Καλωσόρισμα ΑΓΠ

....της Πέτρας και του Νερού

Πέτρα και νερό!
Δύο υλικά, που συναντά κανείς σε αφθονία στην Ελληνική γη.
Πέτρα και νερό!
Δύο στοιχεία, που καθημερινά συναντάμε στη ζωή μας.
Πέτρα και νερό!
Με τη δική του μεταφορική σημασία το καθένα.
Πέτρα και νερό!
Σταυραδέρφια της Μάνας φύσης.

διαδρομές.... 
Η  πέτρα που φανερώνει τις δυσκολίες που περνάμε, μαρτυρά το χρόνο και τις αναμνήσεις, την ανάγκη, την ιστορία.
Το νερό που οδηγεί στη λύτρωση, που δείχνει δρόμους και χαράζει πορεία.
Το ένα συμπληρώνει το άλλο.
Το ένα αποζητά τη βοήθεια του άλλου.
Το ένα σφιχταγκαλιάζει το άλλο.

της φύσης τα καμώματα....
Πολλές φορές "κονταροχτυπιούνται" μεταξύ τους. Μα πάντα νικητής βγαίνει το νερό!
Έτσι, το νερό τρέχει και σμιλεύει την πέτρα φτιάχνοντας κάποτε-κάποτε απαράμιλλα έργα τέχνης.
Στο πέρασμά του από την πέτρα, "γεννά" σπήλαια, φαράγγια, καταβόθρες, βάραθρα, γεφύρια, περίτεχνα σχέδια.

δημιουργήματα....
Κάποιες φορές, είναι ο άνθρωπος, που χρησιμοποίησε την πέτρα για να δαμάσει το νερό.
Και το κατόρθωσε.
Έστησε πέτρινα γεφύρια, ακονίζοντας με τη σειρά του την πέτρα, για να διαβεί το ορμητικό ρέμα.
Γεφύρια, που ακουμπάνε πάνω σε πολλά πόδια.
Δύο, τρία, τέσσερα ή και περισσότερα, για να δρασκελίσει το νερό ενώνοντας τους τόπους.
Και τους ανθρώπους. Και τον κόσμο.
Έτσι, ο άνθρωπος εκμεταλλεύτηκε όλες τις δυνατότητες, που η φύση παρέχει απλόχερα.
Απλόχερα και εμείς εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας σ' αυτούς τους δουλευτάδες, που φτιάξανε γεφύρια με αντοχή και ομορφιά. Σμίξανε χωριά και τάφεραν σε επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο.

μνήμες....αναφορές....βιώματα.... 
 Στη διαδρομή του χρόνου, μέσα από απάνθρωπες και βέβηλες συμπεριφορές αλλά και φυσικές καταστροφές, έφτασαν στις μέρες μας όπως έφτασαν!
 Τα θαυμαστά αυτά έργα της λαϊκής μας γεφυροποιίας πρέπει να παραδοθούν αλώβητα και με σεβασμό, στη μνήμη και τον θαυμασμό των επόμενων γενιών.

Καλώς ήλθατε στους δρόμους του νερού και της πέτρας
Καλώς ήλθατε στον θαυμαστό κόσμο των πετρογέφυρων
Καλώς ήλθατε στο Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

Θοδωρής Χαμάκος / Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου (Α.Γ.Π.)
Αγίου Δημητρίου 29
18547 Νέο Φάληρο                                         
Πειραιάς
Τηλ.        210 4829520                                    
Κιν.        693 7433866                                      
Email: theodoros.hamakos@uww.org

           thodorischamakos@gmail.com          

Youtube: www.youtube.com/agpelop       
Blog:  www.agpelop.blogspot.gr                                   
Facebook: www.facebook.com/thodorischamakos                                  

Γκρεμισμένο γεφύρι στο Σολομό Κορίνθου.

