της λαϊκής μας γεφυροποιίας πρέπει να παραδοθούν αλώβητα και με σεβασμό, στη μνήμη και τον θαυμασμό των επόμενων γενιών.

Καλώς ήλθατε στους δρόμους του νερού και της πέτρας
Καλώς ήλθατε στον θαυμαστό κόσμο των πετρογέφυρων
Καλώς ήλθατε στο Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Θοδωρής Χαμάκος / Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (Α.Γ.Π.)
Αγίου Δημητρίου 29
18547 Νέο Φάληρο                                         
Πειραιάς
Τηλ.        210 4829520                                    
Κιν.        693 7433866                                      
Email: theodoros.hamakos@uww.org

           thodorischamakos@gmail.com          

Youtube: www.youtube.com/agpelop       
Blog:  www.agpelop.blogspot.gr                                   
Facebook: www.facebook.com/thodorischamakos                                  

Η «Πέτρινη γέφυρα» στην πόλη Prizren. Κόσοβο.

 Την δεύτερη πόλη σε πληθυσμό  του Κοσόβου Prizren διασχίζει ο ποταμός Lumbardhi . Κατά την Οθωμανική περίοδο χτίστηκαν πολλές πέτρινες γέφυρες για να γεφυρώσουν το ποτάμι και να καλύψουν τις ανάγκες των ντόπιων, των επισκεπτών και των περιηγητών.

Από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

 

 Κυριότερη και πιο εντυπωσιακή είναι η ονομαζόμενη από τους ντόπιους ¨Πέτρινη Γέφυρα¨, που βρίσκεται στο κέντρο της παλιάς πόλης του Prizren που συνδέει την πλατεία Shatravan στην αριστερή όχθη του ποταμού με την Saracana στην δεξιά πλευρά.

 Αποτελεί σύμβολο της πόλης και σημείο αναφοράς για τους ντόπιους και τους επισκέπτες.

 Δεν γνωρίζουμε τον ακριβή χρόνο κατασκευής της αλλά με βάση τα χαρακτηριστικά της πρέπει να χτίστηκε στα τέλη του  15^ου με αρχές του 16^ου αιώνα, κατά την Οθωμανική δηλαδή περίοδο.

 Οι ντόπιοι θεωρούν σαν κατασκευαστή της κάποιον Αλή Μπέη, τον 16^ο αιώνα.

                      Από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 Πρόκειται για μια εντυπωσιακή, ιστορική και πανέμορφη γέφυρα που αποτελείται από ένα μεγάλο ημικυκλικό τόξο με δύο σειρές από θολίτες και δύο μικρότερα ημικυκλικά επίσης εκατέρωθεν του μεγάλου με μια σειρά θολίτες αυτά. Έχει δύο ανακουφιστικά παράθυρα, εκ των οποίων το ένα ημικυκλικό με κάθετα τα πλαϊνά του και το άλλο αριστερά από κατάντη να έχει το σχήμα τεταρτημορίου του τόξου.

  Έχει στηθαία, προβόλους για την μείωση της έντασης του νερού σε περίοδο μεγάλων κατεβασμάτων και η επιφάνεια διάβασής της είναι ανηφορική και καλντεριμωτή.

    Η επιφάνεια διάβασης. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 Το τωρινό μήκος της είναι 18 μέτρα, έναντι των 30 που ήταν παλιά, το άνοιγμα του μεγάλου τόξου είναι 10 μ. και το ύψος 5 μ.  Τα πλαϊνά μικρότερα τόξα έχουν μήκος 4 μ. και ύψος 3 μ. από την κοίτη του ποταμού.

 Το πλάτος της γέφυρας είναι 4,20 μ. και το ύψος των στηθαίων 0,40 μ.

 Κατά τη διάρκεια της ύπαρξής της  έχει υποστεί αρκετές και σημαντικές επισκευές, συντηρήσεις και αλλαγές με κυριότερες αυτές  του 1960 και του 1963 όταν διαμορφώθηκε η περιοχή και κυρίως οι δρόμοι εκατέρωθεν του ποταμού και που είχε σαν αποτέλεσμα να μικρύνει το μήκος της γέφυρας.