   Βρισκόταν μέσα στο χωριό Σολομός του δήμου Κορινθίων και φαίνεται ότι λόγω της ομοιότητάς του χτίστηκε από τον ίδιο μάστορα με αυτό που βρίσκεται σε απόσταση δύο περίπου χιλιομέτρων από το χωριό, στον παλιό δρόμο προς Άργος-Τρίπολη, επί του χειμάρρου Ξεριά που λίγο πιο κάτω χύνεται στον Κορινθιακό κόλπο.

  Ο χείμαρρος Ξεριάς διασχίζει την πόλη της Κορίνθου και αρκετές φορές λόγω των μεγάλων κατεβασμάτων σε περιόδους κακοκαιρίας έχει προξενήσει μεγάλες καταστροφές με τις πλημμύρες του. 

  Από παλιές φωτογραφίες φαίνεται ότι ήταν ένα όμορφο γεφύρι, μονότοξο, ημικυκλικό με κάθετα τα πλαϊνά του από ένα σημείο και κάτω, στηθαία, μια σειρά θολίτες και επίπεδη επιφάνεια διάβασης, χτισμένο κατά μαρτυρίες των ντόπιων το 1907 με χρήματα του κρατικού προϋπολογισμού,  άγνωστο όμως από ποιους και πρόκειται για μια σπουδαία και χρήσιμη κατασκευή για την εποχή του. 

 

  Γκρεμίστηκε από ανθρώπινα χέρια, παρά την αντίδραση των ντόπιων, στο βωμό του κακώς εννοούμενου εκσυγχρονισμού για να γίνει καινούργια τσιμεντένια γέφυρα.

  Οι ντόπιοι την έλεγαν «Γέφυρα Τραπεζίτη».

  Όπως μας λέει σε μια ωραία έκδοση του 2007 η Κωνσταντίνα Μοναχολάκου-Μπόκη:

 “Πώς από ένα ψάρι βαφτίστηκε ένα χωριό. Ο πρώτος οικιστής στον σημερινό Σολομό ήταν ο Γεώργιος Δασκαλόπουλος από τα Αθίκια Κορινθίας. Όλοι τον ήξεραν με το παρατσούκλι “Σολομός”, του άρεσε πολύ η κονσέρβα ψάρι Σολομός και την έτρωγε τακτικά όταν ακόμα κατοικούσε στα Αθίκια. Τον ρωτούσαν οι γείτονες “-τι έφαγες σήμερα, Γιώργη;” “έφαγα Σολομό!”, αφορμή ήθελαν οι χωριάτες να του βγάλουν το παρατσούκλι. Και έκτοτε τον φώναζαν όλοι οι Αθικιώτες και όλοι όσοι τον γνώριζαν, ο Γιώργης ο Σολομός, κανένας δεν τον ήξερε πια σαν Δασκαλόπουλο. Με το όνομα Σολομός ήταν γραμμένος και στα Δημοτολόγια και οι Δημόσιες Υπηρεσίες τον ήξεραν σαν “Γεώργιο Σολομό”, με αυτό το επώνυμο υπέγραφε. Και έτσι το χωριό μου σήμερα λέγεται Σολομός από εκείνον τον πρώτο κάτοικο και θα λέγεται εσαεί. Το 1864 έφυγε από τα Αθίκια και εγκαταστάθηκε σε αυτήν την ερημιά, στον σημερινό Σολομό, όπου έχτισε το σπίτι του. Δεν υπήρχε καμιά άλλη οικογένεια εκεί. Ήθελε να είναι κοντά στα κτήματά του γιατί είχε μεγάλη κτηματική περιουσία δεκάδες στρέμματα από τις παρυφές του Ακροκορίνθου, κατέβαιναν προς τα νότια και ανατολικά, περνούσαν το δημόσιο δρόμο και το σημερινό ποτάμι που τότε ήταν ένα αβαθές ρεματάκι, και ανηφόριζαν ψηλά ως ένα σημείο που λέγεται ακόμα και σήμερα “Κικιρίστρα”...Την εποχή εκείνη εν έτει 1865 και πιο πριν, οι ταξιδιώτες που ταξίδευαν με τα ζώα και τα κάρα έριχναν μέσα στο αβαθές ρεματάκι δεμάτια και κλαδιά δένδρων να μικρύνει το βάθος να μπορούν να περνούν εύκολα ζώα, κάρα και πεζοί ...Ο Σολομός δίπλα στο σπίτι έχτισε ένα οίκημα μακρόστενο και το προόριζε για χάνι. Χρειαζότανε για τους διάφορους ταξιδιώτες για να ξεκουράζονται εκείνοι και τα ζώα τους. Το δούλευε αρκετά χρόνια ο γέρο-Σολομός μέχρι το θάνατό του και μετά ανέλαβε να το δουλέψει ο γαμπρός του, ο Αναστάσης Σοφός ή Σολομός με τη δεύτερη γυναίκα του την Αικατερίνη η οποία είχε πάρει και εκείνη το παρατσούκλι του άνδρα της. Τη φωνάζανε “Σολομίνα”, το βαφτιστικό της είχε ξεχαστεί από όλους.”(1)