 Το 1979 μετά από ένα δυνατό κατέβασμα του ποταμού υπέστη σοβαρότατες ζημιές, σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή. Με πρωτοβουλία των τοπικών φορέων και με σχέδιο του M. Gojkovic ξεκίνησε το 1982 η ανακατασκευή της, υπό την επίβλεψη του Γραφείου Προστασίας Πολιτιστικών Μνημείων του Prizren με κάποιες αλλαγές σε σχέση με την αρχική της μορφή.

 Τα εγκαίνια έγιναν στις 17/11/1982 και από τότε λειτουργεί σαν πεζογέφυρα.

Το κεντρικό τόξο. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 Είναι χαρακτηρισμένο σαν μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς  με την απόφαση 2345/31/12/1948 και αποτελεί προστατευόμενο πολιτιστικό προϊόν.

 Ο φίλος Nusret Latifi μα λέει για το σπουδαίο αυτό γεφύρι:  «Γεια σας. Είμαστε πάλι με τον κύριο Χαμάκο, επισκεπτόμενοι μια παλιά γέφυρα, στη δημοκρατία του Κοσόβου, τη διπλανή χώρα με την Αλβανία. Αυτή η παλιά γέφυρα, ονομαζόμενη γέφυρα στο  Prizren, στην πόλη Prizren στη δημοκρατία του Κοσόβου, είναι χτισμένη τον 15^ο-16^ο αιώνα κατά την Οθωμανική περίοδο. Έχει τρεις καμάρες, μια μεγάλη και δυο μικρές και δύο παράθυρα. Το ποτάμι αυτό λέγεται Lumpardhi και έρχεται από πάνω εδώ από τα παλιά κάστρα της πόλης και από το βουνό Prezovica πάνω απ’ αυτά. Αυτές είναι οι πληροφορίες που έχουμε για το όμορφο αυτό γεφύρι. Ευχαριστώ πολύ.»

Με τον Nusret Latifi. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι:

 

 

 

Τρίτοξο γεφύρι στον Καρνίωνα. Λεοντάρι Αρκαδίας.

  Είναι κτισμένο επί του ποταμού Καρνίωνα (Ξερίλας), που πηγάζει από το κεφαλόβρυσο των Κάτω Γιανναίων, δέχεται τα νερά της πηγής του Βοϊδανάλειχου , ενώνεται με το Γαθεάτη και εκβάλλει στο Αλφειό. 

  Από το χωριό Ποταμιά και κάτω, ο Καρνίωνας ονομάζετε από τους ντόπιους Ξερίλας γιατί τα νερά του δεν φτάνουν ως εκεί κατά την περίοδο του Καλοκαιριού, στερεύουν κάνοντάς τον ξερό.

Το γεφύρι από ανάντη. Φώτο Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

 Βρίσκεται κοντά στο χωριό Λεοντάρι (Τοπικό Διαμέρισμα Λεονταρίου), πηγαίνοντας προς Βελιγοστή, κάτω από το μισοεγκαταλειμμένο χωριό Καλύβια, εξυπηρετούσε και εξυπηρετεί ακόμη τους κατοίκους των γύρω χωριών του τ. Δήμου Φαλαισίας στις επαφές τους με τα Παραδείσια και τη Μεσσηνία, αφού πάνω του  περνάει και ο δημόσιος δρόμος.

 

             Μετρώντας το γεφύρι. Φώτο: ΑΓΠ

   

Χτίστηκε γύρω στα 1890 και αποτελείται από τρία ισομεγέθη ημικυκλικά τόξα με καλοχτισμένα στηθαία, που έχουν τριγωνική απόληξη, μια σειρά θολίτες, κυκλικούς προβόλους για τη μείωση της έντασης της ροής του ποταμού σε περίοδο μεγάλων κατεβασμάυων και επίπεδη επιφάνεια διάβασης. Τα βάθρα του πατάνε σε μεγάλες κυκλικές βάσεις, με καμπυλωτό σχήμα, που είναι και πρόβολοι συγχρόνως.

Τα τρία τόξα με τους προβόλους. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

   Ως προς το σχήμα και κυρίως την κάτοψή του, μοιάζει με αυτό της Κλομποκής, στο ομώνυμο ρέμα της Δίβρης στην ορεινή Ηλεία, που όμως είναι μονότοξο.

  Είναι χτισμένο από άσπρη πελεκητή πέτρα και από τους ντόπιους ονομάζεται και Σαμαρέϊκο γεφύρι, από τη γειτονική Σαμαρά-Βελιγοστής. 

 

Από ανάντη. Φώτο: ΑΓΠ

 

  Χτίστηκε, πριν από το σιδηροδρομικό σταθμό Λεονταρίου, ο οποίος κατασκευάστηκε μεταξύ 1899 και 1901 από Ιταλούς και Μαυροβούνιους τεχνίτες.

 Οι διαστάσεις του είναι:

 Άνοιγμα καμάρας: Κάθε καμάρα   12,80μ

                 Ύψος: Από ανάντη, Αριστερή 10,20μ, μεσαία 10μ, δεξιά 8,20μ

                       Πλάτος: Στα άκρα 6,40μ, στο κέντρο 4,20μ, καθαρό

                       Μήκος: 75,80μ

                       Πλάτος καμαρολιθιού:

                       Ύψος στηθαίου: 0,40μ

                    Το Λεοντάρι είναι χτισμένο στη θέση του αρχαίου Λεύκτρου σε υψόμετρο 540 μέτρων. Το όνομα του χωριού, σύμφωνα με την κυρίαρχη εκδοχή, οφείλεται σε κάποιον Λεοντάρη ή Λεοντάριο, που εγκαταστάθηκε στην περιοχή στα χρόνια του Αλεξίου Α' Κομνηνού μεταξύ των ετών 1081 και 1118. Ίσως, ακόμη, το όνομα να οφείλεται στο ότι το βυζαντινό κάστρο από μακριά έμοιαζε με καθισμένο λιοντάρι, που αντανακλά κάποιες αναμνήσεις των κατοίκων από την αναπαράσταση κάποιου ίσως γλυπτού λιονταριού που κοσμούσε παλιά την περιοχή.  

 

 Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι: 

 

Γεφυράκι στις πηγές του Λάδωνα. Λυκούρια Καλαβρύτων.

   Μικρό γεφυράκι, με μεγάλο πλάτος, μακρυναρίκι όπως λένε οι ντόπιοι, στις πηγές του Λάδωνα, κάτω από το χωριό Λυκούρια του δήμου Καλαβρύτων.

  Είναι χτισμένο για να γεφυρώσει το παλιό μυλαύλακο που πήγαινε νερό από τον Λάδωνα στο μύλο του Ρόδη. Ο συγκεκριμένος μύλος, είναι από τους παλαιότερους της περιοχής, κάποτε μάλιστα ήταν και ο μοναδικός που εξυπηρετούσε τους ντόπιους, πριν τον πόλεμο.

Το γεφυράκι από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

  Στο μεσοδιάστημα του μύλου του Ρόδη και στην απέναντι μεριά του Λάδωνα, δεξιά όπως κυλάει το ποτάμι και δεξιά επίσης όπως ανεβαίνει ο δημόσιος δρόμος για Λυκούρια υπήρχε ένας ακόμη μύλος, αυτός του Κόκκου, ερείπια του οποίου διακρίνονται στην άκρη του δρόμου. Λειτουργούσαν από την περίοδο της τουρκοκρατίας από τις δύο αυτές οικογένειες, Ρόδη και Κόκκου. Του Ρόδη σταμάτησε να λειτουργεί το 1965 και του Κόκκου το 1970 όταν έγινε η διαπλάτυνση του δρόμου.

 

Ο μύλος του Ρόδη.

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

  Το μικρό γεφυράκι αυτό είναι ημικυκλικό, με μια σειρά θολίτες, επίπεδη επιφάνεια διάβασης και μόλις διακρίνεται η από ανάντη είσοδός του με το υπόλοιπο να είναι σκεπασμένο με χώμα.