 Μια ακόμα μαρτυρία από το παραπάνω βιβλίο για την πρώτη απόπειρα εμπειρικής γεφύρωσης του ρέματος (2) που διέσχιζε το χωριό, με το αζημίωτο βέβαια, με τον υπότιτλο “μια έξυπνη εφεύρεση στις αρχές του 20ού αιώνα” μας λέει ότι:

 “ Το αβαθές ρεματάκι όσο περνούσαν τα χρόνια άρχισε να βαθαίνει και για να μπορούσαν να το περάσουν άνθρωποι, ζώα και κάρα, έπρεπε να βάζουν μαδέρια και φυσικά κανένας ταξιδιώτης δεν μπορούσε να κουβαλάει μαζί του. Το έξυπνο μυαλό της Σολομίνας δούλεψε και αφού το κράτος δεν μπορούσε να τους φτιάξει τη γέφυρα, έπρεπε να κάνει κάτι εκείνη, γιατί το ποτάμι είχε βαθύνει πολύ. Μετά από πολύ σκέψη αποφάσισε να βάλει μαδέρια για να μπορούν να περνούν οι ταξιδιώτες, με το αζημίωτο βέβαια αφού τους έπαιρνε διόδιο. Δεν ξέρω αν το έκανε μόνη της ή ήταν συνεννοημένη με τον διοικητή της χωροφυλακής στην Κόρινθο. Αυτή η εφεύρεση άρχισε στο τέλος του 1900 έως το 1907, οπότε και το Δημόσιο έφτιαξε τη σημερινή γέφυρα. Τα μαδέρια η Σολομίνα τα είχε τοποθετημένα στο ρεματάκι επί μονίμου βάσεως αλλά δεμένα με χοντρά σχοινιά για να μπορεί να τα σηκώνει ώστε να πέφτουν στο άνοιγμα της ρεματιάς, να περνούν οι ταξιδιώτες και μετά να τα ξανασηκώνει και να τα βάζει στην άκρη, ώστε να μην μπορούσε κανείς να τα τραβήξει εκτός από την ίδια. Ακριβώς δεν μπορώ να σας περιγράψω πως το έκανε. Όσους έχω ρωτήσει, μεγαλύτερους από εμένα, δεν ξέρει κανείς για την τόσο έξυπνη εφεύρεση της Σολομίνας. Από εκείνους που ήξεραν να μου απαντήσουν τι ακριβώς γινότανε, δεν υπάρχει κανένας πια. Και ότι έχω γράψει έως τώρα για τη ζωή του Γέρο-Σολομού το θυμάμαι από αφηγήσεις των μεγαλυτέρων από εμένα και από τις αφηγήσεις της γιαγιάς από την πλευρά της μητέρας μου, που ήταν πρώτη ξαδέλφη της Αναστασίας Σολομού-Σοφού και ήξερε πολλά για τη ζωή εκείνων των ανθρώπων.” (3)