Οι διαστάσεις του είναι:

      Άνοιγμα καμάρα

Ύψος: 0,50 μ.

 Πλάτος: 20 μ.

   Μήκος: 1,80 μ.

                            Μήκος καμαρολιθιού: 0.30 μ.

 

 

Λεπτομέρεια του τόξου από ανάντη.

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.
 

  Ο ντόπιος Ροδάκης Γιάννης,  πρόεδρος της Κοινότητας, μας λέει κάποιες ιστορίες το χωριού και μας δίνει κάποιες πληροφορίες  για την τοπογραφία της περιοχής:

  «Δεξιά μας ο Σαϊτάς, ο οποίος δεν φαίνεται, απέναντι στο βάθος που βλέπουμε είναι οι Κλάπες. Έχει... υπάρχει και το κάστρο εκεί πέρα,  που είχανε κάστρα φτιάξει επί τουρκοκρατίας, υπάρχουνε κτίρια, στο βάθος είναι η Ντουρντουβάνα με τα έλατα, αριστερά η Φράγκα, μετά η Φάκια και από δω ο Μαλτιγιάννης.

 

Ερείπια μύλου του Κόκκου.

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

  

Το βράχο του Σκίπη είναι αυτό που βλέπουμε. Εκεί πέρα, στο κάτου μέρος που μαυρίζει εκεί πέρα υπάρχει ένα τούνελ μέσα μεγάλο, στο οποίο βάζανε πράματα, πρόβατα , γίδια και εμένανε και κάποιοι. Εκεί πάνου που φαίνεται το μαύρο, μου είπε ο Μπάρμπα-Λιάκος εδώ που είχε πρώτα τα χωράφια του Τριμπέλη μετά εδώ, όταν ειδοποιηθήκανε ότι ερχόσαντε οι Γερμανοί όταν έγινε η όλη ιστορία με τα Καλάβρυτα, επήγανε και κατασκηνώσανε εκεί πάνου για να αποφύγουνε όλο αυτό, να μην τους βρούνε και τους σκοτώσουνε. Εκεί όμως ήσαν και παιδάκια που προδοθήκανε, ντόπιοι όλοι 2-3 οικογένειες αλλά ντόπιοι όλοι και εκεί τα παιδάκια όταν περάσανε οι Γερμανοί φωνάξανε που τους πρωτοείδανε να ανεβαίνουνε για το χωριό και πήγανε κει πάνου. Φύγανε αυτοί προς τα πάνου αλλά τους κάψανε όλα τα υπάρχοντα εκεί...γι’ αυτό είναι και μαύρο. Φαίνεται ακόμα η φωτιά.Ακόμα δείχνει ότι έχει καπινιστεί. Εντοπίσανε και τους άλλους κοντά σε αυτούς εκεί πέρα. Ήτανε ο Μπέλιος εκεί πέρα...ονομαζότανε τότε. Τους κάψανε και αυτές εκεί πέρα γι’ αυτό έχει και μαύρο. Είναι ένα τούνελ κάτω εκεί πέρα, είναι μεγάλο, είναι κάμποσο, δηλαδή είναι μεγάλο λίγο και κείνο εκεί πάνου, είναι αυτό που φαίνεται και λίγο ακόμα, ότι βλέπουμε από την εικόνα εδώ. Είναι από τις ιστορίες του χωριού μας.»

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι:

 

Χρόνια πολλά με υγεία και χαρά

 

 Το Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (ΑΓΠ)

  και η
   βιοτεχνία αργυροχρυσοχοίας
  Ευστράτιος Χατζηγεωργιάδης
    Παρνασού 2 - Αθήνα 

e-mail: ef.hatzigeo@gmail.com 

τηλ: 211.4143.428
   σας εύχονται  

  Καλές γιορτές

Καλή χρονιά 

  με Υγεία και Χαρά.

                                                                

 Φέτος με το γεφύρι του Αγίου Ανδρέα στην Β. Κυνουρία.