Σημειώσεις-βιβλιογραφία

1. Κωνσταντίνα Μοναχολάκου-Μπόκη. Ο Σολομός και ο Μύλος. Εκδότης Ευάγγ. Μιχαλόπουλος, Κόρινθος 2007.
2. Στην συλλογή των πληροφοριών σημαντική ήταν η βοήθεια του φίλου Σωτήρη Ριζόγιαννη, από το Στεφάνι Κορινθίας.
3. Κωνσταντίνα Μοναχολάκου-Μπόκη. Ο Σολομός και ο Μύλος. Εκδότης Ευάγγ. Μιχαλόπουλος, Κόρινθος 2007.

Γεφύρι στο Γαυροβίκο. Δίβρη Ηλείας.

  Βρίσκεται στην είσοδο της Δίβρης, στην τοποθεσία Γαβροβίκος, όπου και η ομώνυμη βρύση, ερχόμενοι από Πύργο και Πάτρα και επί του ομώνυμου ρέματος που το χειμώνα κατεβάζει πολύ νερό.

  Είναι σκεπασμένο και πάνω του διέρχεται ο  δημόσιος δρόμος από Πάτρα για Τρίπολη (111) και Καλάβρυτα όπως και από Πύργο για Τρίπολη και Καλάβρυτα και αντίστροφα.

  Πρόκειται για ένα μονότοξο γεφύρι, με μια σειρά θολίτες, όπως θυμούνται κάποιοι γεροντότεροι ντόπιοι.

Η βρύση στη θέση Γαβροβίκος.

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών      Πελοποννήσου. 

 

  Ήταν από τα πρώτα γεφύρια του παλαιού αμαξιτού δρόμου Πύργου-Δίβρης και χτίστηκε πριν το 1905 με χρήματα του κρατικού προϋπολογισμού, κατά πάσα πιθανότητα από λαγκαδινούς μαστόρους. Στη συνέχεια έγινε η διάνοιξη του νέου δρόμου "111" επί της ίδιας παλιάς χάραξης και το γεφύρι σκεπάστηκε, αφού πρώτα έγινα επέκτασή του για να καλυφθούν οι ανάγκες της αυξημένης κίνησης.

  Σήμερα δεν διακρίνεται καθόλου. 

  Ο ντόπιος γιατρός και φίλος Σωτήρης Σωτηρόπουλος, πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου Δίβρης, μας λέει για το γεφύρι του Γαβροβίκου:

 

Σωτήρης Σωτηρόπουλος.

 

“Το γεφύρι του Γαβροβίκου, που και αυτό έχει πάρα πολύ νερό το χειμώνα, ήταν από τα πρώτα γεφύρια του αμαξιτού δρόμου Πύργου-Δίβρης, δηλαδή πριν το 1905. Στη συνέχεια όταν έγινε η κατασκευή, η διάνοιξη του δρόμου του 111, αυτό σκεπάστηκε, έγινε πιο φαρδύ και έτσι δεν φαίνεται καθόλου τώρα. Βρίσκεται επί του ομώνυμου ρέματος, του Γαβροβίκου. Εδώ δίπλα ακριβώς είναι η βρύση του Κάτω Γαβροβίκου γιατί υπάρχει και η του Πάνω Γαβροβίκου, που έχει το πιο κρύο νερό της Δίβρης, δροσερό, που σταματάνε χιλιάδες περαστικοί. Αυτή η βρύση χτίστηκε το 1910 και ήταν καλήπετρη, το πιθανότερο από λαγκαδινούς μαστόρους, με αέτωμα επάνω, όπως είναι και ο Πάνω Γαβροβίκος. Τώρα δυστυχώς επειδή πέρασε ο δρόμος, δεν σεβάστηκαν την παλιά βρύση, την κατέστρεψαν και έχει γίνει αυτό το οποίο βλέπετε.”

 

 

 

 

Γεφύρι στη Σελιάνα Αιγιαλείας.

  Το εντυπωσιακό αυτό γεφύρι είναι χτισμένο επί του Κριού, κοντά στο χωριό Σελιάνα (η αρχαία Φελλόη), έδρα του τέως δήμου Φελλόης, σε υψόμετρο 750 περίπου μέτρων στα σύνορα των νομών Κορινθίας και Αχαΐας, μεταξύ των χωριών Σελιάνας και Αράχωβας (Εξοχή).

   Χτίστηκε μεταξύ 1892-1895 και αποτελεί κοινωφελές δημοτικό έργο του ιατρού-δημάρχου Γεωργίου Λαμπρόπουλου, επί εποχής τότε δήμου Φελλόης, νυν Αιγιαλείας.

  Από μαρτυρίες συγγενών του αλλά και ντόπιων κατοίκων του χωριού και θεωρείται ότι το έχτισαν Ηπειρώτες μαστόροι ή Αγιοβαρβαρίτες. 

Η επιφάνεια διάβασης.

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. 

  

Έγινε για να συνδεθούν τα χωριά της 17ης επαρχιακής οδού με την 18η. Τα χωριά της 17ης οδού ήταν η Βεργουβίτσα ή Μοναστήρι, ο οικισμός Κολοκυθιάνικα, Σελιάνα (έδρα του δήμου) και Περιθώρι ενώ της 18ης τα χωριά Ράχωβα ή Αράχωβα,  Εξοχή, Συνευρό,  Σβυρού ή Όαση, Βελά και ο οικισμός Τσιλαρδή κοντά στο χωριό Βελά. Οι κάτοικοι του χωριού Βελά έχουν έλθει από το Βελά Ιωαννίνων κυνηγημένοι από τον Αλή και ίδρυσαν το εδώ Βελά, προς  το τέλος του 18ου αιώνα.

Από κατάντη. 

Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

  Οι ντόπιοι το λένε "Γεφύρι", ενώ αριστερά από ανάντη του γεφυριού η περιοχή λέγεται "Λίθος".

  Πάνω ακριβώς από το γεφύρι, από ανάντη, η περιοχή λέγεται "Λουτρά". Μέχρι το 1915-18 λειτουργούσαν εδώ θειούχα ιαματικά λουτρά, σε υπαίθριες γούρνες και ζεστό νερό. Η πηγή υπάρχει και σήμερα. Όλα αυτά έγιναν επί δημαρχίας Γ. Λαμπρόπουλου. Τα εγκαίνια έγιναν το 1910.

 

 Φώτο: 1 

 

Από ανάντη του γεφυριού υπήρχε ο νερόμυλος του Κοτσανά, υπάρχει ακόμα ανακαινισμένος, ενδιάμεσα τα Λουτρά και από κατάντη ο νερόμυλος του Ντούνη. Επίσης κοντά εκεί λειτουργούσε και νεροπρίονο. 

  Την περίοδο της ακμής του, στο δήμο Φελλόης ζούσαν 3.100 νοματαίοι. 

  Δέκα μέτρα από ανάντη του γεφυριού, υπήρχε πέτρινη πηγή και όταν έγινε η διαπλάτυνση του δρόμου τη χώσανε.

  Επισκευές έγιναν μεταξύ 1960-1970 με χρήματα του κρατικού προϋπολογισμού με την προσθήκη τσιμεντένιων στηθαίων και  διαφόρων άλλων προσθηκών στις βάσεις των βάθρων και την επιφάνεια διάβασης, όχι πάντα με τον καλλίτερο τρόπο, σε σημείο που το πανέμορφο αυτό γεφύρι, τοπόσημο για την περιοχή, να ντυθεί με τσιμεντένιο κοστούμι.

  

                                                                 Φώτο: 2

 

 

Η επιφάνεια διάβασής του είναι ανηφορική και καλυμμένη με άσφαλτο και τσιμέντο ενώ κατά μαρτυρίες των ντόπιων κατά την πρώτη του μορφή ήταν καλντερίμι και τα στηθαία του ήταν πέτρινα.

 Οι βάσεις του γεφυριού έχουν ντυθεί περιμετρικά με πέτρινα στηρίγματα ενώ το αριστερά από ανάντη βάθρο πατάει σε συμπαγή βράχο.

  Οι διαστάσεις του είναι:

Άνοιγμα τόξου: 14,40 μ.

Ύψος: 14,50 μ.

Πλάτος καθαρό: 2,95 μ.

Μήκος καμαρολιθιού: 0,87 μ.

Μήκος: 29,70 μ.

  Πρόκειται για ένα μεγάλο και εντυπωσιακό μονότοξο γεφύρι, που γεφυρώνει τον Κριό σ' ένα στενό του σημείο, με μια σειρά μεγάλους σε μήκος θολίτες, ημικυκλικό, μεγάλο ύψος και πλάτος τόξου που αναμφίβολα χρειάζεται επισκευές και συντηρήσεις για την καλλίτερη ανάδειξή του.

 

 Φώτο: 3

 

Ο ντόπιος Παναγιώτης 

Λαλιώτης, μας λέει για το γεφύρι αυτό:

" Χαίρετε. Βρισκόμαστε στη ορεινή Αιγιάλεια, στη Σελιάνα Αχαϊας, εδώ με τον Κ. Χαμάκο για να δείξουμε το γεφύρι του χωριού. Ένα γεφύρι πέτρινο, το οποίο χτίστηκε μεταξύ 1892 με 1895. Ήταν επί δημαρχίας Γεωργίου Λαμπρόπουλου όταν εδώ η Σελιάνα ήταν έδρα του δήμου Φελλόης. Ο Δήμαρχος το έκανε για να ενώσει τα χωριά της ανατολικής πλευράς της Αιγιάλειας με τη δυτική, δηλαδή τη Σελιάνα την πρωτεύουσα, με τα χωριά της πλέον 18ης οδού. Το γεφύρι, όπως βλέπετε και εσείς, είναι πέτρινο, πιθανότατα έργο Ηπειρωτών ή Αγιοβαρβαριτών μαστόρων, δεν έχει εντοπιστεί κάποια επιγραφή. Έγινε μια παρέμβαση τη δεκαετία '60 με '70, ρίξανε τσιμέντο. Χρήζει άμεσης επέμβασης και περίβλεψης από το υπουργείο, από κάποιον φορέα δημόσιο. Αντιλαμβάνεσθε ότι μέχρι και σήμερα, μετά από εκατόν σαράντα-πενήντα χρόνια εξυπηρετεί όλα τα χωριά μέχρι και σήμερα για εργατικές και για δημόσιες εργασίες και τα σχετικά. Η πέτρα είναι πελεκητή, όλη στο χέρι. Περίπου το ύψος του είναι γύρω στα 15 μέτρα και το άνοιγμά το άλλο τόσο. Καλή συνέχεια."

Φώτο: 4

Από τα εγκαίνια  των Λουτρών το 1910. Ο δήμαρχος είναι αυτός με το μαύρο ζωνάρι, δίπλα στον ιερέα. Στα πόδια του δημάρχου Γ. Λαμπρόπουλου οι 5 πηγές που βγάζουν του θειούχο νερό.

   

 

 

Φώτο: 5

 

Ο ποταμός Κριός  έχει τις πηγές του στις παρυφές του Χελμού, κοντά στο χωριό Περιθώρι, το μήκος του είναι περίπου 20 χιλιόμετρα, περνάει από την αρχαία Φελλόη (Σελιάνα), Συνευρό, Όαση, Κασάνεβα, την Μυκηναϊκή Ακρόπολη της αρχαίας Αιγείρας  και χύνεται στον Κορινθιακό κόλπο, κοντά στην Αιγείρα.

 

  

Φώτο: 6  

Χωρογραφία της Ελλάδος.

Α' Νομός Αχαΐας

Υπό

Χρήστου Π. Κορύλλου.  

 

 

Σπουδαίες πληροφορίες για την περιοχή της Φελλόης και τα χωριά της, όπως επίσης δημογραφικά και άλλα στοιχεία μας δίνει ο Χρήστος Π. Κορύλλος, Λαογράφος και γιατρός από την Πάτρα (1842-1930) στη "Χωρογραφία της Ελλάδας-Νομός Αχαΐας" του 1899 αναφέροντας εκτός των άλλων ότι δύο γεφύρια είναι χτισμένα επί του Κριού (Βλωβοκίτικο ποτάμι, το λέει) από το Δημόσιο.

 

 

Φώτο: 7 

 

Φώτο: 8. Οι δημογραφικές και γεωγραφικές πληροφορίες του δήμου Φελλόης.

 

 

 

 

Φώτο: 9 

 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία.

Οι  φωτογραφίες 1-5  και 6 και 8 με τα στοιχεία του Χρήστου Π. Κορύλλου όπως και οι 7 και 9 από το γαλλικό περιοδικό Pont de Seliana είναι από το αρχείο του ντόπιου Παναγιώτη Λαλιώτη, τον οποίο ευχαριστώ για την προσφορά αυτή και την επιτόπου επίσκεψη και μελέτη του εντυπωσιακού αυτού γεφυριού.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι:  

 

Γεφύρι Βαμβακά ή Λευκανία. Δίβρη-Ηλείας.

  Το συναντάμε στο ρέμα Βαμβακά ή Λευκανίας, στο ίδιο ρέμα που είναι χτισμένο και το μικρό Πετραλαίϊκο γεφύρι, μέσα στον κεντρικό οικιστικό ιστό της Δίβρης του δήμου Αρχαίας Ολυμπίας και που λίγο πιο κάτω χύνεται στο Διβριώτικο ρέμα.

 Πάνω του περνάει ο δημόσιος δρόμος 111 και κατά μαρτυρίες των ντόπιων είναι χτισμένο μεταξύ 1900-1910 από τους φημισμένους λαγκαδινούς μαστόρους της πέτρας.

 Έχει επεκταθεί και ενισχυθεί με προσθήκη τσιμέντου για να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες της κίνησης.

Το γεφύρι και οι τσιμεντένιες παρεμβάσεις από ανάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 

 Πρόκειται για ένα μονότοξο, ημικυκλικό γεφύρι, με μια σειρά θολίτες, χτισμένο με χρήματα του κρατικού προϋπολογισμού, χωρίς στηθαία και επίπεδη επιφάνεια διάβασης αφού αποτελεί κομμάτι του εθνικού δρόμου Πάτρα-Τρίπολη (111) και Πύργου-Τρίπολη.

  Οι διαστάσεις του είναι:

 Άνοιγμα καμάρας: 5,20 μ.

                       Ύψος: 3,30 μ.

                       Πλάτος: 6,10 μ.

                       Μήκος: 12,50 μ.

Η επέκταση. 

Φώτο Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου. 

  

Πρόσφατα στα χέρια ενός σπουδαίου και χαλκέντερου ερευνητή και συλλέκτη παλαιών συμβολαίων από το υποθηκοφυλακείο Πύργου, του Παναγιώτη Δημάκη από την Ανδρίτσαινα κατοίκου Πύργου Ηλείας, βρέθηκε συμβόλαιο του 1884 για το γεφύρι του Βαμβακά, το οποίο πρόθυμα μου παραδόθηκε από τον Διβριώτη γιατρό  Σωτήρη Σωτηρόπουλο, πρόεδρο του Πνευματικού Κέντρου Δίβρης και τον ευχαριστώ γι' αυτό.

  Μαζί με το συμβόλαιο αυτό βρέθηκαν και άλλα συμβόλαια διαφόρων κατασκευών της περιοχής της Δίβρης.

 Το συμβόλαιο ανατρέπει την μέχρι τώρα άποψη των ντόπιων ότι το γεφύρι του Βαμβακά χτίστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα. Με το ντοκουμέντο αυτό, αριθμ. συμβολαίου 6336  το γεφύρι είναι κτίσμα του 1884. 

  

Η πεζογέφυρα και οι Σωτήρης Σωτηρόπουλος και Τηλέμαχος Φωτεινός.

Φώτο: Σωτ, Σωτηρόπουλος.

 

"Πριν λίγο καιρό με δαπάνη και επιστασία του αείμνηστου Τηλέμαχου Φωτεινού, προστέθηκε στην πλευρά από ανάντη του γεφυριού σπουδαία μεταλλική πεζογέφυρα για να περνούν τα παιδάκια του Δημοτικού Σχολείου Δίβρης αλλά και μεις οι υπόλοιποι στην επικίνδυνη στροφή". (1)

 

 

Το συμβόλαιο κατασκευής του.

Υπ' αρ. 6336/1884. 

Σημειώσεις-βιβλιογραφία

1. Μαρτυρία του ντόπιου, Προέδρου του Πνευματικού Κέντρου Δίβρης και γιατρού Σωτήρη Σωτηρόπουλου.

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι 

Ponte Umberto I - Roma. Italy. Γεφύρι Ουμπέρτο του πρώτου - Ρώμη. Ιταλία.

 Χτίστηκε μετά την ενοποίηση της Ιταλίας για κυκλοφοριακούς λόγους με αρχιτέκτονα τον Άντζελο Βεσκοβάλι.

 Η κατασκευή της άρχισε το 1885 και κράτησε δέκα χρόνια, αφιερώθηκε στον βασιλιά Ουμπέρτο Α΄της Ιταλίας και τα εγκαίνιά της έγιναν στις 22/09/1895.

 Συνδέει την πλατεία Ναβόνα και το δικαστικό μέγαρο με την άλλη πλευρά του Τίβερη και έχει μήκος 105  και πλάτος 20 μέτρα.

 Αποτελείται από τρία καταβιβασμένα  τόξα, επίπεδη επιφάνεια διάβασης στρωμένη με μαρμάρινες πλάκες, κυκλικούς προβόλους για τη μείωση της έντασης του νερού σε περιόδους μεγάλων "κατεβασμάτων", στηθαία και τα βάθρα του στην κορυφή είναι διακοσμημένη με ανάγλυφα.

Η γέφυρα από κατάντη. Φώτο: Αρχείο Γεφυριών Πελοποννήσου.

 Δεν έχει τη γοητεία των άλλων σπουδαίων ρωμαϊκών γεφυρών αλλά είναι κομψή, με λεπτή γραμμή  και από εκεί διακρίνεται η γέφυρα του Σαντ Άντζελο και ο τρούλος του Αγίου Πέτρου.

 Ο ντόπιος και φίλος Salvatore Finizio μας λέει για την γέφυρα αυτή:

"Αυτή η γέφυρα είναι η γέφυρα Ουμπέρτο του πρώτου. Χτίστηκε το 1895 από τον βασιλιά Ουμπέρτο τον πρώτο και είναι φημισμένη για το κομψό της στυλ και για τη θέση της. Από εδώ μπορείς να δεις τη Βασιλική του Αγίου Πέτρου και βρίσκεται ακριβώς μπροστά από το δικαστικό μέγαρο, το μεγαλύτερο δικαστήριο στην Ιταλία".

Δείτε το παρακάτω βίντεο για το γεφύρι